Balgamlı Öksürük Neden Olur? Balgamlı Öksürük Nasıl Geçer?

Balgamlı Öksürük Nedir?

Balgamlı öksürük, solunum yollarında biriken yoğun kıvamlı salgının (mukus) akciğer ve boğazı temizlemek amacıyla öksürük refleksiyle dışarı atılması durumudur. Tıp dilinde prodüktif öksürük olarak adlandırılan bu durum, aslında vücudun solunum yollarını istila eden virüs, bakteri, toz veya alerjen gibi yabancı maddelerden arınmak için geliştirdiği doğal bir savunma mekanizmasıdır. Kuru öksürükten farklı olarak boğazda takılma, göğüste hırıltı ve doluluk hissiyle kendini gösterir. Özellikle solunum sisteminin henüz tam gelişmediği çocuklarda balgamlı öksürük ve savunmasız olan bebeklerde balgamlı öksürük vakaları, yetişkinlere kıyasla daha yakından takip edilmeli ve doğru yöntemlerle rahatlatılmalıdır.

Balgamlı Öksürük Neden Olur?

Solunum yollarında oluşabilecek problemlerden sonra vücut mukus üreterek boğazda balgam oluşturur. Balgamlı öksürüğün genelde nedeni, akciğerde oluşan hasar, kronik reflü, KOAH, bronşit, verem, alerji, zatürre ve sinüzittür. Günlük hayat kalitesini etkileyen ve halsizliğe neden olan balgamlı öksürük solunum yollarında oluşarak kişiye rahatsızlık hissi vermektedir.

Solunum yollarında oluşan bu mukus hava kirliliği ve polen gibi alerjik olarak ortaya çıkan, hastalık olmayan durumlarda da oluşabilir. Bu da solunum yollarının temizlenmesine yardımcı olarak tahrişe neden olabilecek maddelere karşı korur. Hastalıklarla beraber mukus üretimindeki artış balgamlı öksürüğün oluşmasına zemin hazırlar. Akciğer ve boğazda tıkanma hissine yol açan balgamdan dolayı öksürük refleksi oluşur ve balgamın dışarı atılması hedeflenir. Balgamsız öksürük ise kuru öksürük olarak görülür. 

Balgam Rengine Göre Öksürük Ne Anlama Gelir?

Öksürürken dışarı atılan balgamın rengi, solunum yollarındaki enfeksiyonun türü, şiddeti ve hastalığın evresi hakkında hekimlere önemli ipuçları veren biyolojik bir belirteçtir.

Şeffaf balgam

Şeffaf ve renksiz balgam, genellikle vücudun solunum yollarını korumak için normal düzeyde mukus ürettiğini ya da erken evre bir viral enfeksiyon ile alerjik bir reaksiyonun var olduğunu gösterir. Vücut havayı nemlendirmek ve polen, toz gibi maddeleri süzmek için temiz mukus üretimini artırabilir; bu durum çoğunlukla endişe verici bir tabloya işaret etmez.

Beyaz balgam

Beyaz renkli balgam, solunum yollarında bir tıkanıklığın, ödemin ya da kronik bir irritasyonun başladığını işaret eder. Genellikle soğuk algınlığının ilerleyen günlerinde, kronik bronşitte veya astım hastalarında sıklıkla karşımıza çıkan beyaz mukus, solunum yollarının enfeksiyonla mücadele ettiğinin bir göstergesidir.

Sarı veya yeşil balgam

Sarı veya yeşil renkli balgam, bağışıklık sisteminin solunum yollarındaki bakteriyel veya ciddi bir viral enfeksiyonla aktif olarak savaştığı anlamına gelir. Rengin koyulaşması, beyaz kan hücrelerinin (nötrofiller) enfeksiyon bölgesinde yoğunlaştığını gösterir ve zatürre (pnömoni), akut bronşit veya sinüzit gibi hastalıkların habercisi olabilir.

