Burun Kanaması (Epistaksis) Neden Olur? Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?

Burun Kanaması Nedir?

Epistaksis yani burun kanaması, bir veya her iki burunda meydana gelebilen, burun iç yüzeyindeki kan damarının patlaması sonucu burnun içini kaplayan dokudan kan sızması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Burundaki kanamaya genellikle, burun veya yüz bölgesine gelen darbe, alerjik reaksiyon, burun karıştırma ya da burun deliğine bir cisim girmesi, kuru veya aşırı sıcak hava, yüksek tansiyon, hemofili, enfeksiyon ve lösemi gibi kan hastalıkları neden olmaktadır.

Burun Kanaması Çeşitleri Nelerdir?

Burun kanamasının, kanama yaşanan bölgeye göre türleri bulunmaktadır. Bunlar şu şekilde ayrılır:

Ön burun kanaması

Ön burun kanaması, ön bölgede burunu iki yana ayıran duvarın alt tarafında başlar. Bu bölgedeki kılcar damarlar hassas bir özelliğe sahiptir ve çabuk kanama eğilimindedir. Ön burun, burun boşluğunun hemen girişinde, orta hatta, kılcal damarlar mukoza örtüsünün içinde özel bir bölgede bir araya gelirler (Kisselbach pleksusu veya Little alanı). Çocuklarda en sık görülen burun kanamaları bu bölgeye ait olanlardır. Çoğu burun kanaması, buradaki kılcal bir damarın çatlaması nedeniyle tek taraflı olur.

Bu bölgedeki damarlar oldukça ince ve yüzeyde olduklarından, burun sümkürülmesi ile ufak bir tırnak dokunuşuyla veya hafif bir darbeyle bile kanayabilirler. Bu şekilde olan kanamalarda otururken veya ayakta dururken, burundan dışarı doğru genellikle az miktarda kanama olur. Kanama miktarı bazı durumlarda fazlaca olabilir, ancak bunlar bile çoğu kez parmak basısıyla kontrol edilebilirler. Sıklıkla çocuk ve genç erişkinlerde görülürler.

Arka burun kanaması

Burnun arka tarafında, boğaz kısmına yakın olan kanamalar arka burun kanaması olarak adlandırılır. Daha çok yetişkinlerde görülen bu kanamalar, boğazın arkasından aşağıya doğru inerek tehlikeli durumlar oluşturabilir ve vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerekir.

Zira kontrol edilmesi zor ve ciddi kanamalar olabilirler. Kafa travmaları ile yüz yaralanmaları dışında aslında sıklıkla orta ve ileri yaştakilerde, tansiyon sorunları olanlarda görülürler. Çocuklarda ise kanama-pıhtılaşma sorunları olanlarda meydana gelebilirler. Burnumuzun içinde arka üst bölgelerden kaynaklandıkları için burun ön tarafına uygulanan parmak basısı burada kanamayı durdurmaz. Ağız ve boğaza doğru kanama devam eder. Bu bölgenin kanamaları mutlak bir KBB uzmanının müdahalesini gerektirir, hatta İç Hastalıkları-Hematoloji ve Girişimsel Radyoloji gibi branşların desteğini gerektirebilir. Göz kararması, fenalaşma hissi, çarpıntı yani tansiyon düşmesi ve nabızda hızlanma gibi fazlaca kan kaybı belirtileri de varsa acilen hastanenin yolu tutulmalıdır.

Burun Kanaması Neden Olur?

Burun kanamasının nedenleri, burunda travma yaratan yüze ve burna alınan darbeler, burnu karıştırmak, şiddetli sümkürmek, burnu çok fazla çekmek, alerji, stres, aşırı sıcak veya kuru hava, kan sulandırıcı ilaçlar, yüksek tansiyon, burun polipleri, burun yapısal bozuklukları ve lösemi gibi kan kanseri türleridir.

