Tırnak Mantarı Nedir? Tırnak Mantarına Ne İyi Gelir?

Tırnak Mantarı Nedir?

Tırnak mantarı, tırnak ucunun hemen altında sarı ya da beyaz bir leke şeklinde ortaya çıkan, dermatofitlerin (dokuları tutan küf mantarları) neden olduğu yaygın bir mantar enfeksiyonu türüdür. Tırnak yapısında kalınlaşma, sarı veya kahverengi bir renk oluşumu, şekil bozukluğu ve kırılganlık gibi  bozulmalara neden olur. Tırnak mantarı oluşumunda rol alan faktörler uygun olmayan ayakkabılar, ayak hijyeninin düzgün yapılmaması, tırnaklara gelen darbeler ve yaralanmalardır.

Tırnak Mantarı Neden Olur?

Tırnak mantarı, “dermatofit” adı verilen mantarlar, mayalar ve küf mantarlarının neden olduğu mantar enfeksiyonudur. Tırnak mantarını ayakları sıkıştıran küçük veya sivri uçlu ayakkabılar, özensiz ve hijyene dikkat etmeden yapılan manikür ve pedikür işlemleri, tırnaklara gelen darbeler gibi travmatik durumlar oluşturur.

Yaşanan bu durumlar sonrası tırnağın yapısı bozulur ve enfeksiyonlara daha yatkın hale gelir. Mantar, tırnağın normal yapısını da bozmaktadır. Mantarlar sağlam tırnaklardan ziyade hasarlı tırnaklara yerleşme eğilimindedir. Ortak kullanıma açık, ılık ve nemli yerlerde yoğunlaşırlar. Dış ortamdan bulaşmanın yanı sıra; deri üzerinde spor halinde bulunan mantarların uygun üreme şartlarında enfeksiyon yapmaları gibi harici bulaşma olmadan da mantar enfeksiyonları oluşabilir. Dış ortamlar genellikle havuzlar, ortak duşlar, soyunma odaları, steril olmayan manikür ve pedikür aletleridir. Hastalık kapılmasında diğer olası riskler arasında ellerin sık sık su ile teması ve kurulanmaması, ayakların banyodan sonra uzun süre ıslak bırakılması, terleme gibi nemin ve ısının arttığı durumlar da sayılabilir.

Tırnak Mantarı Belirtileri Nelerdir?

Başlıca saymak gerekirse tırnak dokusunun kalınlaşması, tırnakların kahverengiye dönüşmesi, şekil bozukluğu, tırnakların kolay kırılması tırnak mantarının yaygın belirtileri olarak kabul edilir. Tırnak ucunun hemen altında sarı ya da beyaz bir leke şeklinde başlayan mantar oluşumu şu belirtilere yol açar:

• Kalınlaşmış tırnak dokusu
• Kahverengi renk değişikliği
• Ufalanan veya düzensiz yapı
• Şekil bozukluğu
• Kolay kırılma
• Tırnakta parlaklığın yitirilmesi, matlaşma
• Nadiren koku

Tırnak Mantarı Çeşitleri Nelerdir?

Tırnak mantarı çeşitleri, enfeksiyonun tırnak plağının hangi bölgesinden başladığına ve yerleşim biçimine göre sınıflandırılır. Tırnak yapısında meydana gelen bozulmaların seviyesi ve tırnak mantarı başlangıcı semptomları bu çeşitliliğe göre farklılık gösterir. Enfeksiyonun doğru evre ve türde teşhis edilmesi, kullanılacak tırnak mantarı için ilaç ve topikal uygulamaların başarısını doğrudan belirler.

Ayak tırnak mantarı

Ayak tırnak mantarı, genellikle ayak parmaklarının nemli ve karanlık ortama maruz kalmasıyla tetiklenen, tırnakta kalınlaşma ve renk değişimiyle seyreden yaygın bir dermatofit enfeksiyonudur. Özellikle ayak tırnağında mantar oluşumu, parmak aralarındaki nem birikiminden beslenerek hızla ilerleme eğilimi gösterir. Tedavi edilmediğinde tırnak yatağının tamamen bozulmasına yol açabilen bu hastalıkta, özellikle başparmak tutulumlarında hekim gözetiminde ayak başparmak tırnak mantarı tedavisinin hassasiyetle uygulanması gerekir.

