Geniz Eti Nedir? Geniz Eti Belirtileri Nelerdir?

Geniz Eti Nedir?

Tıbbi adı adenoid olan geniz eti, burun boşluğunun arkasında, geniz bölgesinde bulunan bağışıklık sisteminin önemli elemanlarından biri olan lenfositlerin görev aldığı lenfatik bir dokudur. Üzüm salkımına benzeyen doku, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve geniz etinin varlığı anormal bir durum değildir.

Geniz eti, çeşitli koşullarda büyüme gösterebilmektedir. Geniz etindeki büyümeler hastanın yaşam konforunu bozmakta ve çeşitli hastalıklara neden olabilmektedir. Geniz bölgesindeki tıkanmaların nedenleri araştırılmalıdır. Geniz eti büyümelerinde hastanın uzmana danışıp altta yatan durum belirlenerek tedavi uygulanması gerekmektedir.

Geniz Eti Neden Olur?

Geniz eti oluşumu bir hastalık değil, bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında burun arkasındaki bağışıklık dokusu olarak ortaya çıkan doğal bir lenfatik yapıdır. Her insanda doğuştan bulunan bu dokunun klinik bir problem haline gelmesi ise geniz eti büyümesi ile ilişkilidir.

Çocukluk çağında bağışıklık sisteminin ilk savunma hattı olan geniz eti; viral veya bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonları, alerjen maruziyeti, sigara dumanı ve genetik yatkınlık nedeniyle reaktif olarak hacim kazanır. Tıbbi literatürde adenoid hipertrofisi olarak adlandırılan bu durum, bağışıklık hücrelerinin mikroplarla savaşırken dokuyu aşırı büyütmesi ve enfeksiyon geçtikten sonra bile dokunun eski boyutuna dönememesi sonucu meydana gelir.

Geniz Eti Belirtileri Nelerdir?

Geniz etindeki büyüme burun tıkanıklığı, geniz akıntısı, ağzı açık uyuma, horlama, ağız kuruluğu, seste değişiklik, boğaz ağrısı, kulak ağrısı, yutma güçlüğü ve çocuklarda büyüme geriliği gibi belirtilere neden olur.

Geniz eti dokusunun büyüyerek burundaki hava geçişini tıkadığında ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Geniz eti büyümesi ağız açık uyumaya neden olur
• Horlama
• Uykuda nefes durması (uyku apnesi)
• Burun tıkanıklığı ve akıntısı
• Sesin değişmesi (nezle, gripte olduğu gibi)
• Boğaz ağrısı
• Kulak ağrısı veya orta kulak iltihabı gibi kulak sorunları
• Yutma güçlüğü
• Boyundaki bezlerin şişmesi
• Dudaklarda çatlama ve ağız kuruluğu
• Çocuklarda gelişim geriliği

Çocuklarda ve Bebeklerde Geniz Eti Belirtileri

Çocukluk ve bebeklik döneminde geniz etine bağlı solunum yolu tıkanıklığının en temel işareti, kesintisiz devam eden burun tıkanıklığı ve uykuda ağzın sürekli açık kalmasıdır. Yaş gruplarına göre bu tablonun yansıması farklılık gösterir;

• Bebeklerde geniz eti belirtileri: Emzirme veya biberonla beslenme sırasında nefes alamayıp sık sık memeyi bırakma, beslenirken aşırı terleme, uyurken hırıltılı solunum ve huzursuz uyku atakları şeklinde kendini belli eder.
   
• Çocuklarda geniz eti belirtileri: Gece boyunca süren horlama, uykuda terleme, sık uyanma, genizden konuşma davranışı, sabahları ağız kokusu ve uykusuzluğa bağlı gündüz hiperaktivitesi veya dikkat dağınıklığı olarak gözlemlenir.

Bu bulguların zamanında kontrol altına alınmaması, ileri dönemde çene ve yüz iskeletinde kalıcı deformasyonlara yol açabilen geniz eti zararları arasında ilk sıralarda yer alır.

Geniz Eti Büyümesi Nedir?

Geniz eti yani adenoidler üzüm salkımına benzer dokulardır. Tek bir bütün halinde bir yapı değillerdir. Bu üzüm salkımına benzer dokunun büyümesi yani hipertrofi olması, hacim olarak genişlemesi anlamına gelmektedir. Hacim olarak genişleyen geniz eti yani adenoid, soluk almada güçlüğe neden olabilmektedir. Eğer tedavi edilmezse hastanın hayat kalitesini düşürmekte ve olumsuz etkilere yol açmaktadır.  

