Fibroadenom Nedir? Fibroadenom Belirtileri ve Tedavisi

Fibroadenom, memenin süt bezleri ve bağ dokusundan kaynaklanan, kanser riski taşımayan, düzgün sınırlı ve hareketli iyi huylu bir kitledir. Kadınlarda özellikle üreme çağında en sık karşılaşılan kitle türü olan bu lezyon, östrojen hormonuna duyarlı yapısıyla bilinir. Çoğu zaman ağrı yapmayan ve parmak altında kayan yapısıyla banyo veya muayene esnasında fark edilen bu kitleler, düzenli takip yöntemleriyle memenin doğal yapısına zarar vermeden güvenle kontrol altında tutulur. Memede sertlik fark eden kadınların aklına ilk olarak meme kanseri gelse de, genç yaşlarda tespit edilen kitlelerin büyük bir kısmı fibroadenomadır. Bu kitleler çevre dokulara ya da vücudun diğer bölgelerine yayılmaz. Basit bir ultrason incelemesi ve uzman hekim değerlendirmesiyle kolayca teşhis edilerek güvenle takip edilebilir.

Fibroadenom Nedir?

Fibroadenom, meme dokusundaki salgı bezleri ile destek bağ dokusunun birlikte çoğalmasıyla oluşan, sınırları belirgin ve tamamen iyi huylu bir meme tümörüdür. Kanser değildir, çevre dokuları istila etmez ve vücudun başka bir bölgesine yayılım göstermez. Toplumda üreme çağındaki her 10 kadından birinde görülebilen bu kitleler, genellikle 1 ila 3 santimetre boyutlarında kalır..

Fibroadenomun Özellikleri Nelerdir?

Fibroadenomun özellikleri, kitlenin sınırlarının net biçimde ayrılması, elastik yapısı ve el altında kolayca kayabilen yüksek hareket kabiliyeti ile tanımlanır. Bu kitleleri diğer meme oluşumlarından ayıran en belirgin özellikler şunlardır;

• Yüksek hareketlilik: Kitleye parmakla bastırıldığında çevre meme dokusuna yapışık olmadığı ve rahatça kaydığı görülür.
   
• Belirgin ve düzgün sınırlar: Kitlenin kenarları net bir hat çizer, pürüzsüz ve oval bir form sergiler.
   
• Lastiksi ve elastik kıvam: Sertleşmiş bir doku olmasına rağmen taş gibi rijit değil, lastik bir silgiye benzer elastikiyettedir.
   
• Hormon duyarlılığı: Östrojen seviyesindeki dalgalanmalara bağlı olarak adet öncesinde, gebelikte ve lohusalıkta büyüme eğilimi gösterebilir.
   
• Ağrısız yapı: Olguların çok büyük kısmında doğrudan batma veya acı hissi uyandırmaz.
   
• Kanserleşmeme güvencesi: Malign hücre dönüşümü göstermez, çevre lenf bezlerine sıçramaz.

Fibroadenom Türleri Nelerdir?

Fibroadenom türleri; kitlenin mikroskop altındaki hücresel düzenine, ulaştığı çapa ve büyüme hızına göre dört sınıfa ayrılır;

• Basit fibroadenom
• Kompleks fibroadenom
• Juvenil fibroadenom
• Dev fibroadenom

Basit fibroadenom

Basit fibroadenom, olguların yüzde 70 ila 80'ini oluşturan, hücresel yapısı tamamen düzenli ve kanserleşme riski taşımayan en yaygın türdür. Genellikle 1 ila 3 santimetre arasında sabit kalan bu kitleler homojen bir doku yapısına sahiptir. Çoğu zaman herhangi bir cerrahi müdahale gerektirmez ve periyodik ultrason kontrolleriyle güvenle izlenir.

Kompleks fibroadenom

Kompleks fibroadenom, mikroskop altında incelendiğinde içerisinde mikrokistler, kireçlenmeler ve atipik hücre çoğalmaları barındıran türdür. Basit türe göre daha ileri yaşlarda görülme sıklığı artan bu kitleler, çevre meme dokusundaki değişimler nedeniyle daha yakın bir radyolojik takip gerektirir. Şüpheli bulguların dışlanması adına hekim tarafından biyopsi veya cerrahi eksizyon önerilebilir.