El tırnak mantarı

El tırnak mantarı, ellerin su, deterjan ve kimyasallarla sık teması sonucu koruyucu bariyerini yitirmesiyle ortaya çıkan, estetik ve fonksiyonel kayıplara yol açan bir enfeksiyondur. Genellikle nemli kalan ellerde maya mantarlarının çoğalmasıyla tetiklenen el tırnak mantarı, tırnak plağının matlaşması ve kırılganlaşması ile kendini belli eder. Tırnağın hızlıca sağlığına kavuşması amacıyla uzman kontrolünde planlanan el tırnak mantarı tedavisi, topikal çözümler ve koruyucu bariyer kremleriyle desteklenir.

Tırnak Mantarı Nasıl Teşhis Edilir?

Tırnak mantarının teşhisi dermatoloji uzmanları tarafından yapılmaktadır. Tırnaklarda kalınlaşma, şekil bozukluğu, renk değişimi veya koku gibi belirtiler varsa mantar teşhis edilebilmektedir. Bununla birlikte tırnakları inceleyen uzmanlar tırnaktan parça alıp, enfeksiyona neden olan mantarın türünü belirlemek için laboratuvara gönderebilmektedir. Ayırıcı tanısında dermatolojik ve sistemik başka hastalıklar olabileceği de akılda tutulmalıdır.

Fiziki muayene ve klinik değerlendirme

• Tırnak rengi, kalınlığı, şekli, kırılma veya ayrılma durumu gibi görsel bulgular.
• Aynı zamanda ayak mantarı ( tinea pedis) ya da cilt mantarı var mı diye kontrol edilir. İki durum birlikte de görülebilir.
• Maueyene esnasında tek tırnakta mı yoksa fazla mı etkilendiği ağrı olup olmadığı ve yayılım hızı değerlendirilir.

Ancak görünüm durumu tipik bir durumdur ve kesin tanı için mikroskobik veya kültürel inceleme yapılmalıdır.

Tırnak Mantarı Testleri Nelerdir?

Potasyum hidroksit (KOH) mikroskopisi

• Tırnak üzerinden küçük bir örnek alınır.
• Potasyum hidroksit solüsyonu ile mikroskop altında incelenir
• Mantar hücrelerinin veya ipliksi yapılarının (liflerin) görülmesi, enfeksiyonun doğrulanmasını sağlar.

Hızlı sonuç vermesi ve düşük maliyet olabilmesi avantajdır. Mantar cinsi belirlenemez, sadece varlığı tespit edilir.

Kültür testi

• Alınan tırnak örneği üzerinde mantar üremesi beklenir.
• Hangi mantar türünün enfeksiyona neden olduğu belirlenmeye çalışılır.

Sonuçların çıkması 2-6 hafta sürebilmektedir. Mantar türü tedavi seçiminde etkili sonuç verir bu nedenle topikal ilaçlara dirençli olabilen mantar türleri için ağızdan ilaç kullanılabilir.

Histopatolojik inceleme

• Sonucun netleşmediği, negatif ya da mantardan şüphelenen olgularda uygulanır.
• Tırnak dokusu özel boyalarla boyanarak mantar yapıları mikroskop altında incelenir.
• Mantar lifleri dokunun içini gösterebildiğinden en yüksek doğruluk oranına sahiptir.

Moleküler testler (PCR analizi)

• Daha ileri merkezde yapılani DNA düzeyinde mantarları tanımlamak için kullanılan testlerdir.
• Kısa sürede ve yüksek duyarlılıkla sonuç verir.
• Ancak rutin olarak kullanılmaz. Direnç gösteren çözülmesi beklenen karmaşık durumlarda kullanılır.

