Lomber Ponksiyon Nedir? Neden Yapılır?

Lomber ponksiyon, tıbbi teşhis ya da tedavi amacıyla omurgadan iğne yardımı ile omurilik sıvı örneği alınmasıdır. Kullanılan anestezi ile işlemi hissetmezsiniz. Omurilik sıvısı ile menenjit, lösemi gibi beyni, sinirleri ve omuriliği etkileyen rahatsızlıklar teşhis edilebilir.

Lomber Ponksiyon Nedir?

Lomber ponksiyon; beyni, sinirleri ve omuriliği etkileyen rahatsızlıkların teşhisinde kullanılan, sağlık uzmanları tarafından omurgadan beyin omurilik sıvısı alınarak yapılan işlemdir. Lomber ponksiyon sırasında anestezi uygulanır ve işlem hissedilmez. Spinal musluk olarak da isimlendirilir. Lomber ponksiyon işlemi belden uygulanır.

Beyin omurilik sıvısı, beyni ve omurgayı çevreleyen berrak renkli sıvıdır. Bu sıvının alınması ile enfeksiyonlar, sendrom ve hastalıklar teşhis edilebilir. Teşhis dışında lomber ponksiyon işlemi ile beyin omurilik sıvısına tedavi sırasında kullanılan aneztezik ilaçlar veya kemoterapi gibi tedavi ilaçları da enjekte edilmesi için kullanılabilir.

Lomber Ponksiyon Neden Yapılır?

Lomber ponksiyon beyni, sinirleri ve omuriliği etkileyen hastalıkların teşhis edilmesi için yapılır. Teşhis dışında tedavi amaçlı da kullanılabilir. Lomber ponksiyon aynı zamanda bazı tedavi şekilleri ya da tedavi amacıyla omurilik sıvısına enjeksiyon yapmak için kullanılan bir yöntemdir. Sağlık uzmanları aşağıda bulunan hastalıkları ya da durumları teşhis etmek lomber ponksiyon yapabilir:

• Guillain-Barre sendromu
• Multipl skleroz merkezi sinir sisteminin diğer hastalıklarının
• Beyin çevresindeki kanamaları (intrakranial hemoraji).
• Demans
• Alzheimer hastalığı 
• Menenjit
• Beyin omurilik sıvısının fazla olması
• Lösemi / diğer kanserler
• Otoimmun durumlar
• Miyelit (omurilik iltihabı)

Sağlık uzmanlarının uygun gördüğü durumlarda kullanılan diğer durumlar şöyledir:

• Ameliyat, operasyon gibi durumlarda işlem sıraında vücutta ağrıyı azaltmak, engellemek için epidural gibi bölgesel anesteziler
• Miyelogram gibi X-ışını tanı testleri için boya enjekte edilmesi
• Kemoterapi gibi kanser tedavi ilaçları
• Bazı kas gevşeticiler
• Kafatası içinde oluşan basıncın (intrakranial) azaltılması

Lomber Ponksiyon Nereden Yapılır?

Lomber ponksiyon sürecinde sağlık uzmanının önce cilt temizliği daha sonra ise bel bölgesinin lokal anestezi ile uyuşturularak yaptığı bir işlemdir. Uyuşma gerçekleştiğinde iki omurun özellikle üçüncü ve dördüncü bel omurları arasına ince bir iğne yerleştirilir. Bu iğne omuriliği örten zar tabakalarının arasındaki bölgeye doğru yönlendirerek hareket ettirilir. Doktorlar, iğneyi doğru noktaya yönlendirmek için floroskopi adı verilen röntgen cihazı kullanabilir. İğne yerleştirildikten sonra omurilik sıvısının basıncı ölçülerek örnek alınabilir.

Bu işlem genellikle sol tarafa yatılarak yapılan bir işlemdir. Dizler göğüse kadar çekilir, işlem boyunca bu pozisyonda olunması beklenir. Doktorun önerisi ile pozisyonda değişiklikler yapılabilir.

Lomber Ponksiyon Sonrası Hangi Sonuçlar Görülür?