Juvenil fibroadenom

Juvenil fibroadenom, 10 ila 18 yaş arasındaki ergenlik döneminde hormonal dalgalanmaların etkisiyle hızla büyüme gösteren türdür. Genç kızlarda tek memede ani boyut artışıyla asimetri yaratabilen bu lezyonlar, büyüme hızına rağmen iyi huyludur. Hormonal dengenin oturmasıyla birlikte büyüme durabilir ya da gerileme görülebilir; ancak memede belirgin deformasyon oluşturduğunda cerrahi olarak çıkarılması tercih edilebilir.

Dev fibroadenom

Dev fibroadenom, çapı 5 santimetreyi veya ağırlığı 500 gramı aşarak meme dokusunda gözle görülür asimetriye ve cilt gerginliğine yol açan kitlelerdir. Hızlı büyüme potansiyeline sahip olan bu lezyonlar, çevre dokulara mekanik baskı yaparak şekil bozukluğu ve dolgunluk hissi yaratır. Estetik deformasyonların önlenmesi ve dokunun histopatolojik olarak kesin incelenmesi amacıyla çoğunlukla ameliyatla alınır.

Fibroadenom Belirtileri Nelerdir?

Fibroadenom belirtileri, memede elle hissedilen, düzgün sınırlı, lastiksi sertlikte ve parmak altında kolayca kayabilen ağrısız kitle şeklinde ortaya çıkar. Bu kitleler genellikle gözle görülür bir kızarıklık ya da akıntıya neden olmaz; çoğu zaman rutin banyo veya kendi kendine muayene sırasında tesadüfen saptanır.

Öne çıkan başlıca memede fibroadenom belirtileri şunlardır;

• Belirgin ve net sınırlar: Kitlenin sınırları parmak uçlarıyla net biçimde hissedilir, çevre dokudan bağımsızdır.
   
• Parmak altında kayma hissi: Kitleye temas edildiğinde sabit kalmaz, meme dokusu içinde rahatça yer değiştirir.
   
• Lastik silgi kıvamı: Sert ancak elastik bir yapısı vardır; meme kanserindeki taş sertliğindeki pürüzlü kitlelerden ayrılır.
   
• Hormonlara bağlı değişimler: Adet döngüsünün son günlerinde, gebelikte ve emzirme döneminde boyutunda hafif artış veya dolgunluk oluşabilir.
   
• Çoklu yerleşim: Tek bir odakta gelişebileceği gibi, her iki memede aynı anda birden fazla sayıda lezyon görülebilir.

Fibroadenom Ağrı Yapar mı?

Fibroadenom kitleleri genel olarak ağrısızdır; ancak adet öncesindeki hormon yükselmelerine bağlı olarak memede gerginlik, hassasiyet ve geçici sızlama hissi oluşturabilir. Kitlenin kendisi çevre dokuları yıpratmadığı için kalıcı ve şiddetli bir acı kaynağı değildir.

Adet döngüsünün ikinci yarısında kanda yükselen östrojen hormonu, kitlenin su tutmasına ve geçici olarak şişmesine yol açabilir. Bu durum memede fibroadenom ağrısı ve bölgesel batma şeklinde algılanabilir. Adet kanamasının başlaması ve hormonların bazal düzeye inmesiyle birlikte kitle eski boyutuna döner, hassasiyet geriler. Çapı 5 santimetrenin üzerine çıkan dev kitlelerde ise çevre sinir uçlarına yapılan fiziksel baskı nedeniyle sürekli bir dolgunluk hissedilebilir.

Fibroadenom Nedenleri Nelerdir?

Fibroadenom nedenleri kesin olarak kanıtlanmamış olsa da, meme dokusunun östrojen hormonuna karşı gösterdiği aşırı hücresel duyarlılık sonucu ortaya çıkar. Meme bezleri ve bağ dokusu hücreleri bu hormonal uyarılara gereğinden fazla yanıt verdiğinde bölgesel çoğalma başlar.