Tırnak mantarı test süreci dikkat edilmesi gerekenler

Test öncesi:

• Testten en az 1-2 hafta öncesinde topikal antifungal ürün kullanılmamalıdır. Bunlar (oje tipi olan ve krem ürünlerdir.)
• Son tırnak kesimi üzerinden birkaç gün geçmesi örneğin yeterli olabilmesi için önemlidir.
• Ayaklar yıkanmalı ancak kozmetik cila ya da oje kullanılmamalıdır.

Sonuçların yorumlanması:

• Pozitif sonuç: mantar enfeksiyonu doğrulanmıştır. Tedavi gerekir ve uygulama için plan yapılır.
• Negatif sonuç: eğer klinik şüphe varsa histopatolojik inceleme yapılmalıdır.

Teşhis sonrası:

• Süreç için gerekli tedavi planı oluşturulur
• Tedavi sonrasında yeniden doktor kontrolü yapılır.

Tırnak Mantarı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tırnak mantarı kalıcı olabilmektedir. Bu nedenle en uygun tedavi, enfeksiyon yayılımının durumuna bağlı gelişmektedir. Oje tipinde olan topikal tedavi yöntemi bir yıla yakın süre kullanılabilmektedir. Mantarlı tırnak enfeksiyon durumlarının tedavisi için kullanılan tırnak mantarı ilacı, türüne bağlı en az birkaç hafta ile bir ay boyunca kullanılması önemlidir.

Kırılgan, beyazımsı-sarımsı veya kahverengimsi renk değişikliği görülmektedir. Tırnak mantarının tipik belirtileri arasında yer alan bu durumlar kişide rahatsızlık hissi de oluşturabilmektedir. Tırnaklar ayrıca kalınlaşabilir, şekil bozuklukları yaşayabilir. Etkilenen kısım bazen tırnak yatağından ayrılabilmektedir.

Tırnak mantarının tedavisinde ağızdan ilaç kullanımının yanı sıra; tırnağın üstünden sürülen ilaçlar da mevcuttur. Tırnağın mantar tarafından tutulma oranına ve mantarın cinsine göre oral veya topikal tedavi arasında seçim yapılır. Oral tedavi doktorunuzun uygun göreceği bir süre yapılsa da bu süre tırnağın tamamen normal görüntüsüne kavuşması için geçmesi gereken süreden çok azdır. Örneğin ayak tırnaklarında tırnağın komple değişme süresi yaşa bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 9-18 aydır. Topikal tedavinin süresi bir yılı geçebilir. Bu tedaviler birlikte de uygulanabilir. Tedavilerin temel amacı yok etmek değil iyileşme sağlamaktır ve tırnaklara yayılması ve başka tırnakları enfekte etmeyi önlemelidir.

İlaçlı tırnak cilası

Çoğunlukla tercih edilen yöntemdir. Çoğu kişi tarafından tırnak mantarı tedavisi ilk aşamada renksiz oje tipi ilaç ile tedavi uygular. İlaçlı tırnak cilası tırnak üzerine düzenli uygulandığında tırnak mantarını ortadan kaldırabilmektedir. Tırnağa sürülebilen mantar ilacı mantarın büyümesini engelleyen ve mantar önleyici maddeler içerir. Tedavi süresi uzun olsa da uygun ve doğru şekilde yapıldığında mantarın yayılması engellenmektedir.

Kremler / jeller

Kremler genellikle tırnak kazıyıcı spatula içerebilmektedir. Krem ya da jel tedavisi için birçok aşama uygulanır. Krem öncesi mantar olan tırnak için el –ayak bölgesi ılık suda bekletilmeli ve kurutularak krem uygulanması yapılmalıdır. 24 saat sonra tekrar suda bekletilerek tırnak üzerindeki yumuşayan tabaka nazikçe kaldırılır. Krem uygulaması yapılır ve kapatılır. Bu işlem doktor ya da ilaç üzerindeki yönlendirme şeklinde devam edilerek yapılır.

