Dilate Kardiyomiyopati Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Dilate kardiyomiyopati, kalp kasının zayıflaması ve genişlemesi nedeniyle ortaya çıkan bir hastalık türüdür ve kalbin pompalama sisteminde hasara neden olarak zamanla kalp yetmezliğine yol açabilir. Nefes darlığı, yorgunluk, ödem, çarpıntı, göğüs ağrısı, baş dönmesi ve bayılma gibi belirtilere neden olur. Hastalığın tedavisinde ilaç kullanımı ya da kardiyak resenkronizasyon yöntemine başvurulur. Hastalığın ilerlemesi halinde ise cerrahi müdahaleye gerek duyulabilir.

Dilate Kardiyomiyopati Nedir? 

Dilate kardiyomiyopati (DKMP); kalbin sol ventrikül (ana pompalama) odacığının genişlemesi ve kas duvarlarının incelip zayıflamasıyla görülen ciddi bir kalp kası hastalığıdır. Bu yapısal bozukluk, kalbin vücuda etkili kan pompalama yeteneğini azaltarak kalp yetersizliğine yol açar. Bu durumda kalp kası normalden daha fazla genişler ve dilate görünüm alır. Kalp, vücudun ihtiyacı olan kanı yeteri kadar iletemez ve dokulara giden oksijen miktarı azalır.

Dilate Kardiyomiyopati Kalbi Nasıl Etkiler?

Dilate kardiyomiyopati oluşumunda yapısal bozulma nedeniyle kalp, her atımda vücuda göndermesi gereken temiz kan hacmini tam olarak tahliye edemez ve içeride sürekli kan birikir. Zamanla kalbin odacıklarındaki basınç artar ve bu durum, organlarda sıvı birikimine neden olabilir. Kalp kasının normalden fazla genişlemesi ilerleyen süreçlerde ciddi ritim bozukluğu problemine yol açabilir.

Dilate kalp (dilated heart) nedir?

Dilate heart, kalbin fiziksel boyutunun normalden daha büyük olduğu bir görünümdür. Kalbin odacığı genişledikçe kanın içeride birikme ihtimali artar ve kapakların kapanma mekanizması bozulabilir. Bu durum, kalbin daha fazla enerji harcayarak daha az iş yapmasına neden olur. Zamanla kalp, daha fazla zorlanmaya başlar ve kişilerde kalp yetmezliği gibi ciddi sağlık problemlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

DKMP ve DKM ne anlama gelir?

DKMP ve DKM kısaltmaları, tıbbi olarak dilate kardiyomiyopati hastalığını tanımlamak için kullanılan kısaltmalardır. DKM, hastalığın genel tanımını ifade ederken DKMP terimi ise bu durumun patolojik bir süreç olduğunu belirtir. Kalbin kasılma fonksiyonunun ciddi oranda azaldığı, dolayısıyla kalbin işlevini tam olarak yerine getiremediğini tanımlar.

Dilate Kardiyomiyopati Neden Olur? 

Dilated cardiomyopathy etiology; genetik mutasyonlar, kalp kasını besleyen damarların tıkanması, viral enfeksiyonlar veya alkol gibi toksik maddelere maruz kalınması sonucunda kalp kasının hasar görmesine bağlı olarak oluşum gösterir. Bu hasar, kalp kasının kasılma sistemine zarar verir ve vücut, azalan kan akışını dengeleyebilmek için kalp odacıklarını esnetir.

Genetik faktörler 

Dilate kardiyomiyopati vakalarının yaklaşık %30-50'si genetik mutasyonlar nedeniyle ortaya çıkar. Aile bireylerinde erken yaşta kalp yetmezliği veya kardiyomiyopati öyküsü olması, kişide dilate kardiyomiyopati görülme riskini artırır. Genetik taramalar ile kişinin olası hastalık risklerinin değerlendirilmesi mümkündür.

Koroner arter hastalıkları 

Koroner arter hastalıkları, kalp damarlarının tıkanması veya daralması sonucu kalp kasının yeterince beslenememesine ve kasın genişlemesine neden olur. Bu duruma bağlı olarak ise hücreler ölür ve skar dokusu oluşur. Doku kasılamadığı için sağlıklı kaslar yükü taşımaya çalışırken genişler ve dilate bir görünüm kazanır.