Fibroadenom gelişiminde rol oynayan faktörler şunlardır;

• Hormonal dalgalanmalar: Üreme çağında, gebelikte ve emzirme evresinde yükselen östrojen seviyesi kitle oluşumunu ve büyümesini tetikleyebilir.
   
• Yaş dönemi: Hormonal salınımın en yoğun olduğu 15 ila 35 yaş aralığı, lezyonların en sık saptandığı biyolojik evredir.
   
• Genetik yatkınlık: Ailesinde iyi huylu meme kitleleri veya fibroadenom öyküsü bulunan bireylerde benzer oluşumların gelişme sıklığı daha yüksektir.
   
• Hücresel reseptör yoğunluğu: Kanda ölçülen hormon düzeyleri tamamen normal olsa dahi, memenin lokal bir alanındaki östrojen reseptörlerinin yoğun olması kitle gelişimine zemin hazırlar.

Fibroadenom Teşhisi Nasıl Konur?

Fibroadenom teşhisi; uzman hekimin yapacağı fizik muayene, meme ultrasonu ve gerektiğinde kalın iğne biyopsisi ile kesinleştirilir. Bu üçlü yaklaşım, kitlenin iyi huylu karakterini tam olarak doğrulamak ve gereksiz cerrahi müdahaleleri engellemek için uygulanır.

Tanı sürecinde izlenen aşamalar;

• Klinik muayene: Genel cerrah tarafından memenin tüm kadranları palpe edilerek kitlenin boyutu, hareket kabiliyeti ve kıvamı incelenir.
   
• Fibroadenom ultrason incelemesi: Genç yaştaki kadınlarda yoğun glandüler yapıyı net biçimde değerlendiren ilk basamak görüntüleme aracıdır. Fibroadenom ultrasonda düzgün kenarlı, içi dolu (solid), oval ve homojen koyu renkli bir kitle olarak izlenir.
   
• Mamografi: Genellikle 40 yaş ve üzerindeki kadınlarda tarama ve detaylandırma amacıyla mamografi kullanılır; kitlenin sınırları ile kireçlenme odaklarını gösterir.
   
• Kalın iğne biyopsisi (kor biyopsi): Görüntüleme yöntemlerinde kitlenin sınırları net seçilemediğinde veya olağandışı bir büyüme görüldüğünde, ultrason eşliğinde küçük bir doku parçası alınarak histopatolojik tanı kesinleştirilir.

Fibroadenom ve Kist Arasındaki Farklar Nelerdir?

Fibroadenom ve kist arasındaki temel fark; fibroadenomun et ve bağ dokusundan oluşan katı bir kitle olması, kistin ise içi sıvı dolu bir su keseciği niteliği taşımasıdır. Her iki lezyon da memede ele gelen sertlik şikyetiyle kendini gösterse de yapıları ve tedavi planlamaları tamamen farklıdır.

İki durum arasındaki temel farklar şu şekildedir;

Özellik	Fibroadenom	Meme Kisti
İç yapısı	Katı hücre ve bağ dokusu (Solid kitle)	İçi seröz sıvı dolu kese (Kistik yapı)
Ultrason görüntüsü	Düzgün sınırlı, homojen katı lezyon	Siyah renkli, berrak sıvı boşluğu
Kıvamı	Lastiksi, esnek ve sert	İçi gergin su balonu hissi
Ağrı durumu	Çoğunlukla ağrısızdır	Adet döneminde sıvı artışıyla ani ağrı yapabilir
Görüldüğü yaş	15 - 35 yaş arası (Genç kadınlar)	35 - 50 yaş arası (Perimenopozal dönem)
Uygulanan müdahale	Periyodik takip veya cerrahi çıkarma	Sıvının enjektörle çekilerek boşaltılması

Fibroadenom Kanser Riski Taşır mı?

