Sistit nedir? Sistit belirtileri nelerdir?

Kadınlarda daha fazla görülen sistit ağrılı ve acılı yaşanabildiği gibi hafif vakalarda kendi kendine de geçebilmektedir. “Sistit nedir? , “Sistit nasıl geçer?”, “Sistit tedavisi nasıldır?” , “Sistit için hangi ilaç kullanılır?” , “Kadınlarda sistit neden olur?” konuları sistit hakkında merak edilen konuların başında gelmektedir.

İçindekiler

image_alternative_text
Prof. Dr. Turhan ÇAŞKURLU
Üroloji
Kolay Randevu Talebi

Sistit nedir?

Sistit, genellikle idrar yolu enfeksiyonunun ikincil etkisi olarak ortaya çıkan mesanenin bir tür enfeksiyonudur. Kadınlarda daha fazla görülen sistit; ağrılı ve acılı geçebilir. Hafif sistit vakaları genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşebilmektedir. Ancak sık sık sistit geçiren kişilerin düzenli veya uzun süreli tedavi ihtiyaçları olabilir. Sistite neden olan bakterilerin çoğu sağlıklı bağırsak florasını oluşturur. İdrar yolu enfeksiyonlarının büyük bir çoğunluğu bağırsakta bulunan ve idrar yoluna ulaşan bakterilerden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla hem tedavide hem de sistitin tekrarlamasını engellemede bu geçişi engellemek önemlidir. 

Sistit tedavisi ertelendiğinde enfeksiyon böbreklere ulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Havuza, denize girmek ya da soğukta kalmak sistit nedeni olmamakla birlikte sistite yatkınlığı olan kişilerde kolaylaştırıcı bir etken olabilmektedir.

Sistit belirtileri nelerdir?

Sistit belirtileri farklı rahatsızlıklardan da kaynaklanabilmektedir. Bu belirtilerinden bir veya bir kaçının yaşandığı durumlarda doktora giderek gerçek nedenin belirlenmesi önemlidir.

Sistit belirtileri genellikle şunlardır;

  • İdrarda yanma ve sık idrara
  • İdrara ani sıkışma, idrar varmış hissi
  • Kasık ağrısı
  • İdrarda kan görünmesi 
  • İdrar renginde koyuluk ve kötü koku yaşanabilir.
  • Karın ağrısı ve mide bulantısı(ilerlemiş durumlarda)

Çocuklarda sistit belirtileri;

Çocuklarda sistit belirtileri yetişkinlerdeki kadar net olmayabilir. Çocukların yetişkinler gibi şikayetlerini açık bir şekilde dile getirememesi sistit teşhisini zorlaştırabilir.

Çocuklarda sistit belirtileri genellikle;  yüksek ateş, halsizlik, iştahsızlık ve kusma gibi şikayetlerle ortaya çıkabilir.

Sistit neden olur?

Farklı etkenler sistit nedenleri arasında sayılabilmektedir. Ancak genellikle sistit nedeni bakteriyeldir. Normalde bağırsak ve sindirim sisteminde bulunan ve zararsız olan bakterilerin mesaneye ulaşması sistit nedeni olmaktadır.  Sistite en çok Escherichia coli (E. coli) bakterisi yol açmaktadır.

Bakteriyel sistitin haricinde mesanenin zarar görmesi veya tahriş olması da sistit neden olabilir.