Burun kanaması nedenleri genel olarak şunlardır:

• Yüze veya burna alınan darbe
• Aşırı sıcak veya kuru hava
• Sinüs gibi burun içini etkileyen enfeksiyonlar
• Saman nezlesi gibi alerjiler
• Yüksek tansiyon
• Kanama veya pıhtılaşma sorunları (hemofili)
• Kan kanseri
• Burna cisim kaçması veya burnu karıştırma

Yüze veya buruna alınan darbe 

Yüze veya buruna alınan darbeler travma oluşumuna neden olur. Bu travmalarda burun dokuları ve kılcal damarlar zarar görerek kimi zaman da kırılabilir. Bu durumların sonucunda burun kanaması meydana gelir.

Sıcak ve kuru hava

Burun vücudun en çok kanlanan organlarından birisidir. Burundan alınan havanın ısıtılması, nemlenmesi ve temizlenmesi işlevlerinde konkalar ve mukoza örtüsü rol oynar. Konkalar, halk arasında burun etleri diye bilinirler; bunların kan dolaşımının artması veya azalmasıyla birlikte şişip inme özellikleri vardır. Bu sayede burun deliklerimiz sırayla tıkanıp açılırlar ve burun işlevlerinin yürümesini sağlarlar.

Konkaları ve bütün burun boşluğunu mukoza örtüsü kaplar. Mukoza örtüsünün üzerinde jel benzeri bir mukus tabakası bulunur ve burundaki nemin korunmasını sağlar, burnun kurumasını önler. Nasıl cildimiz sıyrıldığında ya da zedelendiğinde kanıyorsa, mukoza örtüsü zedelendiğinde de burun kanaması oluşur. Temel olarak sıcak-kuru havalar, enfeksiyonlar ve burun karıştırma gibi durumlar mukoza örtüsünün dayanıklılığını bozarak kılcal damarların açılmasına neden olurlar ve böylelikle kanamaya rol açarlar.

Stres

Stres ve anksiyete günümüz insanını olumsuz etkileyen durumların başında gelir. Strese bağlı hastalıkların arttığı gözlemlenmekle birlikte burun kanaması da stres sonucu oluşabilir.

Yoğun güneşe maruz kalmak

Çok sıcak ve güneşli havalarda burun tabakası kurumakla birlikte tahriş olabilir. O yüzden yoğun güneşe maruz kalmak burun kanamasını tetikleyen faktörlerdendir.

Kuru hava

Yaşanılan ortam ve havanın kuruluğu, burun zarının kuruması, kabuk bağlaması veya çatlamasına sebep olarak kanamalar meydana getirebilir.

Enfeksiyonlar

Soğuk algınlığı, üst solunum yolu enfeksiyonları, grip veya sinüzit gibi durumlar burun kanamasına sebebiyet verebilir.

Alerjiler

Alerjik ve alerjik olmayan rinit durumlarında burun kanaması oluşabilir.

Kimyasal maddeler

Evlerde kullanılan temizlik malzemeleri, iş yerindeki kimyasal dumanlar ve zarar verici diğer güçlü kokular ile keyif verici zararlı maddeler da burunda kanamaya neden olabilmektedir.

Kan sulandırıcılar

Aspirin, antiinflamatuar ve varfarin gibi ilaçlar burun kanamasını tetikleyebilir.

Yüksek rakım

Rakım olarak yüksek bir bölgeye gittikçe havada oksijen miktarı azalır ve burunda kuruma oluşur. Bu da burun kanamasını beraberinde getirir.

Tekrar tekrar hapşırma

Hapşırmaya neden olacak şekilde burunla oynama, karıştırma gibi hareketlerden kaçınılmalıdır. Bu hareketler burun zarına zarar vereceği için hapşırık esnasında burun kanaması yaşanabilir.

Tüm bu nedenler burun kanaması meydana getirebileceği gibi genellikle kanamalar ciddi bir tıbbi müdahale gerektirmez. Ancak 20 dakikadan daha uzun süren kanama yaşandığında doktor müdahalesi gerekebilir. Çünkü bu durum kanamasının altında başka bir neden yattığının habercisi olabilir.

Bunların yanı sıra alkol kullanımı, yüksek tansiyon, kanama bozukluğu, burun polipleri, burun ameliyatı, kalıtsal hemorajik telenjiektazi, lösemi, damar sertleşmesi (Ateroskleroz) ve gebelik burun kanamasına az görülen nedenleri arasında yer alır.

Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?