Fibroadenom meme kanseri riski taşımayan, zamanla kansere dönüşmeyen ve vücudun diğer bölgelerine yayılmayan tamamen iyi huylu bir doku oluşumudur. Basit fibroadenom tanısı alan bir kişinin meme kanserine yakalanma olasılığı, toplumdaki herhangi bir bireyin taşıdığı riskten farklı değildir.

Bununla birlikte, kitlelerin düzenli ultrason takibinde tutulmasının temel sebebi, hızlı büyüyen ve nadir görülen bazı tümör türlerinin (örneğin filloides tümörleri) başlangıçta fibroadenom görüntüsü verebilmesidir. Ayrıca mikroskobik yapısında hücresel karmaşıklık bulunan kompleks fibroadenomların memedeki diğer dokularla birlikte yakın izlenmesi önerilir.

Fibroadenom Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Fibroadenom tedavisi, kitlenin milimetrik boyutuna, büyüme hızına ve hastanın şikâyetlerine bağlı olarak periyodik radyolojik takip veya cerrahi olarak kitlenin çıkarılması şeklinde uygulanır. Şikâyet yaratmayan, boyutu stabil kalan ve ultrason kriterleri güven veren kitlelerde doğrudan ameliyata gerek duyulmaz.

Tedavi sürecindeki temel yaklaşımlar şunlardır;

1. Düzenli takip ve izlem

Boyutu 2 ila 3 santimetrenin altında olan, biyopsi veya ultrason bulguları tamamen iyi huylu kriterleri karşılayan lezyonlarda öncelikli tercih gözlemdir. Hastaya ilk yıl 6 ayda bir, sonraki süreçte ise yılda bir meme ultrasonu yapılarak kitlenin çapı izlenir. Boyut artışı göstermeyen kitleler güvenle yerinde bırakılabilir.

2. Fibroadenom ameliyatı

Fibroadenom ameliyatı, hızlı büyüyen veya hastada belirgin rahatsızlık oluşturan kitlenin çevre meme dokusuna zarar verilmeden küçük bir kesiyle tamamen çıkarılması işlemidir. Cerrahi eksizyon kararı genellikle şu durumlarda verilir;

• Kitlenin boyutunun 3 santimetrenin üzerine çıkması veya takipte belirgin büyüme kaydetmesi,
   
• Memede asimetri, belirgin yumru ve estetik rahatsızlık yaratması,
   
• Yapılan iğne biyopsisinde şüpheli veya atipik hücresel bulgulara rastlanması,
   
• İnatçı ağrı şikâyeti ve hastanın kitle nedeniyle yoğun kaygı yaşaması.

Operasyon çoğunlukla lokal veya hafif genel anestezi altında, meme ucu halkasından ya da meme altı katlantısından yapılan küçük kesilerle uygulanır. Bu teknik sayesinde cerrahi izler kozmetik olarak gizlenir.

3. Ameliyatsız girişimsel yöntemler

Açık cerrahiye gerek duyulmayan uygun vakalarda, kitle dokusunun dondurulması veya vakum yardımıyla tahliye edilmesi hedeflenir:

• Kriyoterapi (dondurma): Ultrason kılavuzluğunda yerleştirilen ince bir iğne yardımıyla kitlenin merkezine soğuk gaz verilerek doku kriyoterapi ile dondurulur; canlılığını yitiren yapı zamanla küçülerek vücut tarafından emilir.
   
• Vakum biyopsi: Küçük bir iğne girişiyle kitlenin vakum gücü kullanılarak parça parça dışarı alınması prensibine dayanır.

Fibroadenom Ameliyatından Sonra Riskler Nelerdir?

Cerrahi yöntemle ya da diğer yöntemlerle çıkartılan fibroadenom tümörlerinin tekrarlama riski bulunmaktadır. Yeni bir tümör oluşması durumunda muayene, radyolojik görüntüleme ve biyopsi ile tümörün fibroadenom olup olmadığı belirlenmelidir.

Fibroadenom ameliyatından sonra yaşanabilecek riskler şu şekilde sıralanabilir;

• Ağrı
• Kanama
• Şişme ve akıntı gibi enfeksiyon belirtileri

Çıkartılan fibroadenom tümörünün boyutuna göre memede şekil bozukluğu yaşanabilir. Ancak son yıllarda uygulanan estetik cerrahiler sayesinde fibroadenom ameliyatlarından sonra memede şekil bozuklukları nadir yaşanmaktadır.