Genel olarak bakteriyel olmayan sistit nedenleri şu şekildedir

  • İnterstisyel sistit: Ağrılı mesane sendromu olarak da bilinen İnterstisyel sistit mesanenin nedeni bilinmeyen kronik, steril inflamatuar bir hastalığıdır. Genellikle kadınlarda görülen İnterstisyel sistit hastalığının teşhis ve tedavisi zor olabilmektedir. İnterstisyel sistit hastalığı enfeksiyon kaynaklı değildir ancak belirtileri mesane enfeksiyonunkiler gibi hissedilebilir.
  • Özellikle kemoterapi tedavisi olmak üzere bazı ilaçlar mesanenin iltihaplanmasına yol açarak sistite neden olabilir. Aynı şekilde radyasyon tedavisi de sistit nedenleri arasında sayılabilir.
  • İdrar sondası, mesane tüpü gibi uzun süreli kateter kullanımları iltihaplanmaya neden olacak doku hasarına yol açarak sistite neden olabilir.
  • Aktif cinsel hayat sistit oluşma riskini artırmaktadır.
  • Genital bölgenin temizliği. Özellikle kadınlarda genital bölgenin arkadan ön tarafa doğru silinmesi sistite neden olabilir.
  • Doğum kontrolü için diyafram kullanmak.
  • Mesane taşı, prostat bezinin büyümesi veya hamilelik gibi nedenlerle mesanenin tam olarak boşaltılamadığı durumlar sistit nedenleri arasında bulunabilir.
  • Menopoz sürecinde östrojen eksikliği sistit nedeni olabilir.
  • Diyabet hastalarının idrarındaki yüksek şeker seviyeleri, bakterilerin çoğalması için iyi bir ortam sağlayabileceğinden sistite zemin hazırlayabilir.
  • Parfümlü sabun veya köpük banyosu gibi tahriş edici kimyasal maddeleri kullanmak sistit nedeni olabilir.

Sistit teşhisi nasıl yapılır?

Sistit belirtilerinden (idrar sıklığında artma, idrar yaparken yanma, idrarın son kısmında yanma, acıma, dolgunluk hissi ve idrar yaptıktan sonra tam rahatlamama ) bir veya bir kaçının olduğunu durumlarda konunun uzmanı bir üroloji doktoruna başvurulmalıdır. Sistit teşhisi doktor muayenesi ve basit bir idrar tahliliyle kolaylıkla konulabilmektedir.

Özellikle tekrarlayan sistit vakalarında kullanılacak antibiyotiğin belirlenebilmesi için neden olan mikrop cinsinin belirlenebilmesi önemlidir.

Sistit teşhisinde genellikle radyolojik görüntüleme teknikleri kullanılmamaktadır. Özellikle sistit belirtileri olmasına rağmen enfeksiyon tespit edilemediği durumlarda tümör veya yapısal anomalileri belirlemek için ultrason ve diğer radyolojik tetkikler kullanılabilir. Tekrarlayıcı ve kronik sistitlerde sistoskopi(kamera sistemi ile mesane içerisine bakılması) gerekebilir.

Sistik tedavisi 

 “Sistit nasıl geçer?”, “Sistit ilaçları nelerdir?” ve “Sistit ilaçsız geçer mi? gibi sorular sistit tedavisinde en çok gündeme gelen konuların başında gelmektedir.

İdrar torbasının (mesane) enfeksiyon kapması sonucu ortaya çıkan sistit, çoğunlukla tedavi gerektirir, nadir bazı durumlarda kendi kendine geçebilmektedir. Ancak tekrarlayan veya kronik hale gelen sistit tedavi edilmediğinde oluşan enfeksiyon böbreklere ulaşarak çok daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.                        

Sistit nasıl geçer?

Aniden ortaya çıkan akut sistit bazen kendi kendine geçebilmektedir. Bol sıvı alımı, dinlenme ve sıcak tutma gibi tedbirlerle geçmeyen sistit için kesinlikle uzman bir doktora başvurulmalıdır.

Sistit nedeniyle yaşanan sorunları gidermek için bir takım önlemler alınabilir.

“Sistit nasıl geçer?” sorusunun cevabı şunları içerebilmektedir.

  • Sistit belirtilerinin başlangıcıyla birlikte bol su tüketmek yaşanan sorunların hafif atlatılmasında yardımcı olabilmektedir.
  • İdrar ihtiyacı hissedildiğinde zaman kaybetmeden tuvalete gidilmelidir.
  • Genital bölge temizliği önden arkaya doğru yapılması mesaneye mikrop bulaşma ihtimalini azaltmaktadır.
  • Genital bölge temizliğinde tahriş edici kimyasal ve parfümlü ürünler kullanılmamalıdır.
  • Cinsel ilişkiden sonra mesanedeki idrar en kısa sürede boşaltılmalıdır.
  • Sistit belirtilerinin yaşandığı dönemde cinsel ilişkiden uzak durmak faydalı olabilmektedir.
  • Karın üzerine veya kasıklara sıcak su uygulaması yaşanan ağrıları giderebilmektedir.

