Apgar Skoru Nedir? Apgar Skoru Nasıl Değerlendirilir?

Apgar skoru, Dr. Virginia Apgar tarafından geliştirilmiş ve doğumdan hemen sonraki süreçte bebeklerin hayati fonksiyonlarının hızlıca değerlendirilmesi için uygulanan bir yöntemdir. Apgar açılımı; apperance (cilt rengi), pulse (nabız), grimace (refleks), activity (aktivite) şeklindedir. Bu puanlama sistemi sayesinde bebeğin tedavi edilmesi gereken bir problemin olup olmadığı değerlendirilir. Bu skor değerlendirmesi bebek doğduğu an gerçekleştirilir. Bazı durumlarda ise beş dakika ara ile tekrar değerlendirmeye başvurulması gerekli olabilir. Genellikle 10., 15. ve 20. dakikalarda tekrar skor değerlendirilmesi yapılır. 

Apgar Skoru Nedir?

Apgar skoru, yeni doğan bebeklerin doğum odasındaki ilk dakikalarında genel sağlık durumunu, tıbbi müdahale ihtiyacını ve hayati belirtilerini ölçmek için kullanılan hızlı, uluslararası bir klinik değerlendirme sistemidir. Doğum salonunda görevli hekim veya hemşire tarafından saniyeler içinde tamamlanan bu test, bebeğin anne karnından dış dünyaya geçiş sürecine ne kadar uyum sağladığını gösterir. Test kapsamında incelenen parametrelerin her biri klinik olarak puanlanır ve elde edilen toplam değer, sağlık personeline bebeğin stabil olup olmadığı konusunda rehberlik eder. Bu pratik puanlama, olası bir solunum veya kalp sıkıntısında zaman kaybetmeden doğru acil müdahalenin planlanmasında hayati bir rol oynar.

Apgar Skoru Ne Zaman ve Neden Yapılır?

Apgar score, bebek dünyaya geldiği an yapılır. Bebeğin dünyaya geldiğindeki sağlık durumunun değerlendirilmesi için bu puanlama sistemine başvurulur. Doğumdan sonraki 1. ve 5. dakikalarda puanlamalar gerçekleştirilir. Bu uygulamanın amacı bebeğin solunumunu, ciltteki renk değişimlerini, reflekslerini ve diğer birçok durumu değerlendirmek amacıyla yapılır. Böylelikle bebeğin bakıma ihtiyaç duyup duymayacağı konusunda da bilgi sahibi olunur. 1. dakikada yapılan değerlendirme, bebeğin dünyaya geldiğindeki belirtilerinin kontrol edilmesi için uygulanır. 5. dakikada yapılan değerlendirmelerde ise bebeğin çevreye nasıl tepki verdiği ve dünyaya uyum sağlama durumu ölçülür. 

Doğumdan sonra ilk dakikalarda değerlendirme

Apgar değerlendirmesi, doğumdan sonraki ilk dakikada bebeğin solunumunu kontrol etmek için yapılır. Bebeklerin dünyaya geldiğinde ağlaması, yaşam belirtisi olarak kabul edilir. Bu nedenle de bebekler ağlamıyorsa öncelikle ağlamaları sağlanır. Solunum problemi söz konusu ise bebeğin hava yolunun temizlenmesi gerekli olabilir. Aynı zamanda çocuğun hareketliliği de bu süreçte gözlemlenir. Bacak ve kol hareketleri kontrol edilir, esnekliği değerlendirilir. 

Yenidoğanın hayati durumunu hızlı belirleme

Apgar, bebeğin hayati durumunun belirlenmesi için başvurulan en hızlı yöntemdir. Bebeğin kalp atışı ve solunumu ile ilgili ilk değerlendirmeler bu skor ile gerçekleştirilir. Özellikle prematüre bebek dünyaya geldiğinde hayati risk söz konusu olabilir. Bebeğin çevreye karşı nasıl tepkiler verdiği de yine bu skorlar ile ölçülür ve skorun düşük olması halinde tıbbi müdahalede bulunulur.

