Süt Dişleri Ne Zaman Dökülür? Yaşlara Göre Düşme Takvimi

Süt Dişi Nedir?

Süt dişi, bebeklik döneminde sürmeye başlayan ve kalıcı dişler gelene kadar çiğneme, konuşma ile çene gelişimini üstlenen 20 adetlik geçici diş yapısıdır. Tıbbi literatürde primer dentisyon veya desidüöz dişler olarak adlandırılan bu oluşumlar, kalıcı dişlere kıyasla daha küçük boyutlara, daha açık renge ve daha ince bir mine-dentin tabakasına sahiptir.

Süt dişlerinin mine ve dentin katmanlarının kalınlığı daimi dişlerin yaklaşık yarısı kadardır; bu durum süt dişlerinin çürüklere karşı daha savunmasız olmasına ve çürük lezyonlarının hızla diş sinirine ilerlemesine yol açar. Pulpa odası dişe oranla geniştir; kök kanalları ise dar, kıvrımlı ve fizyolojik erimeye elverişli bir yapıdadır. Bu özellikler, süt dişlerinin zamanı geldiğinde kendiliğinden dökülebilmesini sağlar.

Süt Dişlerinin Görevleri Nelerdir?

Süt dişleri, besinlerin sindirimini ve konuşma seslerinin doğru çıkmasını sağlamanın yanı sıra alttaki kalıcı dişlere kılavuzluk eden doğal yer tutuculardır. Bu dişlerin her biri, çocuğun genel sağlığı açısından bazı görevler üstlenir;

• Çiğneme ve Sindirim: Besinlerin ideal şekilde öğütülmesini sağlayarak gastrointestinal sistemin sağlıklı çalışmasını destekler.
   
• Fonasyon (Konuşma): Ön süt dişleri; "f", "v", "s", "z", "t" gibi harflerin doğru telaffuz edilmesinde dil için dayanak oluşturur.
   
• Doğal Yer Tutucu Fonksiyonu: Çene kemiği içinde gelişen daimi diş tohumları için rehberlik ederek onların doğru pozisyonda sürmesini sağlar.
   
• Çene Kemiği Gelişimi: Çiğneme kuvvetleri sayesinde çene kemiklerinin genişlemesini ve yüz kaslarının simetrik gelişimini tetikler.
   
• Estetik ve Psikoloji: Sağlıklı süt dişleri, çocuğun konuşma ve sosyalleşme döneminde özgüvenini doğrudan destekler.

Süt Dişleri Hangileri?

Süt dişleri, her iki çenede dörder adet kesici, ikişer adet köpek ve dörder adet azı dişi olmak üzere toplam 20 adet dişten meydana gelir. Kalıcı diş dizisinde bulunan küçük azı dişleri ve yirmi yaş dişleri süt dişleri arasında yer almaz.

Ağız boşluğunda üst çenede 10, alt çenede 10 adet olmak üzere konumlanan süt dişleri şu anatomik gruplara ayrılır;

• Santral Kesici Dişler: Alt ve üst çenenin tam orta hattında yer alan, besinleri koparmaya yarayan toplam 4 adet ön diştir.
   
• Lateral Kesici Dişler: Santral kesicilerin hemen yanında konumlanan ve ısırma işlevini tamamlayan toplam 4 adet yan diştir.
   
• Kanin Dişler (Köpek Dişleri): Sivri formlarıyla besinleri parçalamaya yarayan, kökleri oldukça uzun toplam 4 adet diştir.
   
• Birinci Süt Azı Dişleri: Çiğneme ve öğütme fonksiyonunu başlatan, köpek dişlerinin arkasındaki toplam 4 adet diştir.
   
• İkinci Süt Azı Dişleri: Süt diş dizisinin en arkasında yer alan, çiğneme yüzeyi en geniş olan toplam 4 adet azı dişidir.

Süt Dişleri Kaç Yaşında ve Ne Zaman Dökülür?

