Anjiyo nedir? Koroner anjiyografi nedir? Kalp anjiyosu nedir?

Kalp damar hastalıklarının teşhisinde kullanılan anjiyo, ani kalp krizlerinde hayat kurtaran bir tetkik yöntemidir.

Kalp damar hastalıklarının teşhisinde kullanılan anjiyo, ani kalp krizlerinde hayat kurtaran bir tetkik yöntemidir. Kalbe giden damarlardaki problemi gösteren anjiyo işleminin sonucuna göre tedavi planlaması yapılmaktadır. Memorial Sağlık Grubu Kardiyoloji Bölümü Uzmanları anjiyo hakkında bilgi verdi.

İçindekiler

Anjiyo nedir? 

Koroner anjiyografi, koroner damarların (kalbi kanlandıran ve besleyen damarların) boyalı bir sıvı verilerek görünür hale getirilmesidir. Basit tanımıyla anjiyo yani anjiyografi, koroner damarların filminin çekilmesi anlamına gelmektedir. Halk arasında “Anjiyo olmak” anjiyo işleminin kişiye uygulanmış olması demektir. Anjiyo Latince “Damar”; grafi de “Resim” demektir. 1950-1960’lı yıllarda keşfedilen bir metoddur. Eski dönemlerde çok daha zahmetliydi. Atardamarların kesilmesi gerekmekteydi. Günümüzde sadece iğne kullanılmaktadır. Koroner anjiyografi minimal invaziv denilebilecek, hastanın durumunu çok daha az bozan, ameliyat denilemeyecek bir prosedürdür. Gerektiğinde hayat kurtarıcı bir işlemdir. Kalp krizi, spazmı, kolesterol gibi konular söz konusuysa koroner anjiyografi hayat kurtarıcı olabilmektedir. Anjiyo faydaları çok olan bir işlemdir. Anjiyo sayesinde kalp damarlarında darlık ya da tam tıkanma olup olmadığı saptanır. Koroner anjiyografi, kateter laboratuvarında gerçekleştirilir. Bu bölümde gerek hastanın, gerek çalışanların zarar görmeyeceği şekilde önlemler alınmıştır.

Anjiyo hangi hastalıklarda kullanılır?

Anjiyo bir tanı yöntemidir. Hangi durumlarda anjiyo yapılacağı ise şöyle sıralanabilir:

- Hastada şiddetli göğüs ağrısı

- Hastada kalp krizi durumu varsa

- Koroner darlık belirtileri mevcutsa

- Efor testi sonucunun pozitif çıkması sonucunda

- Eko sırasında kalp kasılmalarında düzensizlik olmasıyla

- Farklı tetkiklerde koroner arter hastalığı şüphesi olmasıyla

- Bilgisayarlı anjiyoda şüpheli durumların olmasıyla

- Kalp kapak hastalığının olmasıyla

- Kalp ameliyatı dışında diyabet hastası olup önemli bir ameliyat geçirilmesi söz konusuysa

- Bypass olanları kontrol etmek amacıyla

- 40 yaş üzerinde önemli bir ameliyat geçirilecekse

- Stent takılan ya da balon tedavisi uygulananlarda kontrol etmek amacıyla

Kısaca kalbi besleyen damar hastalığı, kalp kapak hastalığı veya kalp ana damarının hastalığının tanısını koymada, kalp kası işlevini değerlendirmede ve bunlara bağlı olarak ileri tedavi yöntemlerini belirlemek amacıyla anjiyo yapılmaktadır. Damar tıkanıklığı anjiyo ile belirlenebilmektedir. Kalp krizi sonrası anjiyo işlemi yapılmaktadır.

Anjiyo nasıl yapılır? Koroner anjiyografi nasıl yapılır?