Lomber ponksiyon, omurilikten sıvı alma işlemi sonrasında hastalıklar teşhis edilir. Bu teşhisin yapılabilmesi için laboratuvarda beyin omurilik sıvısında değerlendirilmesi için beklenen sonuçlar şunlardır:

• Bakteri
• Mantar
• Anormal hücrelerin varlığı
• Kan şekeri (glikoz) seviyeleri
• Protein çeşidi ve seviyeleri
• Beyaz kan hücresi tipleri ve seviyeleri

Lomber Ponksiyon Öncesinde Neler Yapılmalı?

Sağlık uzmanı lomber ponksiyon planlarsa, sağlık geçmişi ve fiziksel müdahale sonrasında varsa kullanılan kan sulandırıcı ilaçların kesilmesini ve tedavi sürecinde bu rutinin değişmemesi. Tüm bunlarla birlikte herhangi bir komplikasyon gelişmemesi için bazı testler de isteyebilir. Bu testler şöyledir:

• BT taraması
• MR
• Kan testi

Güvenli bir şekilde bu sürecin devam etmesi için doktorun gözetiminde ve önerisi dışına çıkmamak önemlidir.

Lomber Ponksiyon Sonrasında Görülen Etkiler Nelerdir?

Lomber ponksiyondan sonra, sağlık uzmanı süreç ile ilgili talimatlar verecek, bu talimatlar, işlemden sonra şu şekilde olabilir:

• Dinlenmek
• Bol sıvı tüketmek ve susuzluğun giderilmesi
• En az birkaç saat sırt üstü ve yan yatmak
• İlk 24 saat araç ve ağır makine kullanılmaması
• 48 saat boyunca yorucu aktivitelerden veya egzersizlerden kaçınılmalı

Lomber Ponksiyon İşleminin Yan Etkileri Nelerdir?

Lomber ponksiyon sürecinden sonra yan etkiler çok sık görülmez. Omurilik hasarı riski yok denilecek kadar azdır. İşlem yapılan bölgede nadir de olsa görülebilen yan etkileri şöyledir:

• Enfeksiyon
• Şişkinlik 
• Bel ağrısı
• Kanama

Lomber Ponksiyon İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Lomber ponksiyon kontrendikasyonları nedir?

Sıklıkla karşılaşılan komplikasyonlar: Kanama, sırt ağrısı, baş ağrısı, enfeksiyon, bacaklarda güçsüzlük, subdural hematom, ponksiyon yerinde sızıntıdır.

Lomber ponksiyon tehlikeli mi?

Hayır. Tehlikeli bir işlem değildir. Bu şekilde yapılan başka bir işlem olmadığı için tek kullanılan yöntem budur. Doğru uzman ile sorunsuz bir süreç geçirilir. Bazı yan etkiler görülmektedir.

Lomber ponksiyon riskli midir?

Lomber ponksiyonun riski çok azdır. İğne kullanılarak yapılan tüm işlemler gibi ağrı, enfeksiyon gibi yan etkiler oluşabilir.

Lomber ponksiyon(omurilikten sıvı alma) işlemi ne kadar sürer?

Lokal anestezi ile uygulanan lomber ponksiyon işlemi yaklaşık 30 dakika sürer.

Omurilik sıvısı alınırken uyuyor mu olacağım?

Hayır. Lomber ponksiyon işlemi lokal anestezi ile olduğu için uyku hali gerçekleşmez.

Lomber ponksiyonu omurgada hangi seviyede nereden yapılır?

Lomber ponksiyon, tanı ve tedavi amaçlı L3-4 veya L4-5 vertebral aralıktan yapılır.

Lomber ponksiyon sonrası baş ağrısı sık görülür mü?

Lomber ponksiyon yaptıran kişilerin yaklaşık %10’unda baş ağrısı gerçekleşebilir. Otururken veya ayakta dururken oluşan şiddetli bir ağrı olabilir.

Lomber ponksiyon sonrası yaşanan baş ağrısı ne zaman geçer?

Lomber ponksiyon işleminden sonraki ilk birkaç saat veya gün baş ağrısı olabilir. Ağrı genel olarak birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Bazı durumlarda bir haftadan uzun devam edebilir.

Lomber ponksiyon için ne zaman doktora görünmeliyim?

Lomber ponksiyon sonrasında devam eden baş ağrısının artması, ponksiyon yerinden kanlı akıntı veya akıntı gelmesi, şişlik ve ateş gibi enfeksiyon belirtileri sonrası derhal doktor ile iletişime geçilmelidir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."