Burun kanaması yaşandığı an öncelikli olarak yapılması gereken sakin olmaktır. Kanamayla birlikte oluşabilecek gerginlik kanamanın şiddetini artırabilir. Sakinleştikten sonra 10 dakika boyunca burun deliklerine uygulanacak baskı ve kan yutulmaması önemlidir.

Burun kanadığı esnada kanamayı durdurmaya yardımcı olmak için uygulayabileceğiniz adımlar şunlardır:

• Öncelikle bir yere oturmalı ve baş öne doğru eğilmelidir
• Burnun ön kısmına hafif bir baskı yapılmalıdır
• Damar kasılması yaratmak için burnun iki yanından uygulanacak buz uygulaması kullanılmalıdır.
• Kanama devam ediyorsa bu işlemleri tekrarlayın. Kanama durduysa burnunuzu sümkürmeyin. Sümkürdükçe tahriş olan bölge hareket geçebilir, kanamayı tekrar başlatabilir.

Bunlarla birlikte reçetesiz satılan dekonjestan spreyi kullanabilirsiniz. Bu yöntemler burun kanamasını evde geçirebilecek yöntemler olarak bilinir. Tüm bu uygulamalar sonrası kanamanız hala devam ediyorsa ve sürekli burun kanaması yaşıyorsanız altında yatan tıbbi nedenin belirsizliği sebebiyle vakit kaybetmeden uzman bir doktora gözükmelisiniz.

Burun Kanaması (Epistaksis) Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?

Burun kanaması (epistaksis), başta yüksek tansiyon ve kan pıhtılaşma bozuklukları (hemofili) olmak üzere, lösemi, sinüzit, burun polipleri ve karaciğer hastalıklarının belirtisi olabilir. Tıbbi literatürde epistaksis olarak adlandırılan bu durum, bazen vücutta gizliden gizliye ilerleyen sistemik sorunların ilk habercisidir. Burun kanamasının işaret edebileceği başlıca hastalıklar şunlardır:

• Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon): Kan basıncının ani ve aşırı yükselmesi, burun içindeki hassas kılcal damarların üzerindeki baskıyı artırarak çatlamalarına neden olur.

 

• Pıhtılaşma Bozuklukları: Hemofili veya Von Willebrand gibi kanın pıhtılaşmasını engelleyen kalıtsal hastalıklar, durdurulamayan ya da sık tekrarlayan kanamalara yol açar.
   
• Kan Kanseri (Lösemi ve Lenfoma): Kemik iliğinin sağlıklı kan hücresi üretemediği bu hastalıklarda, pıhtılaşmayı sağlayan trombosit seviyelerinin düşmesi nedeniyle burun kanamaları sık görülür.
   
• Karaciğer ve Böbrek Hastalıkları: Vücuttaki pıhtılaşma faktörlerinin büyük kısmı karaciğerde üretilir. Karaciğer yetmezliği, siroz veya kronik böbrek hastalıkları bu üretim mekanizmasını bozarak kanama eğilimini artırır.
   
• Kronik Sinüzit ve Burun Polipleri: Burun içi sinüs boşluklarının enfeksiyonları veya mukoza üzerinde büyüyen iyi huylu etler, bölgedeki damarsal yapıları tahriş ederek kanamayı tetikler.
   
• K Vitamini Eksikliği: Kanın pıhtılaşma zincirinde hayati rol oynayan K vitamininin vücutta yetersiz olması, durup dururken gelişen burun kanamalarına zemin hazırlar.
   
• Damar Sertliği (Ateroskleroz): Özellikle ileri yaş gruplarında damar duvarlarının esnekliğini kaybetmesi, en ufak bir basınçta bile yırtılmalarına neden olur.

Tekrarlayan Burun Kanaması Neden Olur?

Sürekli burun kanaması, burun bölmesindeki eğrilikler, kronik sinüs enfeksiyonları, pıhtılaşma faktörü eksiklikleri veya sık kullanılan kan sulandırıcı ilaçların yan etkilerinden dolayı olur. Haftada birkaç kez ya da gün içinde ardı ardına yaşanan sürekli burun kanaması, lokal bir tahrişin ötesinde bir anomaliye işaret eder. Burun içindeki kılcal damar yumağının yapısal olarak çok yüzeyde ve hassas olması, en ufak bir tansiyon dalgalanmasında veya hapşırmada bile kanamanın tekrarlamasına yol açar. Bu durum hastada kansızlığa yol açabileceğinden, altta yatan neden acilen tespit edilmelidir.

