Yükleniyor

Nötropeni Nedir? Nötropeni Nedenleri Nelerdir?

Nötropeni Nedir? Nötropeni Nedenleri Nelerdir?

Kanda anormal derecede az sayıda nötrofilin varlığı nötropeni olarak adlandırılır. Vücutta enfeksiyon varlığı, lösemi hastalığı, kemoterapi tedavisi vücudun yeterli nötrofil üretememesi yani nötropeninin yaygın nedenleridir. Vücutta yer alan nötrofiller enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olarak koruma sağlar. Nötropeni  durumu olan kişiler enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale gelirler.

İçindekiler

Nötropeni Nedir?

Nötropeni, kanda düşük seviyelerde beyaz kan hücresi yani nötrofil bulunması durumudur. Nötrofil kemik iliğinin ürettiği bir tür beyaz kan hücresi olarak bilinir. Genel olarak beyaz kan hücreleri ve özellikle nötrofiller vücudunuzdaki enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olur. Nötrofiller virüs ve bakteri gibi enfeksiyonlara neden olan mikropları yok etmede etkilidir.

Vücutta yeterli nötrofil olmadığı durumda mikroplarla savaşma ve enfeksiyonları önleme zorlaşır. Ağır vakalarda, sağlıklı bir vücudun genellikle tolere ettiği bakteriler bile hasta olmaya sebep olabilir.

Nötropeni Nedenleri Nelerdir?

Nötropeni, kemik iliğinde yeterli miktarda nötrofil üretilmediğinde ya da nötrofiller erken parçalandığı durumlarda meydana gelir. Bunun yanında lenfoma, lösemi ya da kanserin kemik iliğinde yayılması da nötropeni nedenleri arasında yer alır. Nötropeni nedenleri şöyle sıralanabilir:

Genetik koşullar

Nötropeniye sebep olan genetik anormallikler ebeveynlerden biyolojik çocuklarına geçebilir. Kalıtsal nötropeni türleri arasında iyi huylu etnik nötropeni, siklik nötropeni ve ciddi konjenital nötropeni yer alır.

Enfeksiyonlar

Enfeksiyon, bakteriler ve parazitler nötropeniye neden olabilir. Yaygın nedenler arasında diğer enfeksiyonların yanı sıra HIV, hepatit, tüberküloz, sepsis ve Lyme hastalıkları yer alır.

Kanser

Kanser, lösemi, lenfoma dahil diğer kan ya da kemik iliği bozuklukları vücudun yeterince sağlıklı beyaz kan hücresi üretmesini engelleyerek nötropeniye sebep olabilir.

İlaçlar

Kemoterapi ve radyasyon terapisi gibi kanser tedavileri, nötrofil üretmeye yarayan kemik iliğine bir yan etki olarak zarar verebilir veya yok edebilir. Kanserle ilgisi olmayan durumlara yönelik ilaçlar da düşük nötrofil seviyelerine neden olabilir.

Vitamin eksikliği

Beslenmenizde B12 vitamini, folat veya bakır gibi yeterli vitamin veya mineral bulunmaması durumu nötropeniye neden olabilir.

Otoimmün hastalıklar

Bazı otoimmün durumlarda vücut sağlıklı nötrofilleri yok eden antikorlar üretir. Otoimmün durumlar arasında Crohn hastalığı, lupus ve romatoid artrit hastalıkları yer alır.

Nötropeni Belirtileri Nelerdir?

Nötropeni belirtiye neden olmaz fakat enfeksiyonlar nedeniyle ateş, boğaz ağrısı ve ishal gibi semptomlar ortaya çıkabilir. Enfeksiyonlar nedeniyle görülen nötropeni belirtileri şöyle sıralanır:

  • Ateş
  • Tükenmişlik hissi
  • Boğaz ağrısı
  • Şişmiş lenf düğümleri
  • Ağızda veya anüs çevresinde ülser
  • Enfeksiyon bölgesinde ağrı, şişlik ve döküntü
  • İshal
  • İdrar yaparken yanma
  • Terleme ya da üşüme
  • Abdominal ağrı (karın ağrısı)
  • Öksürük ya da nefes darlığı

Hafif nötropeni durumunda vücutta enfeksiyonlarla savaşmaya yetecek kadar nötrofile sahip olunur. Bu durumda herhangi bir semptom ortaya çıkmayabilir.