Kanlı balgam

Kanlı veya pas renkli balgam, solunum yollarındaki kılcal damarlarda meydana gelen çatlamaları ya da akciğer dokusunda ciddi bir hasarın oluştuğunu gösteren acil bir durumdur. Şiddetli öksürme krizleri nedeniyle basit tahrişlerden kaynaklanabileceği gibi verem (tüberküloz), akciğer embolisi veya tümör gibi ciddi hastalıkların da belirtisi olabileceği için zaman kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Kahverengi balgam

Kahverengi veya siyahımsı balgam, çoğunlukla eski kan kalıntılarının, yoğun sigara dumanına maruz kalmanın ya da solunan kirli/kömürlü havanın mukusa karışması anlamına gelir. Bazı durumlarda kronik akciğer hastalıklarının veya mantar enfeksiyonlarının da bir işareti olabilen kahverengi salgılar, mutlaka uzman kontrolü gerektirir.

Balgamlı Öksürüğe Ne İyi Gelir?

Bol su içmek, zerdeçal, nane, kekik ve karanfil gibi sıcak bitki çayları içmek, öksürük sökücü pastiller emmek, tuzlu su gargarası yapmak, bal yemek, havayı nemlendirmek, yüze ılık bez uygulamak, nane veya okaliptus yağlı buhar solumak balgamlı öksürüğe iyi gelen yöntemlerdir.

Balgamlı öksürüğe iyi gelen yöntemler genel olarak şunlardır:

• Bol bol su içmek
• Tuzlu su ile gargara yapmak
• Yüze ılık bez uygulamak
• Zerdeçal, nane, meyan kökü, kekik ve karanfil gibi ılık bitki çayları tüketmek
• Balgam söktürücü bal ve limon karışımı yemek
• Bulunulan ortamı nemlendirmek
• Okaliptus veya nane yağı damlatılmış sıcak su buharı solumak
• Başı ve boynu yastıkla yüksekte tutmak
• Öksürük bastırıcı şurup kullanımından kaçınmak ve balgamı tükürmek
• Boğaz pastili emmek
• Burun tıkalıysa temizleyip, hava akımını açık tutmak
• Sigara içmekten kaçının

Bol su için

Yeterince sıvı içmek, mukus akışına yardımcı olabilir. Su ve diğer sıvılar mukusunuzun hareket etmesine yardımcı olarak boğazda oluşan tıkanıklığı giderebilir.

Tuzlu su gargarası yapın

Tuzlu su gargarası, solunum yollarınızda ve burun boşluklarınızda biriken mukusu inceltir. Ayrıca boğazdaki alerjenler, tahriş edici maddeler, bakteriler, mantarlar ve diğer patojenlerin parçalanmasına da yardımcı olur.

Yüze ılık nemli bez uygulayın

Yüze ılık bir nemli bez uygulamak burun ve boğazı nemlendirerek hem mukusun akışkanlığını kolaylaştırır hem de öksürük yolu ile balgamlı öksürüğü daha kolay söktürmeyi sağlar.

Zerdeçal, nane, meyan kökü, kekik ve karanfil gibi bitki çayları için

Zerdeçal, meyan kökü, kekik ve karanfil gibi çayların antiinflamatuar veya antimikrobiyal özellikleri balgamlı öksürüğe neden olan durumu ortadan kaldırmaya yardımcı olabilir. Özellikle sıcak sıvılar mukusun gevşemesine veya parçalanmasına yardımcı olur, bu da mukusun öksürülmesini kolaylaştırır.

Bal ve limon karışımı yiyin

Ilık limonlu su içmek balgamlı öksürüğe yardımcı olur. Limon özellikle öksürük semptomlarını hafifletmeye yardımcı olan antimikrobiyal ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Ilık su da balgamı parçalamayı kolaylaştıracaktır.

Ortamı nemli tutun

Nemli hava solunduğunda nem mukusu inceltip gevşetmeyi sağlar. Böylece daha kolay öksürülür ve boğazda mukusun tıkanıklık yaratması önlenebilir.