Gece Burun Kanaması Neden Olur?

Gece burun kanaması, uyku sırasında odadaki havanın aşırı kuru olması nedeniyle burun mukozasının kuruyup çatlamasından veya uyku esnasında farkında olmadan burnun karıştırılmasından kaynaklanır. Özellikle kış aylarında kalorifer ve ısıtıcıların açık olması yatak odasındaki nem oranını ciddi oranda düşürür. Kuruyan mukoza üzerinde oluşan kabuklar, gece nefes alıp verirken ya da pozisyon değiştirirken yırtılarak alttaki kılcal damarları açığa çıkarır ve kanamayı tetikler. Ayrıca gece saatlerinde ani tansiyon yükselmeleri yaşayan hastalarda da ilk belirti uykudan burun kanamasıyla uyanmak olabilir.

Çocuklarda Burun Kanaması Neden Olur?

Çocuklarda burun kanaması, genellikle burun karıştırma alışkanlığı, burna yabancı cisim sokulması, üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik rinit nedeniyle burun içi kılcalların tahriş olmasından dolayı olur. Çocuk yaş grubundaki burun kanamalarının çok büyük bir kısmı, burnun ön bölmesinde bulunan kılcal damarların hassasiyetine bağlı olarak gelişen ön burun kanamaları sınıfındadır. Alerji veya grip nedeniyle kaşınan ve tıkanan burnu çocukların sertçe ovması veya sümkürmesi, yüzeydeki ince mukoza örtüsünü kolayca yırtabilir. Ebeveynlerin panik yapmaması, çocuğu sakinleştirerek doğru ilk yardım adımını uygulaması kanamanın kısa sürede durmasını sağlar.

Bebeklerde Burun Kanaması Neden Olur?

Bebeklerde burun kanaması, genellikle ortamdaki havanın aşırı kuru olması, grip/nezle gibi enfeksiyonlar sırasında burun aspiratörlerinin hatalı ve sert kullanımı veya bebeğin tırnaklarıyla istemsizce burnuna zarar vermesi nedeniyle olur. Bebeklerin burun mukozası ve bu bölgeyi besleyen damarsal yapılar yetişkinlere göre katbekat daha ince ve narindir. Bebeklerde burun kanaması nadir görülen bir durum olduğu için, travma veya kuruluk dışındaki durumlarda, özellikle pıhtılaşma bozuklukları veya sistemik sorunların dışlanması adına mutlaka bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına danışılması gerekir.

Burun Kanamasında Yapılmaması Gerekenler Nelerdir?

Burun kanaması sırasında yapılmaması gerekenlerin başında başı geriye doğru atmak, burun içine pamuk veya bez tıkamak ve kanama durduktan hemen sonra burnu zorlayarak sümkürmek gelir. Kulaktan dolma bilgilerle yapılan yanlış müdahaleler, kanamanın şiddetlenmesine veya daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kanama anında kesinlikle kaçınılması gereken hatalar şunlardır;

• Başı Geriye Doğru Yatırmak: Kafayı arkaya atmak kanamayı durdurmaz. Sadece kanın dışarı akmasını engelleyerek genizden boğaza, oradan da mideye veya nefes borusuna kaçmasına neden olur. Bu durum mide bulantısı, kusma veya boğulma tehlikesi yaratır.
   
• Burun İçine Yabancı Cisim (Pamuk, Peçete) Sıkıştırmak: Kanayan burun deliğine kuru pamuk veya peçete tıkamak büyük bir hatadır. Bu maddeler kuruyan damar duvarına yapışır ve pıhtıyla bütünleşir. Çıkarmaya çalışırken oluşan pıhtıyı koparır ve kanamayı çok daha şiddetli şekilde yeniden başlatır.
   