Kalp kası enfeksiyonları 

Viral miyokardit gibi kalp kası enfeksiyonları, virüslerin doğrudan kalp hücresine zarar vermesi nedeniyle genişlemeye yol açabilir. Enfeksiyon sonrası gelişen inflamasyon süreci, kalp kası hücrelerinin ölümüne veya fonksiyon kaybına neden olarak kalbin iyileşme sürecinde genişlemeye sebep olur.

Alkol ve toksik madde kullanımı 

Alkol tüketimi veya kemoterapi ilaçları gibi bazı toksik maddelere maruz kalmak, doğrudan kalp kası hücresi hasarına yol açar. Bu durum ise kalbin genişlemesine ve kalp yetmezliği oluşumuna neden olabilir. Aynı zamanda toksik maddeler, kalp kası liflerinin yapısını bozarak metabolizmalarını yavaşlatır. Alkol kullanımına bağlı olarak hastalığın görülmesi halinde, erken evrede alkolün bırakılmasıyla tedavi sürecine başlanabilir. 

Metabolik ve sistemik hastalıklar 

Diyabet, tiroid, vitamin eksiklikleri veya otoimmün bozukluklar, metabolik süreçleri bozarak kalp kasında genişlemeye neden olabilir. Bu hastalıklar, kalbin enerji üretimini veya sinirsel iletimini bozarak kasın yorulmasına ve zayıflamasına da neden olur. 

Dilate Kardiyomiyopati Belirtileri Nelerdir? 

Dilate kardiyomiyopati belirtileri, kalbin kanı pompalama gücünün azalması ve sıvı birikmesi ile organlara giden oksijen miktarının azalmasıyla ortaya çıkar. Hastalığın erken evrelerinde kişide belirti görülmeyebilir. Kas dokusundaki zayıflama ilerledikçe nefes darlığı gibi bazı belirtiler ortaya çıkar. Dilate kardiyomiyopati belirtileri şunlardır;

• Yorgunluk
• Halsizlik
• Göğüs ağrısı 
• Karında şişlik
• Özellikle ayak ve bacaklarda ödem
• Çarpıntı
• Bayılma 
• Baş dönmesi

Nefes darlığı 

Nefes darlığı, kişinin akciğer kapasitesini tam olarak kullanmamasına bağlı olarak nefes alıp vermede güçlük yaşaması durumudur. Özellikle merdiven çıkma, yürüme gibi fiziksel aktiviteler esnasında veya gece yatarken kişinin nefes alması ciddi şekilde zorlaşır.

Çabuk yorulma ve halsizlik 

Kalbin vücuda yeterli miktarda oksijen gönderememesi halinde dokuları ve hayati organlar beslenemediği için kronik yorgunluk ve halsizlik gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu durum, kalbin azalan kasılma gücü nedeniyle vücudun enerjiyi tasarruflu kullanmak zorunda kalmasından kaynaklanır.

Çarpıntı 

Kalp dokusunun genişlemesi ve esnemesi, kalbin doğal elektrik iletim yollarının yapısını bozarak çarpıntı hissine ve ritim bozukluklarına neden olur. Kalp kasındaki büyüme, hücreler arası elektriksel iletişimi zorlaştırdığı için bu çarpıntı bazen saatlerce sürebilir ve hastalarda kaygı bozukluğuna yol açabilir.

Bacaklarda ve ayaklarda şişlik

Kalbin pompalamasının azalmasıyla birlikte vücuttan dönen kirli kan, damarlarda birikerek bacaklarda ve ayaklarda şişlik oluşumuna yol açar. Özellikle gün sonuna doğru ayak bileklerinde ve bacaklarda belirginleşen şişlikler görülebilir. İleri evrelerde bu sıvı birikimi karın boşluğunda toplanarak karın şişliği ve hazımsızlığa da yol açabilir. 

Göğüs ağrısı 

Kalpteki kas dokusuna giden kan akışının yetersiz kalması sonucu göğüs ağrısı gibi belirtiler görüşür. Bu ağrı, kalp damarlarında tıkanıklık olmasa bile aşırı gerilen ve kalınlığı azalan kalp duvarlarının efor sırasında beslenememesinden kaynaklanır. Genellikle göğsün ortasında baskı, sıkışma veya yanma hissi şeklinde kendini gösterir.