Koroner anjiyografi, genellikle hastanın sağ kasık bölgesinde bulunan atardamar (A. femoralis) vasıtasıyla gerçekleştirilir. Bu damarın kullanılmaması durumunda (örneğin bu damar tam tıkalı olabilir), sol kasık atardamarı, sağ-sol el bileği atardamarları, dirsek ya da koltuk altı atardamarları da kullanılabilir. Koroner anjiyografi'de, görüntülenmek istenen damarın özelliğine göre seçilen, uygun kullanıldığında damar zedelenmesine yol açmayan, pıhtı oluşturmayan özel maddelerden yapılmış ince borucuklar (kateter) kullanılır. örneğin sol koroner damar sistemi için genellikle sol Judkins kateteri, sağ koroner damar için sağ Judkins kateteri, by-pass'lı hastalarda göğüs atardamarını görüntülemek için IMA kateteri gibi. Koroner anjiyografi’de, genellikle sol koroner damarları görüntülemek için 5 poz, sağ koroner damarı görüntülemek için de 2-3 poz kullanılır. Kalbin, ağırlıkla pompa görevini üstlenen sol karıncığını görüntülemek için 15-25 cc arasında boyalı madde kullanılır ve 2 poz yapılır. Koroner anjiyografi işlemi yaklaşık 10-20 dakika sürer, damarların farklı anatomik yapıları ya da çok kıvrımlı olmaları (özellikle karın ve kasık damarlarının) nedeniyle bu süre biraz daha uzayabilir, by-pass’lı hastalarda da bu süre 20-30 dakikayı bulabilir. İşlem öncesi, girişim yapılacak bölge lokal anestezi ile uyuşturulur ve hastanın ağrı-sızı duymaması sağlanır. Koroner anjiyografi çoğunlukla ağrısız ve sıkıntısız gerçekleştirilen bir işlemdir. İşlem bittikten sonra girişim yerine konmuş olan kanül çekilir, kanamanın durması için 15-20 dakika bası uygulanır, kanama durduktan sonra sıkı bandaj ve ağırlık uygulanarak yaklaşık 4-6 saat yatırılarak hasta dinlendirilir. 6.saatin bitiminde hasta ayağa kaldırılır ve taburcu edilir. Ertesi gün banyo yapılabilir, eğer girişim yerinde şişlik, rahatsız edici boyutlarda ağrı ya da geniş morluk yoksa normal hayata dönülebilir.

Sık sorulan sorular 

Anjiyonun riskleri var mıdır?

Koroner anjiyografi, çoğunlukla hiçbir sorun yaşanmadan gerçekleştirilen bir işlem olsa da, girişimsel bir tetkik yöntemi olduğundan komplikasyon riski de taşımaktadır. Anjiyo riskleri şöyle anlatılabilir: Major (büyük) komplikasyonlar olarak nitelendirilen ölüm riski ortalama 1400 vakada 1 (%0.07); inme 1000 vakada 1 (%0.1); koroner arter zedelenmesi 1000 vakada 1 (%0.1); atardamar giriş yeri komplikasyonu 500 vakada 1’dir (%0.2). Daha sık görülen minör (küçük) komplikasyonlar ise geçici olup giriş yerinde kanama ya da hematom (kan pıhtısı), yalancı balonlaşma, ritm bozuklukları, kullanılan boyalı maddeye karşı duyarlılık gelişmesi ve vagal reaksiyondur (bulantı, kusma hissi, soğuk terleme, tansiyon düşmesi, nabız yavaşlamasının görüldüğü bir tablo, genellikle kanülün atardamara sokulması ya da atardamardan çekilmesi sırasında oluşur). Anjiyo sonrası oluşan komplikasyonlar hakkında kardiyoloji doktoru bilgilendirme yapacaktır.

Anjiyoda ölüm riski var mıdır?

Çok nadir olarak koroner anjiyografi sırasında yol olarak kullanılan ana atar damarda (aort) ve koroner damara yerleşme yerinde yırtık (diseksiyon) oluşabilir. Aort damarındaki yırtılma genellikle masum seyrederken, koroner ağzındaki yırtılma kalp kriziyle ve ölümle sonuçlanabilir. Bu risk özellikle ciddi koroner sorunu olan kişilerde ve özellikle ana damarda darlık olanlarda daha fazladır. Anjiyografi sırasında bu tarz ölümcül sorunların olasılığı kabaca 1000 hastada 1 olarak söylenebilir. Anjiyo riski çok düşük bir işlemdir.