Süt dişleri, alttan gelen kalıcı dişlerin kökleri eritmesiyle birlikte ortalama 6 yaşında dökülmeye başlar ve 12-13 yaş civarında tamamlanır. Çene kemiği içindeki kalıcı diş tomurcuğu yukarı doğru ilerledikçe süt dişinin kökünü biyolojik olarak eritir. Kök desteğini kaybeden diş sallanır ve kendiliğinden düşer. Değişim süreci genel olarak alt çene ön kesicilerden başlar, ardından üst kesiciler ve azı dişleriyle simetrik bir düzen izleyerek arka bölgelere doğru ilerler.

Süt Dişi Düşme Yaşları ve Aylara Göre Değişim Takvimi

Süt dişi düşme yaşları, genellikle dişlerin çıkış sırasını izleyerek 6 yaşından 12 yaşına kadar simetrik bir takvim doğrultusunda seyreder. Aşağıdaki tablo, süt dişlerinin ortalama sürme ve fizyolojik dökülme dönemlerini göstermektedir:

6 Yaş Dişine Dikkat: Süt Dişi ile Karıştırılan Kalıcı Diş

6 yaş civarında en arka süt azı dişlerinin arkasından, hiçbir süt dişi dökülmeden süren kalıcı birinci büyük azı dişleri çıkar. Çoğu zaman ebeveynler tarafından düşecek süt dişi sanılan bu dişler, ömür boyu ağızda kalması gereken ana çiğneme dişleridir ve çürümelere karşı titizlikle korunmalıdır.

Çocuklarda Süt Dişinin Erken veya Geç Dökülmesi

Çocuklarda süt dişinin erken dökülmesi travma ve çürüklerden, geç dökülmesi ise alttaki kalıcı diş tohumunun eksikliğinden veya gömülü kalmasından kaynaklanır. Diş değişim takviminde 6 aya kadar olan sapmalar fizyolojik kabul edilir; ancak belirgin gecikmeler takip gerektirir.

Erken süt dişi kaybı

Erken kaybedilen süt dişinin boşluğuna doğru komşu dişler devrilir. Çene kavis mesafesi daraldığı için alttan gelecek daimi diş gömülü kalabilir veya çapraşık sürebilir. Bu durumun önüne geçmek için çekim boşluğuna hekim tarafından yer tutucu aparey takılmalıdır.

Geç süt dişi dökülmesi

Süt dişinin zamanı geçmesine rağmen sallanmaması; altta kalıcı diş tohumunun bulunmaması, diş kökünün kemiğe kaynaması ya da daimi dişin sürme açısındaki sapmalar sebebiyle kökün erimemesinden kaynaklanır.

Süt Dişi Çıkması Ne Zaman Biter?

Süt dişi çıkması, ikinci süt azı dişlerinin sürmesini tamamlamasıyla birlikte ortalama 2,5 ila 3 yaş (30-36 ay) civarında biter. Bebeklerde genellikle 6. ayda alt ön kesicilerin belirmesiyle başlayan bu süreç, 33. ay dolaylarında en arkadaki azıların çiğneme düzlemine ulaşmasıyla tamamlanır. Bu dönemin sonunda çocukların ağzında 10 adedi üstte, 10 adedi altta olmak üzere toplam 20 süt dişi simetrik olarak yerini alır. Doğum haftası ve genetik yapıya bağlı birkaç aylık sapmalar normaldir; ancak 3,5 yaşına rağmen diş dizisi tamamlanmamışsa pedodonti uzmanına başvurulmalıdır.

Düşmeyen Süt Dişi Neden Olur ve Nasıl Yönetilir?

Düşmeyen süt dişi, değişim yaşı gelmesine rağmen dökülmeyerek kalıcı dişin arkadan veya önden sürmesine yol açan kalıcılaşmış geçici diştir. Halk arasında çift sıra diş olarak bilinen bu durum, genellikle daimi dişin süt dişi kökünü tam eritememesinden kaynaklanır ve şu adımlarla yönetilir;

• Radyolojik Muayene: Diş röntgen ile alttaki daimi dişin varlığı, sürme açısı ve süt dişi kökünün durumu kontrol edilir.
   
• Kalıcı Diş Geliyorsa (Çekim): Alttan kalıcı diş sürmeye başlamışsa süt dişi hekim tarafından çekilir; yeni diş dilin doğal kuvvetiyle kısa sürede ideal sırasına yerleşir.
   