Apgar Skoru Nasıl Değerlendirilir?

Apgar skorlaması, birkaç farklı değerlendirme ile gerçekleşir. Skor sonucu 0 ile 10 arasında olarak değerlendirilir. Her kriter genellikle 0,1 ve 2 puan şeklindedir. Beş ayrı kategoride skor ölçümü gerçekleştirilir. Özellikle bebeğin solunumu ve refleksleri öncelikli olarak değerlendirilerek skorlama yapılır. Bu süreçte refleksoloji yöntemlerine başvurulması mümkündür. Merkezi sinir sistemi hakkında da bilgi sahibi olunabilmesi için bu skorlama sisteminden faydalanılır.

Apgar Skorlaması Hangi Kriterlere Göre Yapılır?

Apgar skorlaması, beş farklı durumun incelenmesi olarak bilinir. Nörolojik belirtiler ve ciltte ortaya çıkan işaretler incelenir. Bebeğin kalp atışı, nabız ve solunumu, hayati fonksiyonlarını gösteren kriterlerdir. Her kriter tek tek değerlendirilir ve belirlenen skorların toplamı, bebeğin genel sağlık durumunu ortaya koyar. Bu skorlamalar sayesinde bebeklerdeki kas hastalıkları ve metabolik problemler erken dönemde teşhis edilebilir.

Kalp atışı, solunum ve kas tonusu değerlendirmesi

Kalp atışının skorunun belirlenmesi için ölçüm yapılır. Bu süreçte bebeğin kalp atışının dakikada 100 ve üzeri olması, yüksek skor olarak bilinir. 100 üzeri kalp atışı 2 puan, 100 altı 1 puan ve kalp atışının olmaması 0 puan olarak ölçülür. Solunum kontrolleri gerçekleştirilir. Solunum düzenli mi ve solunum esnasında hırıltı var mı kontrol edilir. 

Solunum kontrollerinde bebeğin ağlaması da göz önünde bulundurulur. Bebeğin ağlaması 2 puan, hafif ağlama 1 puan ve hiç ağlamama ise 0 puandır. Aynı zamanda vücut hareketlerinin de kontrol edilmesi gereklidir. Kol ve bacak hareketleri ile bebeğin kas tonusu incelenir. Böylelikle kas ağrısı olup olmadığı değerlendirilmiş olur. 

Refleks yanıtı ve cilt rengi incelemesi

Bebeklerin cilt rengi, bazı hastalıklar için bilgi sahibi olunmasına yardımcıdır. Cilt tonunun pembemsi bir renkte olması, yeterli solunum olduğunu gösterir. Fakat morumsu bir cilt tonu söz konusu ise bu durum, oksijen yetersizliği olarak değerlendirilir ve acil müdahale gerektirir. Bazı bebeklerde cilt pembe fakat ellerde ve ayaklarda mor bir renk olması mümkündür. Bu durum, akrosiyanoz olarak adlandırılır. Genellikle normal kabul edilir fakat skor değerlendirilmesinde 1 puan verilir. 

Yenidoğanın değerlendirilmesi için reflekslerin de kontrol edilmesi gerekir. Çevredeki uyaranlara karşı bebeğin nasıl tepkiler verdiği gözlemlenir. Bunun için ise bebeğin ayağının altına dokunulur ya da burun bölgesine dokunulur. Böylelikle tepki verip vermediği ya da nasıl tepki gösterdiği incelenebilir. Bebeğin hiçbir tepki vermemesi 0 puan olarak kabul edilir.

Apgar Score (Apgar Skoru) Kaç Üzerinden Değerlendirilir?

Apgar score, 10 puanlık bir sistemden oluşur. En düşük puan 0 olarak bilinir ve en yüksek 10'dur. Her kriter üç puanlama sistemine sahiptir. Örneğin solunum durumu 0,1 ya da 2 puan şeklinde değerlendirilir. 0 en düşük, 1 orta ve 2 en yüksek puandır. Apgar değerlendirmesinde toplam skor değeri ve her kategorinin değeri ayrı ayrı incelenir.