Tablet / oral tedavi (Ağızdan alınan ilaçlar)

Tırnak mantarı için kullanılan tabletler doktor tarafından reçete edilir. Tırnak mantarı tedavisinde kullanılan ilaçlar mantarın durumuna göre planlanır. Şiddetli ve çok sayıda tırnağa yayılan mantarlarda oral tedaviye başvurulmaktadır. Mantar enfeksiyonu, ağız yoluyla alınan ilaçlarla da yok edilmektedir. İlaçların doktor kontrolünde kullanılması önemlidir. Tedaviler ayrı ayrı yürütülebildiği gibi aynı anda da kullanılabilmektedir. Bu durum genelikle doktor önerisiyle ve mantarın durumuna bağlıdır. Eğer;

• Tırnak yarısından fazlası mantardan etkilenmiş ise,
• Tırnak tabanı enfekte değilse,
• Sadece tırnaklardan bazıları etkilenmişse,

Bu durumlarda krem ve oje tedavileri birlikte uygulanarak da kullanılır. Özellikle çocuklarda topikal tedavi edilir. Çocuklarda tırnakların ince olması ve daha hızlı uzaması bu tedavilerin daha güvenilir olmasına neden olur.

Mantar, birkaç tırnağa bulaşmış şekilde ise ya da enfeksiyon durumu diğer tırnaklara yayılmışsa, genellikle tablet ilaç daha uygun bir tedavidir. Enfeksiyon tırnak dibinde başlamış ise sadece tablet formda ilaçlar daha etkili olacaktır. Mantarlı tırnak enfeksiyonu şiddetli ise tablet, oje veya kremlerin birlikte kullanılması da kullanılabilir. Tırnak çok kalın ise etkilenen tırnağı kademeli olarak çıkarma veya kısmen törpüleme kullanılarak tedavi desteklenebilir.

Ameliyat ve lazer tedavisi

Eğer tırnak içerisinde enfeksiyona uygulanabilmesi için geçici olarak tırnağın çıkarılması önerilebilir. Lazer tedavisi ile ise kısa dalga boylu özel bir lazer ışığı kullanılarak tırnak mantarı tedavisi uygulanmaktadır. Tedavide tırnakların 39-42 dereceye kadar ısıtılması hedeflenmektedir. İşlem sırasında ağrı kesici ya da anestezi kullanılmamaktadır.

Tırnak Mantarına Ne İyi Gelir?

Tırnak mantarına iyi gelen yöntemler genellikle enfeksiyonun şiddetine bağlı doktorun reçete edeceği ilaçlardır. Bu ilaçlar tırnaklardaki enfeksiyonun giderilmesine yardım eder. Bunun dışında antifungal haplar, tırnak kremleri ve topikal ilaçlar da tırnak mantarına iyi gelir. Tırnak mantarına iyi gelebilecek bitkisel yöntemler arasında ise çay ağacı yağı, sarımsak tedavisi ve sirke yer alır. Ancak bunlar doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Tırnak mantarına iyi gelebilecek yöntemler şu şekildedir:

• Antifungal haplar
• Tırnak kremleri
• Topikal ilaçlar
• Çay ağacı yağı 
• Sarımsak tedavisi
• Sirke
• Etkilenen tırnağa günde iki kez pamuklu çubukla kekik yağı
• Probiyotik besin tüketimini artırmak

Tırnak Mantarı Nasıl Önlenir?

Tedavinin yanı sıra tırnak mantarının oluşmaması için bazı önlemler alınmalıdır. Bu önlemlerin başında ayakların ıslak bırakılmaması, terlemeyi önlemek, tırnakları darbeden korumak ve ortak alanlarda terlik kullanmamak gelir.