Fibroadenom için Hastanede Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Fibroadenom şüphesi veya memede ele gelen kitle durumunda hastanelerin Genel Cerrahi bölümüne ve tercihen meme hastalıkları alanında uzmanlaşmış bir meme cerrahına başvurulmalıdır. Yapılacak klinik muayenenin ardından hekimin yönlendirmesiyle Radyoloji bölümünde meme ultrasonu veya mamografi çekilerek süreç tamamlanır.

Fibroadenom ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Fibroadenom kendiliğinden geçer mi?

Fibroadenomlar genellikle kendiliğinden tamamen kaybolmaz; ancak menopoz sürecinde östrojen hormonunun kalıcı olarak düşmesiyle birlikte kireçlenerek küçülebilir ya da gerileyebilir.

Fibroadenom tehlikeli midir?

Hayır, fibroadenomlar tamamen iyi huyludur, çevre dokuları tahrip etmez ve düzenli kontrol altında tutulduğu sürece genel sağlığı tehdit etmez.

Memede birden fazla fibroadenom çıkar mı?

Evet, her beş kadından birinde aynı memede birden fazla sayıda veya her iki memede karşılıklı yerleşmiş çoklu fibroadenomlar saptanabilir.

Fibroadenom emzirmeye engel midir?

Hayır, fibroadenom süt kanallarını doğrudan tıkamadığı sürece süt üretimini ve bebeğin emzirilmesini hiçbir şekilde engellemez.

Fibroadenom ameliyatı sonrası kitle yeniden çıkar mı?

Ameliyatla çıkarılan kitle aynı noktada tekrar büyümez; ancak meme dokusunun hormonal hassasiyeti sürdüğü için memenin farklı alanlarında yeni lezyonlar oluşabilir.

Fibroadenom ameliyatı ne kadar sürer?

Fibroadenom ameliyatı, kitlenin boyutuna ve derinliğine bağlı olarak ortalama 30 ila 45 dakika sürer ve hasta çoğunlukla aynı gün taburcu edilir.

Memede fibroadenom tehlikeli mi?

Memede fibroadenom tehlikeli bir durum değildir; kanser riski taşımaz, çevre organlara yayılmaz ve düzenli hekim kontrolleri yapıldığı sürece hayati bir tehdit oluşturmaz.

Fibroadenom kaç cm olursa alınır?

Fibroadenom genellikle 3 santimetrenin üzerine çıktığında, hızlı büyüme eğilimi gösterdiğinde veya memede belirgin şekil bozukluğu yarattığında cerrahi olarak çıkarılır.

Memedeki fibroadenomlar nasıl geçer?

Memedeki fibroadenomlar ilaçla kendiliğinden erimez; boyutları takip edilir, hastayı rahatsız eden veya hızla büyüyen kitleler cerrahi ameliyat ya da dondurma (kriyoterapi) yöntemleriyle ortadan kaldırılır.

Fibroadenom kanser midir?

Hayır, fibroadenom kanser değildir; meme bezleri ve bağ dokusunun aşırı çoğalmasıyla oluşan tamamen iyi huylu bir tümördür.

Fibroadenom iyi huylu mu?

Evet, fibroadenom tıbbi olarak iyi huylu (benign) kabul edilen, metastaz yapmayan ve çevre dokuları istila etmeyen bir meme kitlesidir.

Fibroadenom neden çıkar?

Fibroadenom, meme dokusunun östrojen gibi kadınlık hormonlarına karşı geliştirdiği aşırı duyarlılık nedeniyle süt bezleri ve bağ dokusunun kontrolsüzce büyümesi sonucu çıkar.

Fibroadenom gebelikte büyür mü?

Fibroadenomlar hormonal etkilerle büyüyebilir ya da küçülebilir. Bu nedenle hamilelik döneminde fibroadenomların büyümü ihtimali bulunmaktadır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."