• Kalıcı Diş Yoksa (Koruma): Altta kalıcı diş tohumu eksikse, sağlıklı süt dişi çekilmez; yetişkinlik dönemine kadar ağızda tutularak çene kemiği korunur.

Süt Dişleri Çürürse Ne Olur?

Süt dişleri çürürse şiddetli ağrı, çiğneme güçlüğü ve enfeksiyonların yanı sıra alttan gelen kalıcı diş tohumlarında yapısal mine hasarı olur. Nasılsa dökülecek yanılgısıyla ihmal edilen çürüklerin başlıca sonuçları şunlardır;

• Kalıcı Diş Tohumunda Hasar: Kök ucundaki iltihap, alttaki kalıcı dişin minesinde kalıcı renk ve şekil bozukluklarına yol açar.
   
• Yer Kaybı ve Ortodontik Çapraşıklık: Çürük diş nedeniyle erken kaybedilen dişlerin boşluğu daralır; daimi dişler çapraşık çıkar veya gömülü kalır.
   
• Beslenme ve Gelişim Problemleri: Çiğneme sırasında oluşan ağrı, çocuğun sert ve besleyici gıdaları reddetmesine ve tek taraflı çiğneme alışkanlığına neden olur.
   
• Sistemik Enfeksiyon Riski: Apse oluşturan kronik iltihabi odaklar ağız florasını bozar ve genel bağışıklığı olumsuz etkiler.

Süt Dişi Tedavisi Yöntemleri Nelerdir?

Süt dişi tedavisi, koruyucu flor uygulamalarından çürük dolgularına ve çocuk kanal tedavilerine kadar uzanan pedodontik müdahaleleri kapsar. Amaç, süt dişini fizyolojik dökülme zamanına kadar ağızda sağlıklı tutmaktır;

• Fissür Örtücü ve Florlama: Çiğneme yüzeylerindeki derin oluklar kapatılır ve mine tabakası güçlendirilerek çürük oluşumu engellenir.
   
• Dolgu Tedavileri: Çürük doku temizlenerek kompozit veya kompomer malzemelerle diş restore edilir.
   
• Ampütasyon (Pulpotomi): Taç kısmındaki iltihaplı sinir dokusu çıkarılır, kök sinirleri korunarak diş canlı tutulur.
   
• Süt Dişi Kanal Tedavisi (Pulpektomi): Enfeksiyon köklere ulaştığında kanallar temizlenir ve vücut tarafından emilebilen özel dolgu maddeleriyle kapatılır.
   
• Yer Tutucular: Zorunlu erken çekimlerde, daimi dişin süreceği boşluğu korumak amacıyla sabit veya hareketli apareyler uygulanır.

Süt Dişi Çekimi Hangi Durumlarda Yapılır?

Süt dişi çekimi, ileri derecede enfekte olmuş, alttaki daimi dişe zarar veren veya zamanı geçtiği halde düşmeyen dişlere uygulanan işlemdir. Konservatif tedavilerle kurtarılamayan dişlerde çekim zorunlu hale gelir;

• Alttaki kalıcı diş tohumunu tehdit eden kronik ve ilerlemiş apse odakları.
• Kök seviyesine inen ve restore edilemeyen travmatik kırıklar.
• Zamanı geçtiği halde düşmeyip kalıcı dişin yönünü saptıran persiste süt dişleri.
• Ortodontik planlama doğrultusunda yer darlığını gidermek amacıyla hekimin gerekli gördüğü durumlar.

Süt dişi çekimi klinik ortamda lokal anestezi ile tamamen ağrısız uygulanır; evde dişi ipe bağlayarak çekmek doku zedelenmesine yol açtığı için kesinlikle önerilmez.

Süt Dişlerinde Ağız ve Diş Bakımı Nasıl Olmalıdır?

Süt dişlerinin dökülme sürecinde ağız bakımı, hem sallanan diş çevresini hem de yeni süren kalıcı dişleri korumak amacıyla günde iki kez florürlü macunla düzenli fırçalamayı gerektirir. Karışık dişlenme döneminde ağız içi hijyen şu ilkelerle sağlanmalıdır;

• Nazik Fırçalama: Sallanan dişlerin çevresi yumuşak kıllı fırçayla, diş etini tahriş etmeden dairesel hareketlerle temizlenmelidir.
   