• Kanama Durur Durmaz Sümkürmek: Kanama kontrol altına alındıktan hemen sonra burnu temizlemeye çalışmak, damar üzerinde yeni oluşmuş narin pıhtı tabakasını yerinden oynatır. İlk 24 saat boyunca sümkürmekten ve burunla oynamaktan kaçınılmalıdır.
   
• Sıcak Su ile Yüzü Yıkamak: Sıcak su, damarların daha fazla genişlemesine neden olarak kanama hızını artırır. Müdahale sırasında sıcak yerine mutlaka soğuk su veya buz kompresi tercih edilmelidir.
   
• Yatar Pozisyona Geçmek: Kanama başladığında düz bir zemine uzanmak, baş bölgesindeki kan basıncını artırarak kanamanın şiddetini tırmandırır. Hasta kesinlikle yatırılmamalı, dik oturur pozisyonda tutulmalıdır.
•  
• Ağır Kaldırmak ve Eğilmek: Kanama durduktan hemen sonra öne doğru eğilmek veya ağır yük taşımak, kafa içindeki basıncı ani şekilde yükselterek hassas damarları yeniden patlatabilir.

Burun Kanamasına Ne İyi Gelir?

Burun kanaması için en etkili çözümlerden biri soğuk kompres işlemidir. Ayrıca soğuk kompres dışında burun kanamasına iyi gelebilecek doğal yöntemler şöyledir:

Buz ile soğuk kompres

Burundaki küçük kan damarlarını daraltma konusunda yardımcı olan buz uygulaması, burun kanamalarına iyi gelir.

K Vitamini

Lahana, ıspanak ve brokoli gibi besinler K vitamini açısından zengin besinler olarak bilinir. Bu besinler, burun damarları içindeki nemli astar oluşturmaya yarayan kolajen oluşumuna fayda sağlar. Yani K vitamini kan damarlarının kolayca yırtılmasını önler.

Tuzlu su spreyleri

Eczanelerde satılan tuzlu su içeren spreyler ile burun zarlarını nemlendirerek burun kanamalarını engelleyebilirsiniz.

Burun Kanaması Nasıl Önlenir?

Burun kanaması yaşandığı an kanamayı durdurmak için uygulanabilecek yöntemlerin yanı sıra kanamanın önüne geçebilecek çözümleri hayata geçirmek de önemlidir. Kanama ihtimalini azaltan durumlar şu şekilde özetlenebilir:

Burun içini nemli tutun

Burundaki kuruluk, kanamanın tetikleyici unsurlarındandır. Yatmadan önce nemli bir çubukla ince bir vazelin sürmek burun deliklerinizi nemlendirebilir veya antibiyotik merhemler kullanabilirsiniz.

Nemlendirici kullanın

Yine burun deliklerinin nemli olması için nemlendiricilere başvurabilirsiniz.

Sigarayı bırakın

Sigara içmek burun delikleriyle birlikte kılcal damarları tahriş edebilir. Bu sebeple sigara kullanımını bırakmanız gerekir.

Burnunuzu karıştırmaktan vazgeçin

Burun karıştırılması burnu en çok zarar veren durumların başında gelir. Sert ve yoğun bir şekilde burun karıştırmak tahriş sebebi sayıldığı için bu durumdan da vazgeçmeniz önerilir.

Alerji ve soğuk algınlığı ilaçlarını çok sık kullanmayın

Bazı ilaçlar burunda tahriş ve kuruluğa sebebiyet verebilir. Özellikle alerji ve soğuk algınlığı ilaçlarını dikkatli kullanmanız gerekir.

Burun Kanaması İçin Hangi Durumlarda Doktora Gidilmelidir?