Geniz Eti ve Uyku Apnesi Arasındaki İlişki Nedir?

Geniz eti dokusunun arka burun geçidini tamamen tıkaması, çocukluk çağında görülen tıkayıcı uyku apnesinin en yaygın primer nedenidir. Tıptaki adıyla adenoid hipertrofisi, çocuğun uyku sırasında kas tonusunun gevşemesiyle birlikte solunum yolunu mekanik olarak kapatır ve solunumun en az 10 saniye boyunca durmasına yol açar. Gece boyunca sık sık kanda oksijen seviyesinin düşmesi, beynin mikro uyanmalar yaşamasına sebep olur; bu da derin uyku evresinde salgılanan büyüme hormonunun baskılanmasına ve kalıcı gelişim geriliklerine neden olur. Tedavi edilmeyen vakalarda uyku apnesi kaynaklı hipoksi, uzun vadede kardiyovasküler yükü artırarak kalpte ritim ve basınç bozukluklarına zemin hazırlayabilir.

Geniz Eti Büyümesi Ne Gibi Etkiler Gösterir?

Çocukluk döneminde herkeste bulunan ve bağışıklık sisteminin bir parçası olan geniz eti yani adenoid, çoğunlukla üst solunum yolu enfeksiyonları sonrasında mikroorganizmalara bağışıklık yanıtı olarak veya alerjik rinitlere bağlı olarak büyüme gösterebilmektedir.

Geniz eti büyümesi birtakım sıkıntılara yol açabilmektedir.

• Soluk almada zorluk: Geniz etinin aşırı büyümesi, burundan gelen hava yolunu tıkayarak nefes borusuna ulaşımı zorlaştırmaktadır. Bu nedenle çocuklar ağızları açık uyumaktadır. Yemek yerken zorlanma yaşanması da bu nedenle olabilmektedir. Geniz eti büyümesi çocukların yaşam kalitesini düşürebilmektedir.
   
• Uyku bozuklukları: Geniz etinin büyümesi soluk almayı zorlaştırdığı için çocuklarda ciddi huzursuzluğa yol açabilmektedir. Uyku sırasında nefes alamayan çocuk sık sık uyanmakta, aşırı terleme ve altını ıslatma gibi sıkıntılar yaşayabilmektedir. Gündüzleri ise uyku hali veya hiperaktivite söz konusu olmaktadır. Dikkat dağınıklığı, odaklanma güçlüğü, öğrenme sürecinde zorlanma gibi sorunlar da ortaya çıkabilmektedir. Bazı çocuklarda uyku sırasında solunum durması olarak bilinen uyku apnesi de görülebilmektedir.
   
• İştahsızlık: Geniz etinin aşırı büyümesine bağlı olarak gelişen sıkıntılardan biri de iştahsızlık olarak bilinmektedir. Uyku düzeni bozulan, ağzı açık uyuyan ve nefes almaya çalışan çocukta iştahsızlık görülebilmektedir.
   
• Büyüme geriliği: Büyüme hormonu salgısı büyük oranda uyku esnasında gerçekleşmektedir. Geniz eti sıkıntısı yaşayan çocuklarda görülen uyku bozukluklarından dolayı salgılanan büyüme hormonu seviyesi de düşmektedir. Bu nedenle geniz eti büyümesi yaşayan çocuklarda büyüme geriliği gözlemlenebilmektedir.
   
• Diş yapısında ve çene kemiklerinde bozukluklar: Geniz etinin aşırı büyümesiyle çocuklarda burun tıkanıklığı görülmektedir. Bu durum, çocukları ağızdan nefes almaya mecbur bırakmaktadır. Uzun bir süre ağızdan nefes alındığı takdirde üst çenede daralma gibi gelişimsel bozukluklar meydana gelebilmektedir. 
   
• Sinüzit: Geniz eti büyümesiyle kronik sünizit hastalığı ortaya çıkabilmektedir. Sinüzit ilaç tedavisiyle kısmen iyileşebilir ancak en ufak bir soğuk algınlığı veya yorgunlukta hastalık nüks edebilmekte yani tekrarlayabilmektedir.
   
• Orta kulak hastalıkları: Geniz boşluğu, orta kulağa açılan östaki kanallarına ev sahipliği yapmaktadır. Geniz etinin büyümesiyle östaki kanallarında tıkanma meydana gelebilir. Hatta geniz etindeki mikroplar orta kulağa aksederek enfeksiyona yol açabilir. 