Bu önlemler ayrıca sistit gelişmesini önlemek için de faydalıdır.

Sistiti önlemek için ayrıca;

Pamuklu iç çamaşırı kullanmak, köpük banyosu tarzında genital bölgeyi tahriş edebilecek aktivitelerden uzak durmak, genital mantar gibi sistiti tetikleyecek hastalıkları kısa sürede tedavi ettirmek, soğuk algınlığından kaçınmak, ıslak mayo ile kalmamak, doğum kontrolü için diyafram uygulaması yerine farklı yöntemlere başvurmak önemlidir.

Sistiti geçirmek için alınacak önlemlerin faydalı olmadığı durumlarda doktora gidilmelidir.

Sistit İçin İlaç Tedavisi

  • Kendine kendine veya alınan önlemlere rağmen geçmeyen sistin için tedavide genellikle ilaçlar kullanılmaktadır. Sistit için en iyi ilaç belirlenmeden önce sistite neden olan mikrobun belirlenmesi gerekmektedir. Yapılacak tetkiklerin ardından sistit için kullanılacak ilaca karar verilmelidir. 
  • Sistit için antibiyotik seçimi yanlış yapılırsa hem yan etkileri nedeniyle sorunlar yaşanabilmekte hem de bakterilerde direnç gelişimine ve kronikleşen uzun süren enfeksiyonlara yol açabilmektedir.
  • Sistit tedavisinde uygun seçilmiş antibiyotikle beraber, yaşanan sorunları hafifletmek için parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesici antienflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Ancak tek başına ağrı kesicilerin tedavi etkisi yoktur.
  • Bakteriyel sistit için antibiyotik olarak genellikle; nitrofurantoin, trimetoprim-sülfametoksazol, amoksisilin, sefalosporinler, siprofloksasin ve levofloksasin içeren ilaçlar kullanılabilir.
  • Sistit tedavisinde kullanılan antibiyotikler hızlı etki yapmaya başlamalıdır. Sistit belirtileri birkaç gün içinde düzelmezse doktorla tekrar görüşerek ilaç değişimi gerekebilir. 
  • Tekrarlayan sistit durumlarında tedavi için kullanılan antibiyotikleri daha uzun süreli kullanmak gerekebilir.
  • İlişki ile tetiklenen bazı sistit durumlarında cinsel ilişkiden önce uygun seçilen antibiyotiğin tek bir doz alınması faydalı olabilir.
  • Tedavi için kullanılan sistit ilacına göre tedavinin süresi değişebilmektedir.
  • Sistit ilacı seçimi bireysel olarak değerlendirilmeli sistit tedavisi kişiye özel olmalıdır.

İnterstisyel sistit tedavisi

İnterstisyel sistit rahatsızlığında enflamasyonun nedeni tam olarak belli olmadığı için her vaka için en iyi sonucu veren tek bir tedavi yoktur. Diğer bakteriyel sistitlerin aksine, mesanede belirgin bir enfeksiyon bulunmadığı için İnterstisyel sistit tedavisinde antibiyotik kullanımı faydalı olmamaktadır.

 İnterstisyel sistitin belirti ve şikâyetlerini hafifletmek için kullanılan tedaviler şunlardır:

  • Ağız yoluyla alınan veya doğrudan mesaneye yerleştirilen ilaçlar.
  • Mesaneyi su, gaz veya ameliyatla germek gibi şikâyetleri azaltmaya yönelik uygulamalar.
  • Pelvik ağrıyı hafifletmek için hafif elektrik şoklarının kullanıldığı ve bazı durumlarda idrar sıklığını azaltan sinir stimülasyonu

Sistit hakkında sık sorulan sorular

Sistit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sistit ve idrar yolu enfeksiyonları için hastanelerin üroloji bölümü doktorlarına gidilmelidir. Tedavi edilmeyen ve ilerleyen sistit vakaları böbrekleri etkileyebilmektedir.