Burun kanaması, genellikle ciddi durumlar içermeyen kanamalar olarak bilinse de bazı durumlar doktor kontrolünü gerekli hale getirebilir. Aşağıda yer alan belirtilere sahipseniz doktor kontrolünde muayene olmanız tavsiye edilir:

• Sürekli burun kanaması yaşıyorsanız,
• Kanama 20 dakikada daha uzun sürüyorsa,
• Kan kaybı sonrası nefes darlığı meydana geldiyse,
• Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız,
• Burun kanamasıyla birlikte vücudunuzda olağandışı morarmalar fark ettiyseniz

Doktor kontrolüyle birlikte kanamanın altında yatan nedenler araştırılır. Uzman doktorunuz burun kanaması tedavisi olarak kanayan damarı dağlayabilir veya burnunuza tampon uygulayabilir. Dağlama işlemi, kanın durması için gümüş nitrat olarak adlandırılan özel bir solüsyon veya elektrikli ısıtma cihazı kullanılmasıdır. Bunlarla birlikte doktor reçeteli ilaç önerebilir, burunda yabancı bir cisim varsa onu çıkarabilir ya da cerrahi müdahale gerekiyorsa ona uygun işlemler uygulayabilir.

Burun Kanaması için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Burun kanaması şikayeti için hastanelerin Kulak Burun Boğaz (KBB) bölümüne ve bir Kulak Burun Boğaz Uzmanına (Otolarengolog) gidilmelidir. KBB uzmanı, endoskopik kameralar yardımıyla burun içini detaylıca inceleyerek kanamanın ön bölgeden mi yoksa arka bölgeden mi kaynaklandığını net olarak teşhis eder. Eğer kanamanın kaynağı yüksek tansiyon veya kan hastalıkları gibi sistemik bir nedense, KBB hekimi hastayı İç Hastalıkları (Dahiliye), Kardiyoloji veya Hematoloji bölümlerine yönlendirerek multidisipliner bir tedavi süreci başlatır.

Burun Kanaması ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Epistakis nedir?

Burundan kendiliğinden, burun karıştırma ya da travma sonucu burundaki kan damarlarından gelen küçük bir kanamadır.

Burun kanamasının başlıca nedenleri nedir?

Burun kanamaları, alerji ve kuru ya da sıcak hava nedeniyle burun mukozasının kurumasına bağlı  burun mukoza örtüsünün yıpranması ve kılcal damarlarda çatlama, pıhtılaşma bozuklukları, ilaç kullanımı, lösemi gibi hastalıklar, burun ve yüze alınan darbe, burun karıştırma ve burnu fazla çekme sonucu yaşanır.

Genel olarak burun kanaması nedenleri şöyledir:

• Alerji
• Enfeksiyon
• Burun içinde kuruma
• Burun dahil olmak üzere baş ve yüz yaralanmaları
• Kuvvetli burun sümkürme ile burun kılcal damarlarının çatlaması
• Kanama-pıhtılaşma bozuklukları
• Aspirin ve benzeri ilaç kullanımı
• Karaciğer hastalıkları
• Yüksek tansiyon
• Burun eğrilikleri
• Burun kırılmaları
• Lösemi veya burun içi bazı tümörler

Durduk yere burun kanaması neden olur?

Durduk yere darbe gibi bir sebebe bağlı olmadan yaşanan burun kanamalarının sebebi, kuru hava, burun iç yüzeyinin kuruması, saman nezlesi ve alerji, yüksek tansiyon, sinüzit, deviasyon, hemofili gibi kan bozuklukları ile kan hastalıkları olabilir.

Hangi burun kanaması tehlikeli?

Burun kanaması farklı belirtiler sonucu meydana gelebilir. Kanamayla birlikte kan tükürülmesi, yüksek ateş ve kızarıklık gibi durumlar tehlikeli olabilir.

Burun kanaması stresten olur mu?

Stres ve anksiyete günümüz insanını olumsuz etkileyen durumların başında gelir. Strese bağlı hastalıkların arttığı gözlemlenmekle birlikte burun kanaması da stres sonucu oluşabilir.

Kanamanın ciddi olup olmadığını nasıl ayırt edebiliriz?

Çoğu basit nedenlere bağlı olan burun kanamaları hakkında genel anlamda fikir sahibi olmakta ve kanama sırasında neler yapılabileceğini bilmekte yarar vardır. Burun kanamalarını ciddiyetine ve kaynaklandığı yere göre iki başlık altında incelemek olasıdır:

Burun kanaması olursa durdurmak için ne yapılmalıdır?