Okaliptus yağı damlatılmış sıcak su buharı soluyun

Okaliptüs yağı balgam söktürmeyi yani balgamı parçalayarak öksürük yolu ile balgamı atmayı kolaylaştırır. Diğer yandan yine öksürüğe sebep olan burun tıkanıklığı içinde burun mukozasındaki reseptörlere etki ederek mentol benzeri bir şekilde etki gösterir. Ya da sadece sıcak bir  duşa girip, duşun buharı ile tıkalı solunum yollarını açarak, nemlendirmeyi ve mukusun incelmesini sağlayarak balgamı daha kolay atmayı da deneyebilirsiniz.

Başı ve boynu yastıkla yükseltin

Mukus birikmesi boğaza geri akarak öksürüğü tetikleyebilir. Bir kaç yastıkla baş ve boyun pozisyonunu yükseltmek mukusun boğaza geri akması yerine dışarı akmasına yardımcı olabilir. usun boğazınıza geri akması yerine dışarı akmasına neden olabilir.

Balgamı tükürün ve öksürücük bastırıcılar kullanmayın

Öksürüğü bastıran bazı ilaç ve şurupların balgamlı öksürük varsa kullanılmaması çok önemlidir. Balgamlı öksürükte önemli olan vücutta üretilen bu mukusu dışarı atmaktır. Biriken bu mukusun dışarı atılamaması iyileşmeyi önleyeceği gibi veya yutulmasıda ciğerlere inmesine neden olabilir.

Boğaz pastili emin

Öksürük damlaları ve boğaz pastilleri benzer şekilde çalışırlar. Her ikisi de öksürüğü rahatlatmaya yardımcı olan mentol içerir. Boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olan benzokain gibi bir analjezik içeren pastiller ayrıca boğazda tükürük üretimini artıracağı için balgamı atmayı da kolaylaştıracaktır.

Sümkürün ve burun içini temiz tuttuğunuzdan emin olun

Aşırı mukus üretimi burun akıntısı veya tıkanıklığına, öksürüğe veya geniz akıntısına sebep olurken, bu doğrudan burnun arkasından gelen mukusun boğazdan akmasına  neden olur.

Sigara içmekten kaçının

Sigara kullanımı akciğerleri daha fazla tahriş ederek akciğerlerin daha fazla mukus üretmesine neden olur. Özellikle balgamlı öksürük yaşanılan bir dönemde tütün ürünleri tüketimini sınırlamalı, mümkünse tamamen bırakılmalıdır. 

Balgamı Atmayı Kolaylaştıran Doğal Neler Tüketilebilir?

Pekmez

Balgamlı öksürüğe iyi gelen doğal çözümler arasında pekmez yer alır. 1 bardak suyun kaynatılmasının ardından içerisinde 1 kaşık tereyağı ve pekmez eklenir. Kaynadıktan sonra ılıtılır ve gün içerisinde tüketilebilir.

Limon, bal ve karabiber

Bal, karabiber ve limon karışımıyla oluşturabileceğiniz karışım, öksürüğe iyi gelerek solunum yollarında oluşabilecek tahrişe karşı kullanılabilir.

Keçiboynuzu

Keçiboynuzu, suyla kaynatılıp tüketildiğinde balgamı söktürmede etkili olur. Öksürüğe karşı da kullanılan keçiboynuzu kürü sayesinde boğazınızın yumuşamasını sağlayabilirsiniz.

Zerdeçal ve süt

Antiseptik bir içeriğe sahip olan zerdeçal balgamlı öksürüğe karşı kullanılabilir. Sütün içerisine eklene zerdeçal gün içerisinde sabah ve akşam tüketilerek boğazda oluşan balgam yumuşatılır.

Zencefil ve bal

Balgam söktürme ve öksürüğü azaltmada etkili olan zencefil, balgamlı öksürüğe karşı kullanılan doğal çözümlerdendir. Kaynatılan suyun içerisine 1 kaşık zencefil katılır ve bu şekilde demlemeye bırakılır. İçerisine bal da katabileceğiniz bu karışımı gün boyunca tüketebilirsiniz.

Siyah turp ve bal

Balgamlı öksürüğe karşı hazırlanan siyah turp ve bal karışımının sağlık açısından da birçok faydası bulunur. Orta boy siyah turpta 3-4 delik açıldıktan sonra bal eklenir ve bal bu deliklerden süzdürülür. Bal tamamen süzüldükten sonra balgamlı öksürüğe karşı bu karışımı kullanabilirsiniz.

