Eritema Nodozum Nedir? Neden Olur?

Eritema Nodozum Nedir?

Eritema nodozum, cildin altındaki yağ dokusunun iltihaplanması sonucu bölgesel nodül oluşumu ile görülen cilt problemidir. Çoğunlukla kaval kemiği ve dizlerde ağrılı ve kırmızı renkte şişliklerle seyreder. Oluşan bu durum direkt olarak bir sağlık problemi olarak değerlendirilmez. Vücudun enfeksiyonlara, ilaçlara veya sistemik rahatsızlıklara karşı reaksiyon göstermesi ile alakalı olarak kabul edilir. 

Eritema nodozum nasıl gelişir?

Eritema nodozum, bağışıklık sisteminin belirli bir duruma karşı geliştirdiği reaksiyona bağlı olarak derialtı yağ dokusundaki damarların çevresinde iltihap hücrelerinin birikmesiyle gelişim gösterir. Reaksiyon başladıktan sonraki günlerde bacak ön yüzeyinde nodül oluşumu gözlemlenir. İlerleyen süreçlerde ise nodüller sertleşir, kızarır ve bölgede ısı artışı meydana gelir. 

Kimlerde daha sık görülür?

Eritema nodozum, her yaş grubunda ve cinsiyette ortaya çıkabilen bir cilt problemidir. Ancak 20 ile 40 yaş arasındaki kadınlarda daha sık görüldüğü bilinir. Kadınlarda erkeklere oranla daha sık ortaya çıkmasının nedeni ise hormonal faktörler ve bağışıklık yanıtı farklılıklarıdır. Bununla birlikte hamilelik döneminde hormonal dalgaların yaşanması da bu durumun oluşma riskini artıran faktörler arasında değerlendirilir.

Eritema Nodozum Neden Olur?

Eritema nodozum nedenleri arasında vücudun iç veya dış uyaranlara karşı verdiği tepkiler yer alır. Görülen vakaların yaklaşık yarısında kesin bir oluşum nedeni teşhis edilemez ve bu durum ise idiyopatik eritema nodozum olarak adlandırılır. Ancak oluşum nedeni tespit edilebilen eritema nodozum sebepleri arasında enfeksiyonlar, ilaç reaksiyonları ve kronik sistemik hastalıklar yer alır. 

• Eritema nodozum etyolojisi: Eritema nodozum etyolojisi incelendiğinde en sık karşılaşılan etken boğaz enfeksiyonlarıdır. Vücut, bu uyaranlara karşı reaksiyon gösterdiğinde bağışıklık kompleksleri derialtı yağ dokusunda çöker ve nodüllerin oluşmasına yol açar.
   
• Enfeksiyonlara bağlı nedenler: Bakteriyel, viral, fungal ve parazitik vb. enfeksiyonlar nedeniyle bu durumun oluşma riski söz konusudur. Özellikle tüberküloz ve bağırsak enfeksiyonları eritema nodozum nedenleri arasında yer alır. 
   
• İlaçlara bağlı gelişen eritema nodozum: Bazı kimyasallar ve medikal tedaviler bağışıklık sistemini uyararak deride aşırı duyarlılığa neden olabilir. Antibiyotikler, penisilin ve doğum kontrol hapları eritema nodozum yapan ilaç türleri arasında değerlendirilebilir. 
   
• Otoimmün ve sistemik hastalıklarla ilişkisi: Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı otoimmün ve kronik inflamatuvar süreçler, eritema nodozumuna neden olabilir. Sarkoidoz, crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları da bu durumun ortaya çıkmasına yol açabilir.

Eritema Nodozum Belirtileri Nelerdir?

Eritema nodozum belirtileri çoğunlukla vücudun alt kısımlarında simetrik bir şekilde ortaya çıkan cilt lezyonlarıdır. Bu lezyonlarda renk değişimleri de görülür. Özellikle ayak bileklerinde ve kaval kemiği kısmında bu duruma rastlanır. Sürece ek olarak kişilerde halsizlik ve yorgunluk gibi belirtiler de ortaya çıkar. 