Burun kanaması ile karşılaşıldığında uygulanabilecek bazı yöntemler vardır:

• Kanamanın heyecan veya panik kaynaklı kan basıncı (tansiyonu) yükseltmesi nedeniyle şiddetlenmemesi için sakin olmak
• Başı hafifçe öne doğru eğmek: Çünkü baş geriye atıldığında kan burundan geniz ve boğaza, buralardan da yutularak mideye gider. Kanama miktarı anlaşılamadığı gibi bulantı ve kusmaya da yol açabilir. Yine bu amaçla kan ağızda da tutulmamalı, tükürülmelidir.
• Burnun yumuşak olan kısmını tamamen kavrayacak şeklide başparmak ve işaret parmaklarla sıkıştırmak
• Aynı anda burun açıcı spreylerden herhangi biri ile bir miktar pamuk ıslatılarak burun içine yerleştirmek
• Sağlam, ancak nazik bir şekilde baş ve işaret parmakların yan tarafıyla sıkılan burun yumuşak kısımları yüze, yüz kemiklerine doğru bastırmak ve bu şekilde 5-10 dakika kadar beklemek
• Hastanın tansiyon sorunu varsa, ilaçlarını ihmal etmiş olabileceğini dikkate almak, imkan varsa tansiyonu ölçmek, yüksekse ilaçlarını vermek
• Dik oturmak veya yatmak gerekiyorsa mutlaka baş yüksekte kalacak şekilde yatılmak (böylece kanama bölgesi kalp seviyesinden yüksekte olur ve kanamanın şiddeti azaltılabilir.)
• Burun ve yanaklara buz uygulamak
• Kanama durmuşsa ve burun açıksa yavaş yavaş burundan nefes alıp vermeye çalışmak
• Kanamanın şiddetli olduğu arka burun kanamasından şüphe ediliyorsa, bir yandan hastaneye başvurmak

Burun kanamasında hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

• Durmayan veya tekrarlayan burun kanamaları.
• Burun dışında başka yerlerden de kanama olması, örneğin idrar ve dışkılama ile.
• Vücutta hafif darbelerle bile morarma ve çürüklerin varlığı.
• Bazı kan sulandırıcı ilaçların kullanılıyor olması.
• Pıhtılaşma bozukluğu yaratabilecek karaciğer, böbrek veya hemofili gibi hastalıkların bulunuyor olması.
• Yakın zamanda kemoterapi alınmış olması.

Kanamanın yeri edoskopik muayene ile belirleniyor.

Kanamanın durmadığı ön burun kanamalarında sınırlı bir tampon yapılarak veya küçük bir müdahale ile kılcal damar pıhtılaştırılarak kanama durdurulabilir. Tekrar eden kanamalarda 2-4 gün süreyle kanama kontrolünü sağlayacak ön ve/veya arka burun tamponları kullanılabilir.

Kanama-pıhtılaşma bozukluğu düşünülüyorsa bazı kan tetkikleri yapılabilir.Kanama kendiliğinden durmuşsa veya tampon alındıktan sonra da kanamıyorsa, çoğu kez yumuşatıcı ve yara iyileştirici krem veya burun merhemleri önerilir. Bunlar günde iki-üç defa 2 hafta kadar süreyle uygulanabilir, ancak genellikle yatmadan önce bir uygulama yeterlidir. Serum fizyolojik damla veya spreyler de burun içinin nemlendirilmesi için kullanılabilir.Endoskopik muayenede kanama yeri belirlenemezse veya kanama yerindeki şüpheli görünümlerde bazı radyolojik görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir.Ciddi kanamalarda ve kan kaybı varlığında bazı kan ürünleri ile hasta takviye edilebilir. Bazı cerrahi veya girişimsel radyolojik uygulamalarla kanama bölgesini besleyen damar bulunup, kontrol edilebilir.

Burun kanamasının tekrar etmemesi için alınabilecek önlemler nelerdir?

• Tuzlu su içeren spreylerle burun içi nazikçe temizlenmelidir.
• Burun karıştırılmamalı ve sümkürülmemelidir.
• Ağır aktivitelerden kaçınılmalı ve ağırlık kaldırılmamalıdır.
• Baş kalp seviyesinden yüksekte tutulmalıdır.
• Bulunulan ortam nemlendirilmeye çalışılmalıdır.
• Sıcak ve baharatlı yenmemelidir.
• Sıcak su ile banyo yapılmamalı, ılık su tercih edilmelidir.
• Aspirin veya antiinflamatuvar ilaçlar alınmamalı, ancak mecburiyet varsa doktora danışılarak değiştirilmeye çalışılmalıdır.
• Sıcak ve kuru ortamlarda bulunulmamalı, ortam ısısı ve nemi uygun koşullara getirmelidir.