Balgamlı Öksürük Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?

Balgamlı öksürük, solunum yollarını ve akciğerleri etkileyen pek çok farklı enfeksiyonel, alerjik veya kronik hastalığın ortak bir klinik belirtisidir. Vücudun hava yollarını temizleme çabasıyla ortaya çıkan bu durum, temel olarak solunum sisteminin savunma mekanizmasını harekete geçiren şu hastalıkların habercisi olabilir:

• Akut Bronşit: Akciğerlere hava taşıyan bronş tüplerinin iltihaplanmasıdır; genellikle viral bir enfeksiyon sonrası gelişir ve yoğun balgam üretimiyle seyreder.
   
• Zatürre (Pnömoni): Akciğerlerdeki hava keseciklerinin (alveollerin) iltihap veya irinle dolması durumudur; sarı, yeşil ya da kanlı balgam eşlik edebilir.
   
• Grip (İnfluenza) ve Soğuk Algınlığı: Üst solunum yollarını tutan virüsler, ilerleyen günlerde geniz akıntısını artırarak veya alt solunum yollarına inerek balgamlı öksürüğe yol açabilir.
   
• Sinüzit: Yüz kemiklerinin içindeki sinüs boşluklarının iltihaplanması, yoğun bir geniz akıntısına neden olur. Bu akıntı boğaza indiğinde özellikle sabahları hırıltılı ve balgamlı öksürük krizlerini tetikler.
   
• KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı): Genellikle sigara kullanımına bağlı gelişen, hava yollarının kalıcı olarak daralmasıyla görülen bu kronik hastalıkta, sabahları çıkarılan yoğun balgam ve öksürük en tipik belirtilerdendir.
   
• Astım ve Alerjiler: Alerjenler veya tetikleyiciler hava yollarında spazma ve aşırı mukus üretimine neden olur; bu durum özellikle çocuklarda balgamlı öksürük vakalarının arkasındaki en yaygın nedenlerden biridir.
   
• Bronşiolit: Akciğerlerin küçük hava yollarının (bronşiyollerin) tıkanması durumudur ve hassas bünyeli bebeklerde balgamlı öksürük ve hırıltının temel kaynaklarındandır.
   
• Gastroözofageal Reflü Hastalığı: Mide asidinin yemek borusundan yukarı kaçarak boğazı ve solunum yollarını sürekli tahriş etmesi, vücudun koruma amaçlı kronik balgam üretmesine yol açabilir.
   
• Tüberküloz (Verem) veya Akciğer Kanseri: Daha nadir fakat ciddi olan bu tablolarda, solunum yollarındaki doku hasarına bağlı olarak uzun süreli ve genellikle kanlı balgamlı öksürük gözlenir.

Balgamlı Öksürük Tedavisi

Balgamlı öksürük, doktor kontrolünün ardından dinlenerek ve ilaç tedavisinin uygulanmasıyla birlikte geçmektedir. Balgamlı öksürük tedavisinde doktorunuz şu ilaçlardan yararlanabilir:

• Pastiller
• Öksürük dindiren ilaçlar
• Astım ilaçları
• Balgam söktüren ilaçlar
• Burun tıkanıklığı için de kullanılan dekonjestanlar
• Alerjinin neden olduğu öksürükte antihistaminik ilaçlar

Burada belirlenecek ilaçlar hastanın balgam öyküsü, rengi ve şiddeti yanı sıra hastanın ciğerlerinin durumuna göre değişiklik gösterebilir.

Balgamlı Öksürük için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Balgamlı öksürük şikayeti olan kişilerin hastanelerin Göğüs Hastalıkları veya Kulak Burun Boğaz (KBB) bölümlerine başvurması gerekir. Eğer öksürük problemi yetişkin bireylerde genel bir soğuk algınlığı veya enfeksiyona bağlıysa ilk aşamada İç Hastalıkları (Dahiliye) veya Aile Hekimliği uzmanları da ilk muayeneyi gerçekleştirebilir. Ancak söz konusu çocuklarda balgamlı öksürük veya bebeklerde balgamlı öksürük olduğunda, doğru teşhis ve yaşa uygun güvenli tedavi planlaması için doğrudan bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanına gidilmelidir. Uzman hekim, akciğerleri dinleyerek ve gerekirse ek tetkikler yaparak öksürüğün arkasında yatan asıl nedeni belirler.