İdrar yolları iltihabı, mesane ağrısı sendromu (İnterstisyel sistit), prostat bezinin iltihabı, erkeklerde iyi huylu prostat büyümesi, alt üriner sistem sendromu, bel soğukluğu, Klamidya veya Candida gibi rahatsızlıkların yarattığı rahatsızlıklar sistit belirtileri ile karıştırılabilir.

  • Sistit belirtilerinin birkaç gün içinde geçmediği durumlarda
  • Sık aralıklarla sistit yaşandığında
  • İdrarda kan görünmesi gibi ciddi sistit belirtisi yaşandığında
  • Hamilelikte
  • Çocuklarda sistit belirtileri görüldüğü durumlarda zaman kaybetmeden üroloji doktoruna gidilmesi gerekmektedir.

Sistit İlaçsız Nasıl Geçer?

Sistit için ilaç tedavisini tercih etmeyerek bitkisel yöntemlere başvurmak ülkemizde olduğu gibi dünyada da sıkça tercih edilen yöntemler arasında yer almaktadır. Ancak bitkisel ürünlerle ilgili yapılan bilimsel araştırmalarda kanıt eksikliği bulunmaktadır.

  • Sistit ilaçsız nasıl geçer? sorusunun yanıtını arayanların en sık başvurduğu yöntemlerin başında kızılcık suyu içmek gelmektedir. Ancak kızılcık suyu içmenin sistit tedavisinde yararı bilimsel çalışmalarla kanıtlanamamıştır.
  • Sistit tedavisinde beslenme düzenindeki şeker miktarını azaltmak faydalı olabilmektedir.
  • İdrar asit oranını azaltmak için sodyum bikarbonat veya potasyum sitrat gibi ürünler kullanılmaktadır. Ancak bu ürünlerin sistit tedavisinde faydalı olduğunu gösteren kanıtlar yetersizdir.
  • Mesaneyi tahriş edici; alkollü içecekler, gazlı içecekler, çikolata, narenciye, kafein, baharatlı yiyecekler ve domates gibi besinlerin azaltılmalıdır.
  • Isırgan otu ve yaban mersini gibi idrar söktürücü bitkilerle ilgili yapılan çalışmaların sistit tedavisine iyi geldiği yönündeki çalışmalarda yeterli kanıt elde edilememiştir.
  • Suya karıştırılarak tüketilen elma sirkesi mesanedeki PH düzeyini etkilediği yönünde çalışmalar bulunmaktadır. Ancak sistit tedavisinde etkinliği üzerine yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Erkekler Sistit Olur mu?

Sistit genellikle kadınlarda görülmekle birlikte erkek ve çocuklarda da yaşanabilmektedir. Erkekler sistit nedeni kadınlara göre daha ciddi rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Erkeklerde sistit; prostat enfeksiyonu, kanser veya genişlemiş prostat gibi altta yatan başka bir durumdan kaynaklanabileceği için zaman kaybetmeden altta yatan rahatsızlık belirlenmelidir.

Erkek sistit vakalarının çoğunda erken tedavi sorunu etkili şekilde çözmektedir.

Menopoz Sistit Riskini Artırır mı?

Menopoz geçirmiş ya da geçmekte olan kadınlarda, üretra ve mesane astarı, östrojen hormonu eksikliği nedeniyle incelir. İnce astarın enfekte olması, hasar görmesi veya tahriş olması daha olasıdır.

Sistit Çocuk Sahibi Olmayı Etkiler mi?

Hayır, sistit erkeklerde veya kadınlarda doğurganlığı etkilememektedir.

Sistit veya İdrar Yolu Enfeksiyonu Cinsel Yolla Bulaşır mı?

Sistit veya idrar yolu enfeksiyonu cinsel yolla bulaşmamaktadır.

Memorial Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.

Güncelleme Tarihi : 6 Mart 2021

Yayınlanma Tarihi: 3 Nisan 2020

İletişim Formu

Detaylı bilgi için iletişime geçin.

Bu Konuda Uzman Doktorlar

Sosyal Medya Hesaplarımız
Kolay Randevu Al