Burun kanamalarında burun içi kağıt mendille silinmeli midir?

Burun kanamalarında burnun içerisini de kağıt mendillerle silmeyi deneyenler olabilmektedir. Bu uygulamadan kaçınmak, o bölgedeki mukozanın özelliğini kaybetmesini ve kuruma ile kanamalara yol açabilmesini önlemektedir. Çocuklarda görülen burun kanamaları çoğu kez problemsiz bir şekilde yönetilebilir. Ailenin soğukkanlı olması, kanamayı bizzat kendilerinin kontrol edebilmelerine de yardımcı olabileceği gibi, gereken durumlarda kulak burun boğaz uzmanının çocuğa uygun müdahaleyi yapabilmesini de kolaylaştırır.

Burun kanaması kaç dakika sürerse tehlikelidir?

Burun kanaması 20 dakikadan daha uzun sürerse tehlikelidir ve hiç vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulması gerekir. Doğru ilk yardım müdahalelerine rağmen durmayan vakalar, klinik olarak epistaksis tedavisinde cerrahi veya tampon uygulaması gerektiren derin kanamaların ya da pıhtılaşma sorunlarının habercisidir.

Burun kanaması sırasında baş geriye atılır mı?

Hayır, burun kanaması sırasında baş kesinlikle geriye atılmamalıdır; tam aksine baş hafifçe öne doğru eğilmelidir. Başın geriye atılması kanın yutağa akmasına neden olarak mide bulantısı yaratır ve özellikle bebeklerde burun kanaması ya da çocuklarda burun kanaması sırasında nefes borusunun tıkanması gibi tehlikeli durumlara zemin hazırlar.

Burun kanamasında burun kaç dakika sıkılmalıdır?

Burun kanaması meydana geldiğinde, burnun kanatları baş ve işaret parmağıyla en az 10 dakika boyunca kesintisiz olarak sıkılmalıdır. Bu süre zarfında baskıyı sık sık kaldırıp kontrol etmek damar üzerinde pıhtı oluşumunu engelleyeceği için, sürekli burun kanaması riskinin önüne geçmek adına baskı 10 dakika boyunca hiç bırakılmadan kesintisiz uygulanmalıdır.

Hamilelikte burun kanaması neden olur, normal mi?

Hamilelikte burun kanaması, gebelik hormonlarının (östrojen ve progesteron) artışına bağlı olarak burun mukozasındaki kan akışının hızlanması ve burun damarlarının genişleyerek hassaslaşması nedeniyle olur; bu durum hormonal değişimlerin doğal bir sonucu olarak genellikle normal kabul edilir. Ancak hamilelikte burun kanaması şikayeti çok sık tekrarlıyorsa veya uzun sürüyorsa, gebelik tansiyonu riskine karşı mutlaka kadın hastalıkları ve doğum doktoruna bilgi verilmelidir.

Alerji burun kanamasına neden olur mu?

Evet, alerji burun kanamasına doğrudan neden olur. Alerjik reaksiyonlar burun mukozasında ödem ve kronik bir tahriş yaratarak sürekli burun kanaması zeminini hazırlar; buna bağlı olarak sık hapşırma, sümkürme ve burun kaşıntısı nedeniyle yapılan sert el hareketleri özellikle çocuklarda burun kanaması tablosunu tetikler.

Tansiyon yükselince burun kanar mı?

Evet, kan basıncının ani şekilde yükselmesi (yüksek tansiyon), burun içindeki ince ve hassas kılcal damarların üzerindeki baskıyı artırarak bu damarların çatlamasına ve burnun kanamasına neden olur. Tıbbi adıyla epistaksis olarak bilinen bu durum, vücudun yüksek basınca karşı geliştirdiği tansiyonun acilen kontrol altına alınması gerekir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."