Anjiyo zararları nelerdir?

Uzman bir kardiyoloji doktoru tarafından yapılacak anjiyo işleminin zararı bulunmamaktadır. Ülkemizde her hastanede anjiyo işlemi güvenle yapılabilmektedir.

Koroner anjiyografi zor bir işlem mi?

Günümüzde koroner anjiyografi çok daha zor olmayan bir tanısal işlem. Amaç burada kalbi besleyen koroner damarlara boya verebilmek. Bir atardamar vasıtasıyla koroner damarlara ulaşılabilmektedir.

Klasik anjiyografi öncesi hazırlıklar nelerdir? Anjiyo öncesi yapılması gerekenler nelerdir?

Anjiyografi öncesinde birtakım hazırlıklar yapılması gerekiyor. Bazı hastalar kalp krizi geçirerek hastaneye başvurduğunda anjiyo için bir hazırlık şansı olmayabiliyor. Ama planlı anjiyografi vakalarında birtakım ön hazırlıklar gerekir. Örneğin hastanın kan sayımı tetkikleri önemlidir. Hastanın kan pulcukları düşükse işlem esnasında çok fazla kanama meydana gelebilir. Hastanın pıhtılaşma parametreleri önceden mutlaka kontrol edilmeli; sonrasında anjiyo işlemine geçilmeli. Hastaların böbrek fonksiyonlarının düzgün çalışması gerekmektedir. Hastaya boyalı kontrast madde enjekte edildiğinden, bu maddenin böbrek yetmezliği olan kişilerin durumu kötüleşebilir. Hastanın anjio öncesinde 8-10 saat aç olması tercih ediliyor. Bazı şeker ilaçlarının- etken maddesi metformin olan- önceden kesilmesi gerekir. Aksi halde böbrek yetmezliği, asidoz tabloları ortaya çıkabilir. Bazı kan sulandırıcılara da ara vermek gerekebilir. Ancak bu işlemden önce toplumda çok sık olarak kullanılan asprine ara vermeye gerek yoktur.

Anjiyo ne kadar sürer?

Pek çok kişi “Anjiyo kaç dakika sürer?” sorusunun yanıtını merak eder. Kalp anjiyografisi işlemi normal bir kişide 15 dakika sürer. Daha önce Bypass geçiren kişilerde bu süre 20-30 dakikayı bulabilir. İşlem bittikten sonra girişim yerine konmuş olan kanül çekilir, kanamanın durması için 15-20 dakika bası uygulanır, kanama durduktan sonra sıkı bandaj ve ağırlık uygulanarak yaklaşık 4-6 saat yatırılarak hasta dinlendirilir. 6.saatin bitiminde hasta ayağa kaldırılır ve taburcu edilir.

Hangi durumlarda koldan anjiyo yapılır?

Kol ya da el bileğinden anjiyo, kanama riskinin az olması, biraz gözlem sonrası hastanın evine gönderilmesi durumlarında yapılabilir. Ancak deneyimli uzmanlar tarafından yapılmıyorsa işlem süresi uzar ve işlem yetersiz kalabilir. Eğer kasıktan kalbe ulaşamama durumu varsa, kasığa giden aort ve dallarında darlık ya da tıkanıklık varsa, kasıkta kanama riski yüksek hastalar varsa koldan ya da bilekten anjiyo yapılır. Koldan anjiyo riskleri deneyimli uzmanlar tarafından yapılmazsa görülebilmektedir.

Anjiyo sonrası dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? Anjiyo sonrası riskler var mıdır?

