Yükleniyor
Sarı humma, bazı sivrisinek türlerinden kişilere bulaşan, akut viral kanamalı bir hastalık türüdür. Bu virüs aynı zamanda maymunlarda ve farelerde de görülür. Özellikle aedes sivrisineği sokması nedeni ile insanlarda bu virüs ortaya çıkar. Kas ağrıları, yüksek ateş gibi bazı belirtiler ile kendini gösterir.
Sarı humma, özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde görülen, sivrisinekler aracılığıyla bulaşan akut viral bir hastalıktır. Hastalık, Flaviviridae ailesine ait bir virüs tarafından tetiklenir ve adını bazı vakalarda görülen sarılık belirtisinden alır. Enfekte sivrisinekler (başlıca Aedes türleri) virüsü insanlara ve maymunlara bulaştırır. Sarı hummanın belirtileri genellikle enfekte olduktan 3 ila 6 gün sonra ortaya çıkar ve ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, sırt ağrısı, iştahsızlık, mide bulantısı ve kusma gibi grip benzeri semptomları içerir. Vakaların çoğunda hafif seyrederken, bazı kişilerde hastalık daha ciddi bir faza ilerleyerek karaciğer, böbrek ve diğer organlarda hasara yol açabilir. Bu da sarılık, kanama ve hatta ölüme neden olabilir. Sarı hummanın önlenmesinde oldukça etkili ve güvenli bir aşı bulunmaktadır.
Sarı humma bulaşma yolları arasında ilk sıralarda sinek sokması yer alır. Bu virüs, bazı sivrisinek türlerinde bulunur. Sivrisineklerin insanları sokması halinde, insanlarda da bu virüs ortaya çıkar. Sarı humma sivrisineği olarak bilinen aedes, tropikal bölgelerde daha sık görülür. Özellikle Afrika'da sarı humma vakalarına artış söz konusudur.
Sarı humma, insandan insana bulaşan bir virüs değildir. Bir insanda sarı humma virüsü olması halinde direkt olarak başka insana bulaştırmaz. Sarı humma tropikal bölgeler içerisinde yaşayan maymunlarda ve farelerde bulunur. Bazı sivrisinek türleri ise bu maymunlardan ve farelerden virüsü alır ve taşıyıcı görevi görür. Sivrisineğin insanı sokması halinde ise insanlarda da bu virüs ortaya çıkar.
Belirtildiği gibi insandan insana virüs bulaşmaz. Fakat bazı ülkelerin sarı humma aşısı olmayan kişileri ülkeye kabul etmemesinin nedeni sivrisineklerin, sarı humma virüsü taşıyan kişilerden bu virüsü alarak diğer insanlara aktarabilecek olmasıdır. Asya kaplan sivrisineği, bu virüsün taşınmasını sağlayacak türler arasında yer alır. Bu sivrisinek türleri, insanlardan ya da virüslü hayvanlardan bir miktar virüs çeker ve başkalarına bulaştırır.
Sarı humma virüsünü taşıyan bazı sivrisinek türleri vardır. Bu sivrisinekler farklı bölgelerde bulunur. Sarı humma taşıyan sivrisinek türleri şöyle bilinir:
Sarı humma virüsü bulaşan kişilerde bazı belirtiler görülür. Bu belirtiler herkeste aynı şekilde görülmeyebilir. Bazı kişilerde belirtilerden sadece birisi görülebilirken, bazı kişilerde ise birden fazla belirtinin görülme ihtimali vardır. Sarı humma belirtileri arasında aşağıdaki maddeler yer alır:
Virüsün belirtilerinin çıkması 3 ila 6 gün arasında sürebilir. Erken evrede ortaya çıkan belirtiler arasında yüksek ateş ve titreme yer alır. Kişiler aniden hasta olduklarını düşünür. Vücut yorgun düşer ve halsizlik başlar. Baş ağrısı görülebilir. Mide bulantısı ve kusma gibi semptomlar ortaya çıkar. Bazı kişilerde burun kanaması görüldüğü de bilinir. Kişinin kalp atışında yavaşlama meydana gelir. Bu belirtiler genellikle 3 ila 4 gün içerisinde kendiliğinden ortadan kalkar.
Sarı humma etkeni ileri evrelerde ise farklı belirtilere yol açar. Bazı kişilerde ilk evrede belirtiler tamamen biter. Fakat bazı kişilerde ise ileri evre görülebilir. Kişinin boğazında, midesinde, bağırsaklarında ve diğer organlarında kanama meydana gelebilir. Deride de kanama oluşumu görülebilmektedir. Sarı humma nedeni ile karaciğer zarar görebilir. Bu durum ise sarılık oluşumuna yol açar. Aynı zamanda bu virüs nedeni ile beyin ve böbreklerin zarar görme riski de söz konusudur.