0–10 arası puanlama sistemi

Apgar değerlendirmesinde beş farklı kriterin toplam skoru 0 ile 10 arasındadır. Hangi kriterlerin kaç puan olduğu not alınarak en son aşamada bu skorlar toplanır. 10 skor puanında bebek sağlıklı kabul edilir. 7 - 9 arası da yüksek oranda sağlıklı olduğunun göstergesidir. Fakat 7 puanın altı risklidir. Bu gibi durumlarda bebeğin skor değerlendirilmesi 20. dakikaya kadar devam edebilir.

İdeal apgar skoru kaç olmalı?

İdeal apgar skoru 7 - 10 arası olarak bilinir. Özellikle skorun 10 olması, yenidoğanın sağlıklı bir şekilde dünyaya geldiğini gösterir. Bebeklerde hafif belirtiler söz konusu olabilir. Fakat bu durum skorun çok fazla düşmesine neden olmaz. Fakat 7 skor puanı söz konusu ise tekrar skor ölçümü yapılması gerekli olabilir.

Apgar Değerlendirmesi Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Apgar değerlendirmesinin sonuçları bebeğin acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyup duymadığının belirlenmesini sağlar. Bebeğin apgar puanının belirli bir seviyenin altında olması, tıbbi müdahale gerektiği anlamına gelebilir. Orta riskli durumlarda tekrar skorlama yapılması mümkündür. Fakat yüksek risk söz konusu ise bebeğe müdahale edilmelidir.

Apgar değerlendirmesi sonuçları şöyle bilinir;

Normal, düşük ve kritik skor aralıkları

Skor sonuçları hesaplandığında, 7 - 8 ve 9 genellikle normal olarak değerlendirilir. Skorun 10 olması ise bebeğin sağlık durumunun çok iyi olduğunu gösterir. Dünya genelinde prematüre doğum, genetik hastalıklar ve riskli gebelikler haricinde yapılan skor değerlendirmeleri genellikle 7 - 9 arasında olarak bilinir. 7'nin altındaki skor sonuçları ise düşük riskli kabul edilir. Fakat skor sonucunun 4 ya da 3'ün altında olması kritik skor aralığıdır. Kritik skor aralığındaki bebeklerin yoğun bakıma alınması gerekli olabilir. 

Düşük apgar skoru ne anlama gelir?

Düşük apgar skoru, yenidoğan bebekte acil müdahale gerektiren bazı sağlık sorunlarının olduğunu gösterir. Özellikle solunum problemi söz konusu ise bebeklerin solunum cihazına bağlanması gerekli olabilir. Reflekslerin yeterli olmaması, nörolojik problemler ile alakalı olarak ortaya çıkabilir. Aynı zamanda bebeklerin kas tonunun değerlendirmesinin düşük olması da bazı kas hastalıklarının oluştuğuna dair bir belirti olarak kabul edilir. Düşük apgar skoru; bebeklerde metabolik hastalıklar olduğunu, doğum esnasında travma yaşanmış olduğunu ya da farklı problemlerin olduğunu gösterebilir.

Yenidoğanın Değerlendirilmesinde Apgar Skorunun Önemi

Yenidoğanın özellikle solunumunun ve nabzının değerlendirilebilmesi açısından apgar skoru önemlidir. Aynı zamanda bazı nörolojik problemler de bu skorlama ile teşhis edilebilir. Fakat bu skor sistemi tüm hastalık türlerinin belirlenmesini sağlamaz. Bebeğin dünyaya geldiği an oluşan komplikasyonları kontrol etmeye yardımcıdır. Böylelikle bebeğin doğum sonrası süreci kontrol altına alınmış olur.

Apgar Skoru Tek Başına Yeterli mi?