Kardiyoloji doktoru yapılan işlemin gerekçesi, işlemin riski ve işlem sonrası riskleri anlatacaktır. Ayrıca hastaneye anjiyo için başvurduğunuzda yazılı onam verilecektir. Bu yazılı onamda da tüm riskler tarafınıza anlatılmış olacaktır. Anjiyo sonrasında dikkat edilmesi gerekenler ise bol su tüketmek, sigara ya da alkol kullanmamak, sıvı içecekler tüketmek, ilk 24 saat duş almamak olarak sıralanabilir. Eğer vücudunuzda tanımlayamadığınız bir durum söz konusu olursa işlemi yapan kardiyoloji doktoruna bildirmek en doğru davranış olacaktır. Anjiyodan sonra doktor mutlaka size anjio riskleri gibi konularda bilgilendirme yapacaktır.

Anjiyo ağrılı bir işlem midir?

Belki işlem sırasında kasığa ya da el bileğine, kola yapılacak anestezik iğnenin batması hissedilebilir. Bunun dışında girişimsel işlemler ağrılı değildir. Anjiyo sonrası ağrı oluşursa doktorun verdiği ağrı kesiciler kullanılabilir.

Anjiyo sonrası beslenmede dikkat edilmesi gerekenler nedir?
Anjiyo sonrasında bol su içilmesine, sıvı alınmasına dikkat edilmelidir. Damarlarda ya da kalpte bir sıkıntı görülsün ya da görülmesin kişilerin sağlıklı beslenme kurallarına uyması önemlidir. Anjiyo normal hayatı kısıtlayan bir işlem değildir. İşlemden 24 saat sonra genellikle işe dönebilmek mümkündür. Kalp sağlığı için diyet değişikliği yapmak, düzenli egzersiz tavsiye edilir.

Anjiyo sonrası evde bakım nasıl olmalıdır?
İşlem yerinde kanama olmaması için ıkınılmaması, işlemden sonra sıcak havuz-küvet-jakuziye girilmemesi, bir süre ağır kaldırılmaması önerilmektedir. Anjiyo sonrası bakım için kardiyoloji doktorları daha geniş bilgiler verebilmektedir.

Bypass ameliyatı sonrası anjiyo yapılmalı mı?

Bypass geçiren hastalar, mutlaka sonrasında kontrol amaçlı anjiyo yaptırmalıdır. Bypass’lı hastalara, kardiyoloji doktoru ve kalp damar cerrahı ne kadar zamanda bir anjiyo yaptırması gerektiği konusunda bilgi verebilir.

Anjiyodan sonra halsizlik olur mu?

Çok yaşlı kişilerde anjiyo sonrasında halsizlik ve güçsüzlük hissi oluşabilir. Bir de işlemden en az beş saat kadar yeme işleminin yapılmaması gerekir. Kişiler açlık nedeniyle de halsizlik hissedebilir.

Kansız anjiyo yapılabilir mi?

Halk arasında “10 saniyelik anjiyo” veya “kansız anjiyo” olarak da bilinen Koroner BT yönteminin hasta açısından da konforlu bir işlem olduğunu belirten uzmanlar “Koroner BT anjiyografi, zahmetsiz bir şekilde uygulanırken, hiçbir ön laboratuvar çalışması gerektirmemektedir. İlk aşamada koroner damarlarda genişleme sağlanması amacı ile hastaya dil altı bir tabletin verildiği uygulamada, damardan verilen bir kontrast madde sayesinde de üç boyutlu görüntüleme sağlayan özel bilgisayar programları ile hastanın değerlendirmeye alınacak olan koroner damarlarının farklı açılardan görüntüleri alınır. İki veya üç boyutlu olan bu görüntüleme işlemi için ortalama 10 saniyelik bir süre yeterlidir. Aslında bilindik akciğer veya beyin tomografisi ile aynı mantıkta işleyen bu yöntem ile tıkalı veya daralma olan bir damar olup olmadığı kontrol edilir. Bir tıkanıklık saptanması durumunda ise; tedavi yönteminin belirlenmesi ve gerektiğinde uygulanması amacıyla hasta klasik anjiyografiye yönlendirilir

Memorial Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.

Güncelleme Tarihi : 21 Ekim 2020

Yayınlanma Tarihi: 3 Nisan 2020

İletişim Formu

Detaylı bilgi için iletişime geçin.

Sosyal Medya Hesaplarımız
Kolay Randevu Al