Bayılma ve baş dönmesi 

Kalbin beyne gönderdiği kan akımının anlık olarak kritik seviyelerin altına düşmesi, hastada ani bayılma ve şiddetli baş dönmesi gibi nörolojik belirtilerin ortaya çıkmasına yol açar. Bu durum genellikle kalpte aniden gelişen çok hızlı ve düzensiz ritim bozuklukları ile alakalıdır. Özellikle ayağa kalkarken göz kararması görülebilir.

Dilate Kardiyomiyopati Nasıl Teşhis Edilir? 

Dilate kardiyomiyopati teşhisi; hastanın belirtilerinin dinlenmesi, kardiyolojik görüntüleme ve test yöntemlerinin bir arada kullanılmasıyla konulur. Kalpte büyümenin başka bir kapak hastalığı ya da damar tıkanıklığı gibi nedenlere bağlı olup olmadığı detaylıca değerlendirilir.

Fizik muayene ve hasta öyküsü 

Öncelikle hastalar fiziki olarak muayene edilir ve muayene sırasında hastanın kalbi dinlenerek üfürüm ve raller seslerinin olup olmadığı dinlenir. Kişinin şikayetlerin başlangıcı ve ailedeki kalp hastalığı geçmişi hakkında da bilgi alınması gereklidir. Kişide ödem olup olmadığı değerlendirilir.

Elektrokardiyografi (EKG)

EKG, kalbin elektriksel ölçümünü gerçekleştirerek ritim bozukluklarını ve kalp odacıklarındaki büyümenin elektriksel izlerini tespit etmek için kullanılır. Kalp kası esneyip genişlediğinde, elektrik sinyallerinin doku içindeki iletim süresi uzar ve bu durum EKG sonuçlarında ortaya çıkar.

Ekokardiyografi 

Ekokardiyografi, ses dalgaları kullanarak kalbin görüntülerini oluşturarak hastalığın teşhis edilmesine yardımcı olur. Ekokardiyografi sayesinde sol karıncığın ne kadar genişlediği, kalp duvarlarının ne kadar inceldiği ve kalbin kapakçıklarında sızıntı olup olmadığı ölçülebilir. 

Kardiyak manyetik rezonans görüntüleme (MR) 

Kardiyak MR, manyetik alan ve radyo dalgaları kullanarak kalbin dokularını üç boyutlu görüntüleyen ve kalp kasının yapısındaki bozulmaların değerlendirilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu yöntem, kalp kası hücrelerinin arasına yerleşmiş olan skar dokusunu veya bağ dokusu artışını net bir şekilde gösterir.

Kan testleri ve genetik incelemeler 

Kan testleri ve genetik incelemeler, kalp kası hücreleri zorlandığında kana salınan özel proteinlerin seviyesini ölçmek ve metabolik nedenleri araştırmak amacıyla uygulanır. Kan tahlillerinde böbrek ve karaciğer fonksiyonları, tiroid hormonları ve vitamin düzeyleri kontrol edilir.

Dilate Kardiyomiyopatide Kalp Fonksiyonları Nasıl Değerlendirilir? 

Dilate kardiyomiyopatide kalp fonksiyonları, kalbin her bir atımda vücuda ne kadar kan pompalayabildiğinin, duvarlarının ne kadar esnek hareket ettiğinin ve odacıkların içindeki basınç dengelerinin ileri teknolojik ölçüm parametreleriyle hesaplanmasıyla değerlendirilir. 

Ejeksiyon fraksiyonu nedir? 

Ejeksiyon fraksiyonu (EF), kalbin sol karıncığı kanla dolduktan sonra kasılma esnasında bu kanın yüzde kaçını avorta taşıdığını gösteren ve kalp pompalama gücünü ifade eden bir orandır. Sağlıklı ve normal çalışan bir kalpte ejeksiyon fraksiyonu değeri %55 ile %70 arasında değişirken dilate kardiyomiyopati hastalarında bu oran, kalbin genişleyip zayıflaması nedeniyle %40'ın altına düşer.