Hayır, apgar skoru tek başına bebeğin sağlıklı ya da sağlıksız olduğunun değerlendirilmesi için yeterli değildir. Fakat bebek dünyaya geldiğinde tıbbi bir müdahaleye başvurulmasının gerekli olup olmadığı, bu skorlama sistemi sayesinde belirlenir. Özellikle prematüre bebeklerde ve riskli hamileliklerde, doğum sonrası bazı komplikasyonlar meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda ilk müdahalelerin gerçekleştirilebilmesi için bu skorlar değerlendirilir.

Apgar Skoru Hangi Durumlarda Düşük Çıkabilir?

Apgar skorunun düşük çıkması için genellikle değerlendirilen 5 konuda da problem olması gerekir. Özellikle solunum problemi ve dolaşım problemi bir arada görüldüğünde, apgar skoru düşük çıkabilir. Bu durum özellikle riskli gebeliklerde ve prematüre doğumda daha sık görülür. Bebeğin boğazına kordon dolanması da skorun düşük çıkma nedenlerinden birisidir. 

Prematüre doğum ve riskli gebelikler

Prematüre doğum, diğer bir ismi ile erken doğum olarak da bilinir. Bebeğin erken doğması, gelişiminin tamamlanmamasına neden olabilir. Özellikle organların tam gelişmemiş olması, solunum ve nabız atışında bazı problemlerine yol açabilir. Riskli gebeliklerde de skor düşük değerlendirilebilir. Plasenta problemleri, bebeğin sağlığını olumsuz yönde etkiler. Aynı zamanda annenin bazı sağlık problemleri de bu süreci direkt olarak etkiler. 

Solunum ve dolaşım problemleri

Apgar skorunun düşük olmasındaki en etkili durum, solunumdur. Bebek dünyaya geldiğinde solunumu kontrol edilir ve solunum düzenli mi ya da hırıltı var mı değerlendirilir. Solunum yetersizliği oldukça riskli bir durum olarak kabul edilir. Dolaşım problemleri, bebeğin kalp atışının ölçümü ile kontrol edilir. Bazı problemlere bağlı olarak geçici bir süre oksijen yetmezliği yaşanmış olabilir. Bu nedenle solunumun ve dolaşım problemlerinin tekrar kontrol edilmesi gerekebilir.

Apgar Skoru ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Apgar skoru bebeğin geleceğini gösterir mi?

Apgar açılımı, bebeğin geleceği hakkında kesin bir bilgi sunmaz. Fakat doğumdan sonraki ilk süreçte değerlendirmelerin yapılmasını sağlar. Doğum sonrası oluşabilecek komplikasyonların önüne geçilmesine yardımcı olur. Yüksek skor sonucu olan bebeklerde, ilerleyen süreçte oluşabilecek hastalıklar hakkında kesin bir bilgi elde edilemez. Düşük skorda da ilk müdahaleler gerçekleştirilir ve doğum sonrası görülen hastalıklar tedavi edilir.

Apgar skoru kaçın altında risklidir?

Genellikle 7'nin altındaki skor puanları riskli kabul edilir. 7 ve üzeri bebeğin sağlıklı olduğunu gösterir. 4 ile 6 arası orta risk grubu olarak bilinir. Bu süreçte tekrar skorlama yapılabilir ve bebeğin gözetim altında tutulması gerekebilir. 0 ila 3 arası ise yüksek risk olarak kabul edilir. Acil tıbbi müdahale gerekli olabilir ve bu süreçte solunum desteği sağlanması gerekebilir. Genel skor değerlendirmesine bağlı olarak ise bebeğin yoğun bakım ünitesine alınma ihtimali vardır.

Apgar testi kaç kez yapılır?

Apgar değerlendirmesi, doğumdan sonra iki kere yapılır. İlk değerlendirme doğumdan sonraki 1. dakika olarak bilinir. İkinci değerlendirme ise doğumdan sonraki 5. dakikadır. Gerekli olması halinde ise beşer dakika ara ile tekrar skor değerlendirmesi yapılabilir. Yani test genellikle 2 kere yapılır. Fakat bazı durumlarda tekrarlanır ve toplamda 4 ya da 5 kez yapılması mümkündür.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."