Geniz Eti Tanısı Nasıl Konulur? Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Polikliniğe ağzı açık uyuma horlama uykuda nefes durması(apne) şikâyetleri ile gelen hastalarda geniz etinden şüphelenmek gerekmektedir. Tanısını 2 yöntemle koyulabilmektedir. Fiberoptik kameralarla burun deliklerinden girilip geniz bölgesine bakılarak ya da kafa yan grafisi çekilerek geniz eti büyüklüğü tanısı konabilir. Tanının ardından tedavi yöntemlerine başlanmaktadır.

Geniz eti Nasıl Tedavi Edilir?

Ağzı açık uyuma veya horlama sorunu olan çocuklarda yapılan muayene sonucu, geniz eti büyüklüğü saptanırsa, ilaçla tedavinin yetersiz geldiği noktada genel anestezi altında ameliyat önerilmektedir.

Geniz Eti Ameliyatı için Kriter Nedir?

Ağzı açık uyuma horlama uykuda apnesi olan çocuklarda yapılan fiberoptik muayenede yani burun içi yapılar, geniz veya yemek borusunun içini görüntüleyebilen bir muayene ile ya da çekilen grafide geniz eti büyüklüğü saptanırsa ameliyat edilmektedir.

Geniz Eti Ameliyatı Nasıl Olur?

Geniz eti ameliyatı, ilaç tedavilerinin yetersiz olduğu durumlarda yapılmaktadır. Bezede büyüme belirtileri görülmesi durumunda uzmanlar ameliyat önerebilmektedir. Geniz eti ameliyatı genel anestezi altından yapılmaktadır. Ağız içerisinden özel küretler yardımıyla adenoid doku kürete edilmektedir. Geniz eti ameliyatı için deride herhangi bir kesiye ihtiyaç duyulmamaktadır. İşlem uzun sürmemekte, 20-30 dakika içinde tamamlanmaktadır. Ameliyat sonrası düzenli kontrollere devam etmek geniz etinin durumunun kontrolü için önemlidir.

Geniz Eti Ameliyatı Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Geniz eti ameliyatı sonrasında iyileşme sürecinin sorunsuz tamamlanması için ilk 48 saat boyunca pıhtılaşmayı bozmayacak şekilde ılık, sıvı ve yumuşak kıvamlı gıdalarla beslenilmesi kritik öneme sahiptir. Operasyon sonrasındaki bakım sürecinde dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır;

• Beslenme Düzeni: İlk günlerde soğuk veya oda sıcaklığında süt, muhallebi, püre ve komposto gibi boğazı tahriş etmeyecek besinler verilmeli; sıcak, asitli, sert ve baharatlı yiyeceklerden kaçınılmalıdır.
   
• Fiziksel Aktivite: Cerrahi sahadaki kan damarlarının açılmasını önlemek adına çocuk ilk 7-10 gün ağır fiziksel egzersizlerden, koşmaktan ve baş aşağı sarkmaktan korunmalıdır.
   
• Hijyen ve Banyo: Ameliyattan 1 gün sonra doktor onayı olursa ılık suyla banyo yapılabilir ancak baş bölgesinin aşırı sıcak suya maruz kalmasından kaçınılmalıdır.
   
• İlaç Kullanımı: Kan sulandırıcı non-steroid antiinflamatuar ilaçlar kesinlikle kullanılmamalı, hekimin önerdiği ağrı kesiciler tercih edilmelidir.
   
• Kanama Takibi: Tükürükte hafif pembe sızıntı normal kabul edilse de, taze kırmızı kan gelmesi veya pıhtı kusulması durumunda acilen hekime başvurulmalıdır.

Geniz Eti için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Geniz eti şikayetleri ve solunum yolu tıkanıklıkları için hastanelerin Kulak Burun Boğaz Hastalıkları (KBB) polikliniğine başvurulmalı ve KBB uzmanı hekim tarafından muayene olunmalıdır. Çocukluk yaş grubunda tabloya beslenme bozukluğu, büyüme-gelişme geriliği veya sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları eşlik ediyorsa, sürece Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanları da konsültasyon düzeyinde dahil olabilir. Kesin tanı, endoskopik kamera yardımıyla doğrudan geniz boşluğunun görüntülenmesi prensibine dayandığından, muayene ve cerrahi planlama mutlaka bir KBB uzmanı kontrolünde yürütülmelidir.

Geniz Eti ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Geniz eti ameliyatı sonrası geniz eti tekrar büyür mü?

Geniz eti lenfoid üzüm salkımına benzer doku olduğundan tamamını almak mümkün olmamaktadır. Küret yardımıyla geniz bölgesi olabildiğince açılmaya çalışılmaktadır. Nadir olarak kalan adenoid yani geniz eti dokusu tekrar büyüyebilmektedir.