• Ayakları ıslak bırakmamak
• Terlemeyi önlemek
• Tırnakları darbelerden korumak
• Ortak alanlarda terlik kullanmamak
• Şahsi terlik ve ayak havlusu kullanmak
• Kişisel manikür seti kullanmak
• Umumi duşlar ve soyunma odaları, yüzme havuzları gibi alanlarda çıplak atakla dolaşmaktan kaçınmak
• Yakınlarında tırnak mantarı olan kişilerin dikkat etmesi önemlidir. Ürünleri ortak kullanmaktan kaçınılmalı

gibi genel yaklaşımların bu konuda yararı olacaktır. Mantarın oluşmasını kolaylaştırıcı sebeplerin de ortadan mümkün olduğunca kaldırılması gerekir. Bu şekilde iyileşme sonrası tekrar aynı durumun ortaya çıkması engellenebilir.

Tırnak Mantarı Kimleri Etkiler?

Tırnak mantarı genellikle herkeste görülmektedir. Genellikle tırnak mantarı görülen kişiler;

• Diyabeti olan kişiler
• Hiperhidroz
• Tırnak yaralanmaları yaşayanlar
• Periferik damar hastalığına bağlı zayıf kan dolaşımı sorunu olan kişiler
• Sedef hastalığı olanlar
• Otoimmün bozukluk veya HIV gibi nedenlerle zayıflamış bağışıklık sistemi

Tırnak Mantarı için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Tırnak mantarı şikayetleri için hastanelerin Dermatoloji (Cildiye) bölümüne ve bir cildiye uzmanına (dermatolog) başvurulması gerekir. Dermatologlar, tırnaktaki yapısal bozulmanın mantar kaynaklı olup olmadığını fiziksel muayene, kazıntı testleri veya kültür analizleri ile kesinleştirerek kişiye özel tedavi haritasını çıkarırlar. Doğru teşhis konulmadan rastgele kullanılacak bir tırnak mantarı kremi, enfeksiyonun direnç kazanmasına ve sürecin uzamasına yol açabileceğinden uzman hekim muayenesi şarttır.

Tırnak Mantarı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Tırnak mantarı nasıl geçer?

Tırnak mantarının iyileşmesi için öncelikle antifungal hapların kullanılması gerekir. Bununla birlikte tırnak kremleri, topikal ilaçlar, tırnak kremleri de tıbbi açıdan işe yarayan yöntemler olarak değerlendirilir.

Tırnak mantarı evde tedavi edilebilir mi?

Tırnak mantarı evde tedavi edilemez ancak bakımı yapılabilmektedir.

Oje tırnak mantarı oluşumunu etkiler mi?

Ojelerdeki farklı kimyasal maddeler hem tırnağın rengini değiştirebilmekte hem de şeklini ve yapısını bozabilmektedir. Yoğun ve sık oje gibi ürünlerin kullanımı nedeniyle tırnaklarda mantar enfeksiyonu riski artabilmektedir.

Mantarlı tırnak çekilir mi?

Şiddetli enfeksiyon bulunan veya aşırı ağrı yapan tırnak mantarı sorunlarında nadiren tırnağı çekerek tırnak altındaki enfeksiyona ilaç uygulaması önerilebilmektedir. Eğer mantar enfeksiyonu ilaçlara cevap vermezse kalıcı olarak tırnağın alınması söz konusu olabilmektedir.

Tırnak mantarı kendi kendine geçer mi?

Tırnak mantarı kendi kendine iyileşmez. Tedavi gerekmektedir ve yapılmadığı zaman farklı sorunlara yol açabilmektedir. Örneğin ayakta ve tırnak etrafında yumuşak doku enfeksiyonları ortaya çıkabilmektedir.

Ayak tırnak mantarı nasıl geçer?

Ayak tırnak mantarı, dermatoloji uzmanı tarafından reçete edilen oral antifungal tabletler ve tırnak yüzeyine uygulanan medikal cilaların düzenli kullanımıyla geçer. Tedavi sürecinde ayak tırnağı mantarı enfeksiyonunun tamamen temizlenmesi için tırnağın sağlıklı bir şekilde kökten uca yenilenmesini beklemek gerekir. Hekimin reçete edeceği tırnak mantarı ilacı ile tedavi edilir.

