Stereotaktik radyoterapi (radyasyon), bir tümörü tam olarak hedeflemek için çok yüksek dozda radyasyonun uygulandığı bir eksternal ışın radyasyon tedavisi türüdür. Bu yaklaşımın tedavilerde özellikle bir seçenek olup olmadığı konusunda radyasyon onkoloğu yönlendirme sağlamaktadır. Memorial Ankara Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Bölümü’nden Prof. Dr. Müge Akmansu, stereotaktik radyoterapi hakkında bilgi verdi.
Radyoterapi (Radyasyon) Tedavisi Neyi Amaçlar?
Radyasyon tedavisi yani radyoterapi, kanser ve diğer hastalıkları tedavi etmek için radyasyonun kullanıldığı bir tedavi türüdür. Radyasyon onkologları olarak adlandırılan özel eğitimli doktorlar, kanseri tedavi etmek, tümörün büyümesini durdurmak veya ağrı gibi semptomları hafifletmek için radyasyon kullanırlar.
Radyasyon, kanser ve diğer hastalıkları tedavi etmek için 100 yıldan uzun bir süredir kullanılmaktadır. Eksternal ışın radyasyon tedavisi, radyasyon tedavisinin uygulanmasında en yaygın kullanılan yöntemdir. Röntgen ışınına benzer şekilde, eksternal ışın radyasyon tedavisi cildinize temas etmeyen bir makine ile verilir. Doktorunuz radyasyon ışınlarını vücudunuzdaki tümöre yönlendirerek onu yok eder. Bu yöntem işe yarar çünkü tümör hücreleri normal hücrelerin aksine radyasyondan zarar gördükten sonra kendilerini onaramaz.
Eksternal ışın radyasyonu genellikle birkaç hafta boyunca günlük olarak verilir. Bu sayede doktorlar vücudunuza kanseri öldürmek için yeterli radyasyon verirken sağlıklı hücrelere de iyileşmek için zaman tanınır.
Stereotaktik Radyoterapi Tedavisi Nasıl Uygulanır?
Stereotaktik radyasyon adı verilen özel bir eksternal ışın radyasyon tedavisi türünde, iyi tanımlanmış bir tümörü hedefleyen odaklanmış radyasyon ışınları kullanılır. Radyasyon dozunu çok yüksek doğrulukta verebilmek için detaylı görüntüleme, bilgisayarlı üç boyutlu tedavi planlaması ve hassas tedavi düzeneğinden faydalanılır. İki tip stereotaktik radyasyon vardır:
- Stereotaktik radyocerrahide (SRS), beyin veya omurgaya bir ila beş stereotaktik radyasyon tedavisi uygulanır. SRS, radyasyon onkoloğu ve beyin cerrahının yer aldığı bir ekip tarafından uygulanır. Bu tedavide cerrahi müdahale yoktur. Kesi yapılmaz ve doku cerrahi olarak çıkarılmaz.
- Stereotaktik vücut radyasyon tedavisi (SBRT) veya stereotaktik ablatif radyoterapide (SABR), beyin veya omurga hariç vücuttaki tümörlere bir ila beş stereotaktik radyasyon tedavisi uygulanır.
SRS/SBRT/SABR genellikle çok küçük tümörler için en iyisidir. Doktorlar, tümörün tam olarak nerede olduğunu belirlemek için özel tarama yöntemleri kullanır. Tedavi sırasında vücudu tamamen sabit tutmak için kişiye özel tutucu kullanılabilir. Bazı tedavi makineleri, nefes alma gibi hasta hareketlerine uyum sağlama yeteneğine sahiptir.
Stereotaktik Radyoterapi ile Tedavi Edilen Hastalıklar Nelerdir?
Stereotaktik radyocerrahi (SRS), beyin veya omurganın dâhil olduğu hastalıkları tedavi etmek için kullanılır, bunlar:
• Beyindeki tekrarlayan kanserler (gliomalar ve diğer primer beyin tümörleri).
• Beyne yayılan kanserler (beyin metastazları).
• Beyni saran zarlardan kaynaklanan iyi huylu tümörler (meningiomlar).
• Hipofiz bezindeki benign tümörler (hipofiz adenomu).
• İç kulaktaki benign tümörler (akustik nöromalar ve vestibüler schwannoma).
• Kranial sinirlerdeki benign hastalıklar (trigeminal nevralji).
• Beyindeki anormal kan damarları (arteriyovenöz malformasyonlar).
Güncelleme Tarihi : 1 Ekim 2025
Yayınlanma Tarihi: 26 Eylül 2025
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