• Ciltte görülen belirtiler: Lezyonlar sıklıkla kaval kemiği üzerindeki derialtı dokuda, hassas şişlikler şeklinde oluşur. Kızarık ve parlak görünen nodül yapıları başlangıçta serttir. Zamanla nodüllerin rengi değişmeye başlar.
   
• Ağrı, hassasiyet ve diğer bulgular: Nodüllere dokunulması halinde ya da yürürken dahi bölgede şiddetli ağrılar meydana gelebilir. Bacaklarda ödem ve doku içi basınç artışı nedeniyle hareket etmekte zorlanmalar görülebilir. Lezyonların bulunduğu bölgelerde ısı artışı yaşanır.
   
• Ateş ve eklem ağrısı: Cilt döküntüleri belirmeden önce yüksek ateş ve halsizlik görülebilir. Hastaların büyük bir kısmında ayak bilekleri, dizler ve el bileklerinde şişlik ya da eklem ağrıları ortaya çıkar. Cilt lezyonları tamamen iyileştikten sonra eklem ağrıları bir süre daha devam edebilir.

Eritema Nodozum Hangi Hastalıklarla Birlikte Görülür?

Eritema nodozum, tek başına izole bir cilt reaksiyonu olarak ortaya çıkabilir ya da farklı hastalık türleri ile birlikte görülebilir. Fakat vücuttaki farklı bölgeleri etkileyen hastalık türlerine bağlı olarak da oluşum gösterebilir. Özellikle bağışıklık sistemini uyaran sistemik süreçler, cilt altı yağ dokusunda iltihaplanmayı tetikler. Eritema nodozum görülen hastalıklar arasında şu maddelere yer verilir;

• Eritema nodozum yapan hastalıklar: Sarkoidoz ile primer tüberküloz enfeksiyonu bu süreçte en sık rastlanan hastalık türleri arasında yer alır. Ayrıca inflamatuvar bağırsak hastalıkları, behçet hastalığı, tifo ve çeşitli maligniteler eritema nodozum tetikleyici unsurları olarak değerlendirilebilir.
   
• Pannikülit ve eritema nodozum ilişkisi: Pannikülit eritema nodozum, derialtı yağ dokusunun iltihaplanmasını ifade eder. Eritema nodozum, bu iltihabın yağ lobülleri arasındaki bölgelerde yoğunlaştığı septal pannikülit durumu olarak tanımlanabilir.

Eritema Nodozum Tanısı Nasıl Konulur?

Eritema nodozum tanısı için öncelikle kişilerin fiziki muayene olması gereklidir. Böylelikle oluşan lezyonların değerlendirmesi mümkün hale gelir. Gerekli olması halinde dermatoloji uzmanları biyopsi işlemi talep edebilir. Böylelikle oluşan lezyonun türü değerlendirilir. Eritema nodozum ayırıcı tanı yöntemlerine başvurularak süreç tamamlanır ve tedavi planlaması yapılır. 

• Fizik muayene: Döküntülerin yerleşimi, sertliği, rengi ve hassasiyeti fiziki muayene sürecinde değerlendirilir. Lezyonların bacak bölgesindeki dağılımını ve renk değişimlerini inceleyerek ön tanı konulması mümkündür. 
   
• Laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri: Altta yatan enfeksiyon veya inflamasyonu teşhis edebilmek için tam kan sayımı yapılmalıdır. Boğaz kültürü, ASO testi ve akciğer grafisi talep edilir. Böylelikle tüberküloz riski de değerlendirilmiş olur.
   
• Eritema nodozum ayırıcı tanı: Benzer cilt lezyonlarına yol açan problemlerinin ayrıştırılabilmesi için eritima noduzum ayırıcı tanı yöntemlerine başvurulur. Gerekli durumlarda biyopsi yapılır ve biyopsi sonucunda septal pannikülit varlığının doğrulanması ise hastalara kesin tanı konulması mümkün hale gelir.