Ayak tırnak mantarına ne iyi gelir?

Ayak tırnak mantarına, hekiminizin uygun gördüğü mantar hücrelerinin duvar yapısını bozan antifungal etken maddeli jeller ve özel törpüleme setleri iyi gelir. Klinik uygulamalara ek olarak, enfeksiyon alanını tamamen kuru tutmak ve hava alan pamuklu çoraplar tercih etmek ayak tırnak mantarı tedavisini destekleyen en etkili unsurlardır.

El tırnak mantarı neden olur?

El tırnak mantarı, ellerin uzun süre ıslak kalması, steril olmayan aletlerle yapılan manikür işlemleri ve tırnak plağına alınan fiziksel darbeler nedeniyle koruyucu bariyerin kırılması sonucu olur. Hasar gören ve nemli kalan tırnak dokusuna yerleşen mantar sporları, el tırnak mantarı tablosunun oluşmasına zemin hazırlar.

Tırnak mantarı bulaşıcı mıdır?

Evet, tırnak mantarı doğrudan temasla veya ortak kullanılan havlu, terlik, tırnak makası ve sterilize edilmemiş manikür-pedikür aletleri vasıtasıyla insandan insana kolayca bulaşabilen enfeksiyöz bir hastalıktır. Havuz kenarları ve ortak duşlar gibi nemli yüzeylerde canlı kalabilen mantar sporları, tırnaktaki mikro çatlaklardan sızarak tırnak mantarı başlangıcı safhasını tetikler. Doktor tedavi planı ışığında tırnak mantarı ilacı kullanımı ile süreç yönetilir.

Ayak tırnak mantarı neden olur?

Ayak tırnak mantarı, sıkı ve hava almayan ayakkabıların parmakları sıkıştırması, ayakların yıkandıktan sonra kurulanmaması ve yalın ayakla ortak nemli alanlara basılması nedeniyle oluşur. Bu olumsuz koşullar, ayak tırnağında mantar sporlarının hızla üreyip tırnak yatağına nüfuz etmesi için ideal bir ortam hazırlar.

Tırnak mantarı nasıl olur?

Tırnak mantarı, mikroskobik mantar sporlarının (dermatofitler, mayalar veya küfler) tırnak plağı altındaki çatlaklardan ya da tırnak etrafındaki küçük kesiklerden dokuya yerleşip üremesiyle olur. Mantarlar tırnağın keratin dokusunu sindirerek beslendiği için zamanla tırnakta kalınlaşma, renk değişimi ve uvalanma şeklinde ayak tırnağı mantarı veya el mantarı görünümü gelişir. Tırnak mantarı ilacı doktor tedavisi ile sağlanarak iyileşme planı oluşturulur.

Ayak tırnağı mantarı nasıl geçer?

Ayak tırnağı mantarı, doktor kontrolünde tırnağın hasarlı kısmının kademeli olarak törpülenmesi ve ardından uzun süreli topikal veya oral antifungal ilaç protokollerinin eksiksiz uygulanmasıyla geçer. İnatçı vakalarda ve özellikle ayak başparmak tırnak mantarı tedavisi süreçlerinde, lazer teknolojileriyle tırnak yatağının ısıtılarak mantarların yok edilmesi yöntemi de başarıyla uygulanmaktadır.

Tırnak mantarı evde nasıl geçer?

Tırnak mantarı evde kendi kendine tamamen geçmez, ancak doktorunuzun reçete ettiği medikal tedavilere ek olarak ayak banyoları sonrası tırnakları tamamen kurulamak ve hijyen kurallarına uymak iyileşmeyi hızlandırır. İnternette sıkça karşılaşılan evde tırnak mantarı tedavisi, tırnak mantarı doğal tedavi veya tırnak mantarına doğal çözüm adı altında uygulanan kontrolsüz yöntemler, enfeksiyonun derin dokulara yayılmasına yol açabileceğinden cildiye uzmanına danışılmadan kesinlikle uygulanmamalıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."