Kalp kasılma gücü nasıl ölçülür? 

Kalp kasılma gücü, başta ekokardiyografi olmak üzere kardiyak MR veya anjiyografi esnasında sol karıncığın kasılmadan önceki hacmi ile kasıldıktan hemen sonraki hacmi arasındaki farkın bilgisayar destekli olarak hesaplanmasıyla ölçülür. Ekokardiyografi yöntemleriyle kalp kası liflerinin incelenmesi mümkündür.

Normokinetik bulgular ne anlama gelir? 

Normokinetik bulgular, yapılan görüntüleme testlerinde kalp kası duvarlarının veya belirli bölgelerinin tamamen normal, sağlıklı ve güçlü bir şekilde kasılıp gevşediğini ifade eden tıbbi bir terimdir. Ancak dilate kardiyomiyopati hastalığında, kalbin tüm duvarlarında yaygın bir kasılma tembelliği olur ve normokinetik olarak değerlendirilmez. Hastalığın ilerleyen süreçlerinde ise kasılma hareketi neredeyse tamamen durma noktasına gelebilir veya fix dilate oluşur.

Dilate Kardiyomiyopati Tedavisi Nasıl Yapılır? 

Dilate kardiyomiyopati tedavisi, kalbin üzerindeki aşırı iş yükünü hafifletmeyi, hastalığın ilerlemesini ve belirtilerin hafiflemesini sağlar. Tedavi planlaması kişinin genel sağlık durumuna göre yapılır. Semptomlarının şiddetine ve hastalığın temel nedenine göre farklı tedavi yöntemlerine başvurulabilir.  

İlaç tedavileri 

Kardiyomiyopati tedavisi için ilaç kullanımı önerilir ve bu ilaçlar; kalbin hormonlar tarafından daha fazla yorulmasını engeller, kan basıncını düşürür ve vücutta biriken fazla suyu attırır. Bu ilaçlar aynı zamanda kalp kası hücrelerinin ölümünü engelleyerek kalbin daha fazla büyümesinin önüne geçer.

Kalp yetmezliği tedavileri 

Kalp yetmezliği tedavileri, ilaç tedavisinin yanı sıra hastanın yaşam tarzını ve beslenme tarzını desteklemesi ile gerçekleştirilir. Özellikle alkol ve sigara tüketiminin bırakılması gereklidir. Kişinin hafif ve kalbi yormayacak egzersizler yapması da bu süreçte destekleyicidir. Hastanın enfeksiyon riskine karşı her yıl doktorlar tarafından önerilen aşıları yaptırması da oldukça önemlidir.

Cihaz tedavileri 

İlaç tedavilerinin yeterli olmadığı ve kalp fonksiyonları %35'in altında seyretmeye devam eden hastalarda, kalbin ritmini düzenleyebilmek için cihaz tedavileri uygulanır. Cihaz tedavileri hem kalbin mekanik senkronizasyonunu düzelterek kalp yetmezliği riskini azaltır hem de hastayı ani kalp durmalarına karşı korur.

Kalp nakli gerektiren durumlar 

İlaç kullanımı, yaşam tarzı değişiklikleri ve gelişmiş cihaz tedavilerine rağmen kalp yetmezliği ilerleyebilir ve bu durumda kalp nakli ameliyatı yapılmalıdır. Hastalar, uygun bir donör bulunana kadar yapay kalp destek cihazlarına bağlanır. Ameliyat sonrasında hastanın vücudunun yeni kalbi reddetmemesi için bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanması gerekir.

Dilate Kardiyomiyopatide Kullanılan Cihaz Tedavileri Nelerdir? 

Dilate kardiyomiyopatide kullanılan cihaz tedavileri, kalbin zayıflayan kas dokusu nedeniyle bozulan elektriksel uyarım sistemini dışarıdan müdahaleyle düzenleyen ve ritim bozuklukları anında devreye girerek hastanın sağlığına destek olan elektronik cihazların göğüs bölgesine yerleştirilmesidir.

Kalp pili tedavisi 

Kalp pili tedavisi, dilate kardiyomiyopatiye bağlı olarak kalbin doğal uyarı merkezinin yavaşlaması halinde, kalp hızının kritik seviyelerin altına düşmesini engellemek için uygulanır. Cihaz, köprücük kemiğinin hemen altına yerleştirilir ve damar yoluyla kalbin içine uzatılan kablolar sayesinde kalbin hızını sürekli izler. 