Balgamlı Öksürük ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Balgamlı öksürük nasıl geçer?

Balgamlı öksürük varsa bol su içmek, tuzlu su gargarası yapmak, zencefil ve kekik çayı gibi sıcak bitki çayları içmek, bal yemek, sıcak buharlı bir duş almak ya da sıcak su buharı solumak ve öksürüğü baskılayan ilaç kullanmamak balgamlı öksürüğü geçirmeye yardım eder. Ayrıca balgamı tükürmek ve yatar pozisyondayken başı yastıkla yükseltmek balgamdan daha çabuk kurtulmak için önemlidir.

Balgamlı öksürüğü en hızlı ne keser?

En güçlü doğal balgam söktürücülerden biri baldır. Bir kaç çay kaşığı bal yemek ya da zerdeçal, zencefil, limonlu su, kekik çayı gibi içeceklerin içine bal ekleyerek içmek balgamı hızlı bir şekilde atmaya yardımcı olabilir.

Balgam çıkartmak iyi bir şey mi?

Vücudun mukus üretmesi solunum yolu hastalıklarına işaret etse de öksürerek, zorlamadan balgamın dışarı çıkması iyi bir şeydir. Böylelikle tahrişe neden olan maddeler, alerjenler ve enfeksiyon temizlenmiş olur.

Balgamlı öksürük tehlikeli mi?

Balgamlı öksürük hali uzun süreler devam ediyorsa ve yeşil, sarı, kahverengi, kırmızı ya da siyah renklerde görülüyorsa en kısa zamanda uzman doktora görünmek gerekebilir.

Öksürük ve balgam neyin belirtisi?

Öksürük ve balgam, solunum yolu ve çeşitli akciğer hastalıklarının belirtisi olarak görülebilir.

Balgam nasıl yok edilir?

Balgamı yok etmek için çeşitli bitkisel çaylardan yararlanabilir, bal zencefil karışımı, limon-karabiber- bal karışımı, siyah turp ve bal kürünü tüketerek balgamın yumuşatarak atabilirsiniz.

Balgamlı öksürük doğal yolla nasıl giderilir?

Balgamı doğal yoldan atmak için bir kase sıcak su içerisine nane yağı katarak buhar solumak, bol su tüketmek, tuzlu su gargarası yapmak, balgamı inceltip atmayı kolaylaştırmak için sıcak bitki çayları içmek balgamlı öksürükten kurtulmaya yardım edebilir.

Pekmez balgamı söker mi?

Evet, pekmez balgamı sökmeye yardımcıdır. Doğal yollardan balgamı sökmek için pekmezi kullanabilirsiniz.

Öksürük kesen pekmez ve bal nasıl yapılır?

Kaynatılan su içerisine eklenen pekmez ve tereyağı öksürüğe karşı kullanılabilir. Karışımın içerisine bal döküp limon sıkarak, karabiber ilave edebilirsiniz. Böylelikle öksürüğe karşı tahrişi de önleyecektir.

Balgamlı öksürükten kurtulmaya yardımcı yöntemler nelerdir?

Bol su içmek, tuzlu su gargarası, sıcak duş, yüze ılık bez uygulamak, hava nemlendiriciler, zerdeçal, nane ve karanfil gibi sıcak bitki çayları içmek, öksürük sökücü pastiller emmek, bal yemek ve nane ya da okaliptus yağlı buhar solumak balgamlı öksürük söktürücü etki gösterir.

Çocuklarda balgamlı öksürüğe ne iyi gelir?