Nötropeni Tanısı Nasıl Konulur?

Nötropeni tanısı tam kan sayımı ardından konulur. Nötropeni sıklıkla kemoterapi ilaçlarının bir yan etkisi olarak görüldüğünden yapılacak kan testindeki değerlerle tespit edilebilir.

Normal Nötrofil Seviyeleri Nedir?

Nötropeni, tam kan sayımının ardından nötrofil değerlerine bakılarak hafif, orta ya da şiddetli olarak nitelendirilir. Yetişkinler için en düşük normal nötrofil sınırı, mikrolitre kan başına yaklaşık 1.500 nötrofildir.

Normal nötrofil sayıları aralığı şöyle sıralanabilir:

  • Hafif nötropeni: 1.000 – 1.500
  • Orta derecede nötropeni: 500 – 1.000
  • Şiddetli nötropeni: 500'den az

Nötropeni, akut (geçici veya kısa süreli) ya da kronik (uzun süreli), konjenital (doğuştan gelen bir durum) veya edinilmiş (zamanla ortaya çıkan bir durum) olarak da sınıflandırılabilir.

Nötropeni Nasıl Tedavi Edilir?

Nötropeni sebep olduğu duruma bağlı olarak tedavi yöntemi de farklılık gösterir. Düşük nötrofil seviyelerinde şu tedavi yöntemleri kullanılabilir:

Antibiyotikler

Ateşli nötropeni durumunda antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Uzman doktor enfeksiyonla savaşmak için damar yoluyla antibiyotik almanızı sağlar ve olası bir enfeksiyonu tanımlamak için testlere tabi tutulabilir.

Kortikosteroidler

Otoimmün hastalıklara bağlı olarak nötropeni gelişirse uzman doktor kortikosteroid reçetesi yazabilir. Bu ilaçlar vücudun nötrofillerin yok olmasına neden olan bağışıklık tepkisini baskılayama yarar.

Granülosit koloni uyarıcı faktör (G-CSF)

Uzman doktor kemik iliğinde beyaz kan hücrelerinin üretimini destekleyen ilaçlar da reçete edebilir. Aynı zamanda kemoterapi alıyorsa muhtemelen G-CSF içeren ilaç almayı önerir.

Nötropeni Nasıl Önlenir?

Genetik nedenlerle kaynaklı olarak ortaya çıkan nötropeni önlenemese de diğer nedenlerden dolayı ortaya çıkanları önlemek daha kolaydır. Kemoterapi alındığı durumda nötrofil seviyesi çok düşükse kemoterapi ertelenebilir ya da dozu azaltılabilir. Nötrofil seviyesi düşük olduğu durumda önlemenin yolları şöyle sıralanır:

  • Elleri sık sık sabun ve suyla yıkayın
  • Hasta kişilerden veya hasta bir kişiyle temas kurabilen kalabalık ortamlardan kaçının
  • Sıyrıklar, yırtılmalar veya kesikler gibi yaralanmalardan kaçınmaya çalışın
  • Meyve ve sebzeleri yıkayın
  • Diğer kişilerle mutfak eşyaları, bardaklar, yiyecek veya içecekleri paylaşmayın
  • Havluları, tıraş makinelerini veya diş fırçalarını ortak kullanmayın

Nötropeni Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kanser tedavisi neden nötropeniye neden olur?

Kemoterapi esnasında kanser hücrelerini yok edelir ancak sağlıklı nötrofilleri ve sağlıklı beyaz kan hücrelerini oluşturan kemik iliğini de zarar görür. Bu yüzden kemoterapi tedavileri esnasında nötropeni yaygın olarak görülür.

Memorial Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.

Yayınlanma Tarihi: 8 Aralık 2023

Bu Konuda Uzman Doktorlar

İletişim Formu

Detaylı bilgi için iletişime geçin.

* Bu alan gereklidir.
Sosyal Medya Hesaplarımız
Canlı Destek Kolay Randevu Al