Kardiyak resenkronizasyon tedavisi (CRT) 

Kardiyak resenkronizasyon tedavisi (CRT), kalbin sol ve sağ duvarlarının birbiriyle uyumsuz şekilde kasıldığı durumlarda, kalbin her iki tarafına aynı anda elektrik sinyali göndererek odacıkların yeniden eşzamanlı kasılmasını sağlar. Dilate kalplerde sol karıncığın duvarları arasındaki bu gecikme pompalama verimini çok düşürür. CRT cihazı ise bu gecikmeyi ortadan kaldırır.

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD) 

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD), kalp kasındaki hasar ve genişleme nedeniyle gelişebilecek olan ritim bozukluklarını izleyen ve gerektiğinde kalbe elektroşok uygulayan şok cihazlarıdır. Tehlikeli bir ritim bozukluğu algıladığında önce bunu hızlı pilleme ile durdurmaya çalışır, eğer başarılı olamazsa kalbe içeriden yüksek enerjili bir şok dalgası verir.

Dilate Kardiyomiyopatinin Olası Komplikasyonları Nelerdir? 

Dilate kardiyomiyopatinin olası komplikasyonları, kalp kasının ilerleyici bir şekilde gücünü kaybetmesi ve kalbin anatomik yapısının bozulması sonucunda vücudun diğer sistemlerini ve kalbin kendi elektriksel dengesini tehdit eden ciddi sağlık sorunlarının ortaya çıkmasıdır. Bu durum kişilerde kalp yetmezliği, ani kalp durması ve inme gibi komplikasyonlara neden olabilir.

Kalp yetmezliği 

Dilate kardiyomiyopati, zamanla kalp kasının tamamen işlevsizleşmesine ve vücudun temel kan ihtiyacını karşılayamayarak kalp yetmezliğine neden olur. Kalp yetmezliği komplikasyonu geliştikçe hastaya idrar söktürücü tedavilerin uygulanması gerekli olabilir ve bu süreçte uygun donör bulunmasıyla cerrahi sürece geçişir.

Kalp ritim bozuklukları 

Ritim bozukluğu, hastanın hayatını doğrudan tehdit eden en yaygın dilate kardiyomiyopati komplikasyonlarından biridir. Kulakçıklardan kaynaklanan atriyal fibrilasyon, kalbin pompalama gücünü daha da düşürüp pıhtı riskini artırırken karıncıklardan kaynaklanan ventriküler aritmiler ise kalbin aniden durmasına yol açabilir.

Pıhtı oluşumu ve inme riski 

Kalbin odacıkları genişlediğinde ve kasılma kuvveti azaldığında, kanın karıncık içindeki akış hızı yavaşlar ve durgunlaşan bu kan, kalbin içinde pıhtı oluşabilir. Bu pıhtının yerinden koparak kan yoluyla beyne gitmesi ise inmeye neden olur. Bu gibi durumların önüne geçilebilmesi için genellikle hastalara kan sulandırıcı ilaçlar reçete edilir.

Ani kardiyak ölüm riski 

Ani kardiyak ölüm, dilate kardiyomiyopati hastalarında kalp kasındaki elektriksel kopukluğun kalbi tamamen durdurması sonucunda hiçbir belirti olmaksızın gelişen bir komplikasyondur. Bu durum genellikle hastanın genel durumunun iyi olduğu bir anda bile ortaya çıkabilir.

Dilate Kardiyomiyopati için Hangi Doktora Gidilir?

Dilate kardiyomiyopati şüphesi olan kişilerin kardiyoloji uzmanına başvurması gerekmektedir. İleri evre kalp yetmezliği veya kalp nakli aşamasına gelmiş olan hastalar için ise multidisipliner yaklaşım ile süreç değerlendirilir. Farklı alanlardaki uzman hekimler tarafından kişinin muayene edilmesi önerilir.

Dilate Kardiyomiyopati ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular 

Dilate kardiyomiyopati kalıcı bir hastalık mıdır? 