Geniz eti ameliyatı riskli midir?

Her ameliyatta olduğu gibi geniz eti ameliyatında da risk bulunmaktadır. Ancak bu risk diğer ameliyatlara göre daha düşük olmaktadır. Nadiren de olsa geniz eti ameliyatı sonrasında kanama olabilmektedir. Ameliyat sonrası geniz etinde kanama olduğu durumlarda uzman doktorunuza başvurmanız önemlidir. Böylelikle tedavi başlanarak cerrahi operasyon sonrası düzelme için tedbir alınacaktır.  

Geniz eti ameliyatı sonrası iyileşme süresi nedir?

Hasta geniz eti ameliyatından çıktıktan sonra, iyileşme süresi yaklaşık 1 ya da 2 gündür. Çocuklarda bademcik ameliyatlarının iyileşme süresi ortalama 3- 5 gün, yetişkinlerde ise bu süre 10 güne kadar çıkabilmektedir. Geniz eti ameliyatı kolay ve kısa sürede iyileşme sağlanabilen bir ameliyat olmaktadır.

Geniz eti neden büyür?

Geniz eti büyümesi, bağışıklık sisteminin vücuda burun yoluyla giren virüs, bakteri veya alerjenlere karşı savunma amacıyla lenf dokusunu aşırı miktarda üretmesi sonucu meydana gelir. Tekrarlayan enfeksiyonlar dokunun ödemlenerek hacim kazanmasına yol açar ve doku zamanla gerileyemez hale gelir.

Geniz eti çocuklarda neden olur?

Geniz eti çocuklarda kreş ve okul ortamında sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları, henüz olgunlaşmamış bağışıklık sistemi ve alerjik bünye faktörlerinin bir araya gelmesi nedeniyle klinik sorun oluşturur. Çocukluk çağı bu lenf dokusunun vücutta en aktif çalıştığı dönem olduğundan çocuklarda geniz eti belirtileri en sık 2 ila 6 yaş arasında tepe noktasına ulaşır.

Geniz eti kaç yaşında görülür?

Geniz eti dokusu doğumdan itibaren her bebekte anatomik olarak mevcuttur; ancak solunum yollarını tıkayıcı boyuta ulaştığı patolojik dönem çoğunlukla 1 ila 7 yaş arasında görülür. Erken evrede başlayan klinik sorunlar bebeklerde geniz eti belirtileri ile fark edilirken, lenfatik doku genellikle 8-10 yaşlarından sonra fizyolojik olarak küçülme eğilimine girer.

Geniz eti kendiliğinden küçülür mü?

Evet, geniz eti lenfatik yapısı gereği ergenlik dönemine yaklaşırken bağışıklık sisteminin diğer organlara dağılmasıyla birlikte 8-12 yaşları arasında kendiliğinden küçülerek geriler. Ancak bu bekleme sürecinde hava yolu tıkanıklığı çocuğun yüz iskeletini, işitmesini ve genel gelişimini tehdit ediyorsa ameliyat ertelenmemelidir; aksi takdirde kalıcı geniz eti zararları önlenemeyebilir.

Geniz eti burun tıkanıklığı yapar mı?

Evet, geniz eti dokusunun büyümesi arka burun deliklerini doğrudan mekanik olarak kapattığı için kronik ve inatçı burun tıkanıklığı yapar. Hava burun deliklerinden akciğerlere rahat geçemediği için çocuk sürekli ağızdan solumak zorunda kalır.

Geniz eti horlamaya neden olur mu?

Evet, geniz eti dokusunun üst hava yolunu daraltması ve çocuğun uyku sırasında ağızdan nefes alması nedeniyle yumuşak damak ve çevre dokuların titreşmesi sonucu belirgin bir horlama ortaya çıkar. Horlamaya nefeste duraklamalar eklenmesi ise tablonun adenoid hipertrofisi kaynaklı uyku apnesine dönüştüğünü gösterir.

Geniz eti ilaçla geçer mi?

Geniz eti yeni gelişen akut enfeksiyonlara ya da alerjik ödeme bağlı olarak büyümüşse kortizonlu burun spreyleri, antihistaminikler ve uygun antibiyotik tedavileriyle kısmen küçülebilir. Ancak doku fibrotik ve kalıcı bir şekilde büyümüşse ve mekanik hava yolu tıkanıklığı oluşturuyorsa ilaç tedavileri yetersiz kalır ve tek kesin çözüm cerrahi müdahaledir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."