Eritema Nodozum Tedavisi Nasıl Yapılır?

Eritema nodozum tedavisi direkt olarak hastalığı tetikleyen problemin ortadan kaldırılması şeklindedir. Bakteriyel, inflamatuar veya ilaca bağlı faktörler tedavi edildiğinde cilt lezyonları da zaman içerisinde ortadan kalkmaya başlar. İyileşme sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerleyebilmesi için reçete edilen ilaçların düzenli olarak kullanılması gereklidir. 

Eritema nodozum ilaçları

Ciltte rahatlama sağlamak ve bacaklardaki yangıyı kontrol altına almak amacıyla hastalara eritema noduzum ilaçları reçete edilir. Özellikle anti inflamatuar ilaçlar ve ağrı kesiciler ile tedavi sağlanır. Aynı zamanda ciltteki lezyonların neden olduğu yanma hissi, bazı solüsyonlar yardımıyla hafifletilir. Bakteriyel bir enfeksiyon söz konusu ise antibiyotik tedavisine başlanır.

Destekleyici tedavi yöntemleri

Medikal tedavinin yanı sıra uygulanacak yaşam tarzı düzenlemeleri iyileşme süreci desteklenebilir. Hastaların bir süre istirahat etmesi ve bacaklarını yüksekte tutması, doku ödemini ve bölgesel ağrıyı azaltmaya yardımcı olur. Bacaklara elastik bandaj uygulanması, soğuk kompres yapılması ve ayakta uzun süre kalmaktan kaçınılması da oldukça önemlidir. 

Tedavi süreci ne kadar sürer?

Eritema nodozum vakalarının büyük çoğunluğu ilaç tedavisi ve istirahat ile 3 ila 6 haftalık sürede iyileşme gösterir. Bu süreçte oluşan lezyonlarda renk değişimleri meydana gelir ancak bölgede genellikle iz kalmaz. Ancak altta yatan kronik hastalıklar söz konusu ise tedavi sürecinin uzama ihtimali vardır. Eritema nodozum yorumları göz önünde bulundurulduğunda, kişilerin yaklaşık 5 haftalık süreçte iyileşme sürecini tamamladığı bilgisine ulaşılır.

Bitkisel Yöntemler Eritema Nodozum Tedavisinde Etkili midir?

Eritema nodozum bitkisel veya alternatif yöntemler ile tamamen iyileşme gösteren bir reaksiyon değildir. Bazı bitkisel içerikli jeller, bölgedeki yanma hissinin hafiflemesine yardımcı olabilir. Fakat bitkisel ürünlerin bilinçsiz bir şekilde kullanımından kaçınmak gereklidir. Bu tür ürünler kullanmadan önce uzman hekimlerin onayının alınması önerilir. 

Eritema Nodozum Tekrarlar mı?

Eritema nodozum, tetikleyici bir unsur oluştuğunda tekrarlama riski taşır. Özellikle sebebi teşhis edilemeyen eritema noduzum probleminde ya da sarkoidoz ve inflamatuar bağırsak hastalıkları gibi problemlerde bu reaksiyonun tekrarlaması mümkündür. Bu durumun tekrarlanmaması için altta yatan temel problemin tedavi edilmesi gereklidir. Eritema nodozum hasta yorumları incelendiğinde, tetikleyici faktörlerden uzak durulduğunda tekrarlama oranının oldukça düşük olduğu bilgilerine ulaşılabilmektedir.

Eritema Nodozum için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilmeli?