Evet, dilate kardiyomiyopati çoğunlukla kronik ve kalıcı bir hastalık olarak değerlendirilir. Ancak erken dönemde başlanan tedaviler sayesinde kalpteki büyüme durdurulabilir. Bazı hastalarda kalbin boyutlarında kısmi bir küçülme ve toparlanma sağlanması da mümkündür. Hastalığın nedenine bağlı olarak kişinin iyileşme ihtimali de bulunur.

Dilate kardiyomiyopati tamamen iyileşebilir mi? 

Dilate kardiyomiyopatinin tamamen iyileşmesi mümkündür. Aşırı alkol kullanımına, lohusalık dönemine veya geçici bir viral enfeksiyona bağlı gelişen vakalarda, etken ortadan kaldırıldığında kalp eski sağlığına kavuşabilir. Fakat genetik mutasyonlara veya geçmiş kalp krizlerine bağlı olarak hastalık oluştuğunda tamamen iyileşme görülmez.

Dilate kardiyomiyopati kalp yetmezliğine neden olur mu? 

Evet, dilate kardiyomiyopati kalp yetmezliğinin en temel nedenleri arasında değerlendirilebilir. Kalbin ana odacığının genişleyip duvarlarının incelmesi halinde kalp pompalama işlemini yapamaz hale gelir. Bu durum ise direkt olarak kalp yetmezliğine neden olur.

Dilate kardiyomiyopati genetik midir? 

Evet, bu hastalık genetik aktarım ile ortaya çıkabilir. Fakat sadece genetik aktarıma bağlı olarak değil çevresel faktörler nedeniyle de hastalığın görülme riski söz konusudur. Hastalığın yaklaşık %30-%50'si genetik aktarımla ortaya çıkar.

Dilate kardiyomiyopati hangi yaşlarda görülür? 

Dilate kardiyomiyopati her yaş grubunda görülebilir ve nadiren bebeklerde ve çocuklarda da ortaya çıkar. Hastalığın en sık görüldüğü yaş aralığı ise 30 ile 60 yaş olarak bilinir. Erkeklerde kadınlara oranla görülme sıklığı biraz daha yüksektir.

Dilate kardiyomiyopati hastaları spor yapabilir mi? 

Evet, dilate kardiyomiyopati hastaları spor yapabilir. Fakat kalbi yormayacak şekilde spor yapılması gereklidir. Kalbin yorulması kişinin semptomlarında şiddetlenmeye yol açar. Hafif egzersizler yapmak, hastalığın tedavi sürecinde de faydalıdır.

Dilate kardiyomiyopatide yaşam süresi etkilenir mi? 

Hastalık tedavi edilmediğinde yaşam süresini ciddi derecede kısaltabilir. Fakat tedavinin gerçekleştirilmesi ile birlikte hastaların yaşam süresi ve kalitesi normal seviyelerde seyredebilir. Bu süreçte doktor kontrollerinin aksatılmaması oldukça önemlidir.

Dilate kardiyomiyopati ile hipertrofik kardiyomiyopati arasındaki fark nedir? 

Dilate kardiyomiyopatide kalp odacıkları aşırı genişler, esner ve kalp kası duvarları kağıt gibi incelerek pompalama gücünü kaybeder; hipertrofik kardiyomiyopatide ise kalp kası duvarları anormal derecede kalınlaşır, sertleşir ve odacıkların içi daralır.

Dilate kardiyomiyopati hastalarında gebelik mümkün müdür? 

Dilate kardiyomiyopati hastaları gebe kalabilir. Fakat gebelik oluşumu hem anne hem de bebek sağlığı açısından oldukça tehlikeli bir durumdur. Kişinin ebeveyn olmak istemesi halinde bu durumu doktorlar ile konuşarak planlaması gereklidir. Özellikle kullanılan kalp ilaçlarının hamilelik sürecine uygun ilaçlarla değiştirilmesi önerilir.

Dilate kardiyomiyopati ani ölüme neden olabilir mi?

Evet, dilate kardiyomiyopati nedeniyle ani ölümlerin meydana gelme ihtimali söz konusudur. Özellikle hastalığın ilerlemesi ve erken dönemde tedaviye başlanmaması halinde bu durumun yaşanma riski vardır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."