Sarı humma, enfeksiyon hastalıkları şeklinde kendisini gösterebilir. Kişilerde ortaya çıkan belirtiler göz ardı edilmemelidir. Belirtilerden en az biri dahi görülmüş ise ve sivrisinek ısırığı söz konusu ise mutlaka en yakın sağlık kuruluşu ziyaret edilmelidir. Böylelikle kişiye tanı konulabilir. Tanı konulabilmesi için kan tahlili yapılır. Virüs direkt olarak PCR testi ile de teşhis edilebilir. Kişide kan pıhtılaşması olup olmadığı, beyaz kan hücrelerinin sayısı ve kişinin karaciğeri ile böbrekleri kontrol edilir. Böylelikle kesin tanı konulabilir.
Sarı humma hastalığı için direkt olarak tedavi edici bir ilaç yoktur. Kişide ortaya çıkan semptomların hafifletilebilmesi için doktorlar tarafından hastalara kas ağrısı gibi semptonları hafifletici bazı ilaçlar reçete edilebilir. Sarı humma için aşı tedavisi uygulanır. Sarı humma hastalığı ölümcül sonuçlar doğurabilecek bir türdür bu nedenle erken teşhis önemlidir. Erken teşhiste belirtilerin hafifletilmesi sağlanır. Bu sayede hastalığın ileri evreye geçmesi önlenir.
Sarı humma aşısı yan etkileri olmayan aşı türlerinden birisi olarak bilinir. Fakat nadiren de olsa bazı yan etkiler görülebilmektedir. Özellikle bebeklerde cilt problemleri gibi bazı yan etkilerin görülme riski söz konusudur. 9 aylıktan küçük bebeklere sarı humma aşısı yaptırılmaz. Yetişkinlerde ise 60 yaş üstü kişilerde yan etkilerin görülme ihtimali çok daha yüksektir. Bu nedenle de 60 yaş üstü kişilerin aşı olmadan önce doktora danışması gerekir.
Sarı humma, endemik bölgeler içerisinde görülen bir salgın hastalık türüdür. Özellikle Afrika'da bu duruma sıklıkla rastlanılır. Farklı ülkelerden Afrika'ya ya da Güney Amerika'ya seyahat edecek kişilerin, seyahate çıkmadan en az 10 gün öncesinde sarı humma aşısı yaptırması gerekir. Aşı olduğunun kanıtlanması için ise bu bilginin aşı karnesine kaydettirilmesi ya da aşı sertifikası alınması gerekir.
Uluslararası seyahatlerde bu aşının yaptırılması zorunlu kılınmıştır. Bu nedenle de birçok ülke ve şehir, aşı sertifikası talep eder. Kişi sağlığının ve ülke sağlığının korunabilmesi adına bu önlemler alınır. Aşı yaptırmayan kişiler ise ülkeye giriş yapamaz. Sarı humma riski en yüksek olan bölgeler şunlardır:
Evet. Sarı humma ölümcül bir salgın hastalıktır. Bu nedenle de sarı humma aşısı olmak gerekir. Hastalığın ileri evre belirtileri ortaya çıktığında kişinin hayati riski artış gösterir.
Sarı humma aşısı olmak zorunlu değildir. Fakat bu aşının olunması, sağlık açısından oldukça önemlidir. Bazı ülkelere giriş yapabilmek için ise sarı humma aşısı olma şartı mevcuttur.
Ülkemiz genelinde sarı humma vakalarına rastlanmadığı bilinir. Fakat bu hastalığı taşıyan bazı sivrisinek türleri, ülkelere yayılım yapmaya müsaittir.
Sarı humma ve zika virüsü, aedes sivrisineği nedeni ile bulaşır. Zika virüsünün diğer ismi Deng virüsüdür. Sarı humma ile benzerlik gösterir. Zika virüsünün belirtileri çok daha hafif bir şekilde ortaya çıkar. Sarı humma insandan insana bulaşmaz. Fakat zika virüsü, cinsel birliktelik yolu ile başka insanlara bulaşabilir. Gebe olan kadınlarda zika virüsü oluşması direkt olarak bebeğin sağlık durumunu da etkiler.
Yayınlanma Tarihi: 18 Temmuz 2025
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
Detaylı bilgi için iletişime geçin.