Bacaklarda ağrılı ve kızarık şişlikler oluşum gösterdiğinde öncelikle dermatoloji alanından randevu alınması ve uzman hekimler tarafından lezyonların incelenmesi gereklidir. Bu süreçte dahiliye bölümünden randevu alınması da mümkündür. Dahiliye alanında kontroller gerçekleştikten sonra hastalar dermatologlara yönlendirilir. Dermatoloji alanında, fizik muayene ve gerekli gördüğü cilt biyopsisi ile tanıyı kesinleştirdikten sonra sistemik tarama süreçlerini başlatır. Eklem tutulumları veya otoimmün süreçlerin varlığından şüphe edilmesi halinde ise romatoloji alanında da kişinin muayene olması önerilir.

Eritema Nodozum ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Eritema nodozum kendiliğinden geçer mi?

Evet, eritema nodozum altta yatan tetikleyici etken ortadan kaldırıldığında genellikle kendiliğinden gerilemeye başlar. Cilt altında oluşan nodül yapıları ortalama 3 ile 6 hafta içinde herhangi bir iz bırakmadan yavaşça iyileşir. Bu süreçte bacakları yüksekte tutmak, soğuk kompres uygulamak ve çok fazla ayakta durmamak gereklidir.

Eritema nodozum neden olur?

Eritema nodozum, bağışıklık sisteminin vücuttaki enfeksiyonlara, sistemik hastalıklara veya ilaçlara karşı verdiği tepki nedeniyle ortaya çıkar. Boğaz enfeksiyonları, tüberküloz, iltihaplı bağırsak hastalıkları, otoimmün süreçler ve sarkoidoz gibi nedenlere bağlı olarak bu durumun ortaya çıkması mümkündür.

Eritema nodozum bulaşıcı mıdır?

Hayır, eritema nodozum kişiden kişiye bulaşan bir cilt hastalığı değildir. Hastalık, vücudun derialtı yağ dokusunda kendi kendine geliştirdiği bir tepkidir. Fakat bu duruma neden olan hastalık, enfeksiyon kaynaklı ise bulaş riski söz konusu olabilir. Özellikle tüberküloz kaynaklı eritema noduzum probleminde bulaşıcılık görülebilir. 

Eritema nodozum tedavisi ne kadar sürer?

Eritema nodozum tedavi süreci genellikle 3 ila 6 hafta olarak bilinir. Tetikleyici etkenin vücuttan ne kadar hızlı uzaklaştırıldığına ve ciltte ortaya çıkan belirtilerin ne kadar sürede iyileşme gösterdiğine bağlı olarak bu süre değişkenlik gösterir. Tedaviye başlandığında ağrı ve hassasiyet ilk birkaç gün içinde hafifler.

Eritema nodozum hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Eritema nodozum yapan hastalıklar arasında en sık bilinenleri; sarkoidoz, tüberküloz, Crohn hastalığı, ülseratif kolit ve behçet hastalığıdır. Bu hastalıkların ortaya çıkması halinde cilt üzerinde belirtiler görülebilir. Aynı zamanda bazı enfeksiyon hastalıkları da eritema noduzum oluşumu ile belirti gösterebilir. 

Eritema nodozum tekrarlar mı?

Evet, eritema nodozumu tetikleyen hastalık türlerinin tedavi edilmemesi halinde ya da farklı bir uyarana bağlı olarak vücudun tepki göstermesi ile durum tekrarlanabilir. Özellikle kronik bağırsak hastalıkları, sarkoidoz veya boğaz enfeksiyonu nedeniyle eritema noduzumun tekrarlanması mümkündür.

Eritema nodozum için bitkisel tedavi uygulanabilir mi?

Eritema nodozum bitkisel tedavi yöntemleri ile kesin olarak iyileşme gösteren bir cilt problemi değildir. Öncelikle bu duruma neden olan problemin teşhis edilmesi ve tedavi sürecine başlanması gereklidir. Bazı bitkisel içerikli ürünler, cilt üzerine sürülerek anlık rahatlama sağlatabilir. Fakat bilinçsiz bir şekilde bitkisel ürünlerin kullanımı belirtilerin şiddetlenmesine neden olabilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."