Çocuklarda balgamlı öksürük şikayetini hafifletmek için uygulanacak en etkili ve güvenli yöntem, çocuğun gün içindeki su ve sıvı tüketimini artırarak balgamın kıvamını inceltmektir. 1 yaşından büyük çocuklarda bal ve ılık limon karışımı boğazı yumuşatırken, odanın soğuk buhar cihazlarıyla nemlendirilmesi ve burun temizliğinin serum fizyolojikle yapılması çocuğun çok daha rahat nefes almasını ve balgamı kolayca fırlatmasını sağlar.

Bebeklerde balgamlı öksürüğe ne iyi gelir?

Bebeklerde balgamlı öksürük durumunda yapılabilecek en doğru hamle, bebeğin burnunu serum fizyolojik damlalarla düzenli olarak temizlemek, sık sık emzirerek veya mama vererek sıvı alımını en üst düzeyde tutmaktır. Bebeklerin öksürük refleksleri ve göğüs kasları yetişkinler kadar güçlü olmadığı için, doktor onayı olmadan kesinlikle bitki çayı, bal (1 yaş altına yasaktır) veya rastgele öksürük şurubu verilmemeli; banyo sonrası buharlı ortamda tutularak masajla balgamın sökülmesine yardım edilmelidir.

Balgamlı öksürük kaç günde geçer?

Balgamlı öksürük, arkasında yatan neden basit bir soğuk algınlığı veya viral enfeksiyonsa genellikle doğru bakım yöntemleriyle 7 ila 14 gün içerisinde tamamen kaybolur. Ancak öksürük krizi 3 haftadan uzun sürüyor, şiddeti azalmıyor ve buna yüksek ateş, nefes darlığı gibi semptomlar eşlik ediyorsa durum kronikleşmiş olabileceğinden mutlaka bir göğüs hastalıkları hekimine muayene olunmalıdır.

Balgamlı öksürük antibiyotiksiz geçer mi?

Balgamlı öksürük, eğer grip ve soğuk algınlığı gibi viral (virüs kaynaklı) bir enfeksiyondan ötürü oluşmuşsa antibiyotik tedavisine gerek kalmadan, istirahat ve bol sıvı tüketimiyle kendiliğinden geçer. Antibiyotikler yalnızca doktor tarafından teşhis edilmiş zatürre veya bakteriyel bronşit gibi bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda etkilidir; virüslere karşı hiçbir faydası olmadığı için hekim reçete etmedikçe kullanılmamalıdır.

Balgam söktürücü ilaçlar ne zaman kullanılır?

Balgam söktürücü şuruplar veya tabletler, solunum yollarındaki balgam çok koyu, yapışkan olduğunda ve kişi bunu kendi çabasıyla dışarı atamadığında doktor önerisiyle kullanılır. Bu ilaçlar mukusun yapısını parçalayarak akışkan hale getirir; ancak öksürük refleksini artırdıkları için gece uykusundan hemen önce alınmamalı ve mutlaka bol su ile desteklenmelidir.

Buhar solumak balgamlı öksürüğe iyi gelir mi?

Sıcak su buharı veya oda nemlendiriciler vasıtasıyla nemli hava solumak, kuruyan solunum yollarını nemlendirerek balgamlı öksürüğe çok iyi gelir. Solunan nem, nefes borusunda ve bronşlarda yapışıp kalan sertleşmiş mukusu yumuşatır, hacmini genişletir ve böylece hafif bir öksürmeyle bile balgamın boğazdan kolayca sökülüp atılmasını sağlar.

Bal limon karışımı balgamlı öksürüğe iyi gelir mi?

Doğal bir antibakteriyel olan bal ile yüksek C vitamini içeren limonun ılık suyla karışımı, boğaz mukozasını koruyucu bir tabaka gibi kaplayarak balgamlı öksürüğe ve boğaz tahrişine karşı mükemmel bir rahatlama sağlar. Klinik çalışmalar balın öksürük baskılayıcı ve boğazı yumuşatıcı etkisini kanıtlamıştır; ancak bu karışım 1 yaşından küçük bebeklerde botulizm riski nedeniyle kesinlikle kullanılmamalıdır. 1 yaş üstü bebeklerde ise yine sadece doktor onayı ile kullanılmaya başlanmalıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."