• Florürlü Macun Kullanımı: Yeni süren kalıcı dişlerin minesi henüz tam olgunlaşmadığından, çürük direncini artırmak için yaşa uygun florürlü macun tercih edilmelidir.
   
• Diş İpi Alışkanlığı: Dişlerin temas ettiği arayüzlerde plak birikimini önlemek için her gün düzenli diş ipi kullanılmalıdır.
   
• Sallanan Dişlerin Zorlanmaması: Dişin düşmesi için ellerle çekilip zorlanmaması, enfeksiyon riskine karşı doğal sürecin beklenmesi gerekir.
   
• 6 Aylık Hekim Kontrolleri: Sürme sırası ve çene gelişiminin takibi için düzenli pedodonti muayeneleri aksatılmamalıdır.

Süt Dişi Tedavisi İçin Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Süt dişi tedavisi için hastanelerin ve diş sağlığı merkezlerinin Çocuk Diş Hekimliği (Pedodonti) bölümüne ve bu alanda uzmanlaşmış Pedodontist (Çocuk Diş Hekimi) hekimlerine başvurulur. Pedodontistler; 0-13 yaş grubundaki bebek, çocuk ve gençlerin süt ve genç daimi diş anatomisi, çürük tedavileri (dolgu, ampütasyon, kanal tedavisi), koruyucu hekimlik uygulamaları ve yer tutucu aparey planlamaları konusunda uzmanlık eğitimi almış hekimlerdir.

Süt Dişleri ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Süt dişleri hangileri?

Süt dişleri; 8 adet kesici diş, 4 adet köpek dişi ve 8 adet süt azı dişinden oluşur. Ağızda küçük azı dişleri ve yirmi yaş dişleri süt dişi olarak bulunmaz.

Süt dişi nasıl çekilir?

Süt dişi, diş hekimi tarafından bölgeye topikal ve lokal anestezi uygulanarak tamamen ağrısız bir şekilde, özel pedodontik aletlerle kemikten nazikçe ayrılıp çekilir. Çekim sonrasında steril gazlı bezle tampon yapılır.

Süt dişi ne zaman düşer?

Süt dişi, alttaki kalıcı diş tohumunun kökü eritmesiyle birlikte ortalama 6 yaşında düşmeye başlar. İlk düşen dişler genellikle alt ön kesicilerdir.

Süt dişleri kaç yaşında dökülür?

Süt dişleri 6 yaşında dökülmeye başlayıp 12-13 yaşına kadar kademeli olarak dökülür. Değişim süreci en arkadaki ikinci süt azı dişlerinin düşmesiyle sona erer.

Bütün süt dişleri dökülür mü?

Evet, normal fizyolojik gelişim gösteren bir çocukta 20 süt dişinin tamamı dökülür ve yerini daimi dişlere bırakır. Ancak altta kalıcı diş tohumu bulunmayan nadir durumlarda ilgili süt dişi dökülmeyebilir.

Dökülen süt dişinin yerine yenisi ne zaman gelir?

Dökülen süt dişinin yerine kalıcı diş genellikle birkaç hafta ile 3-6 ay arasında sürer. Eğer bu süre 6 ayı geçerse, dişin sürme yolunun kontrolü için bir diş hekimine başvurulmalıdır.

Sallanan süt dişi hemen çekilmeli midir?

Hayır, fizyolojik olarak sallanan bir süt dişinin kökünün tamamen erimesi ve dişin kendiliğinden düşmesi beklenmelidir. Ancak diş çocuğun beslenmesini engelliyorsa, şiddetli ağrı yapıyorsa veya alttan kalıcı diş görünmesine rağmen düşmüyorsa hekim tarafından çekilmelidir.

Süt dişi çürükleri kalıcı dişlere zarar verir mi?

Evet, tedavi edilmeyen süt dişi çürükleri kök ucunda enfeksiyon oluşturarak hemen altta gelişmekte olan kalıcı diş tomurcuğunun minesinde kalıcı lekelere ve şekil bozukluklarına (hipoplazi) yol açabilir. Ayrıca çürük yapıcı bakteriler ağız florasını bozarak yeni süren dişleri de hızla çürütebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."