Göz Anjiyosu Nedir? Hangi Durumlarda Yapılır?

Göz anjiyosu, gözün arka kısmındaki damar yapısını ve retina tabakasını detaylı şekilde incelemeye yarayan görüntüleme yöntemidir. İşlemde floresein veya indosiyanin yeşili gibi bazı tıbbi boyalar kullanılır. Bu boyalar, hastanın kolundaki toplardamara enjekte edilir ve enjekte edilen boya kan dolaşımına karışarak gözde bulunan damarlara ulaşır. Göz damarlarına ulaşan boya, mavi ışık altında parlayarak damarların daha net bir şekilde görünmesine yardımcı olur. Kılcal damar hasarlarının ve yeni damar oluşumların tespit edilmesi bu şekilde gerçekleşir. Genellikle retina damarlarını etkileyen bazı hastalıkların teşhis edilebilmesi için bu yönteme başvurulur. 

Göz Anjiyosu Nedir?

Göz anjiyosu, fundus fluorescein anjiyografisi olarak da adlandıran ve gözün arka kısmında yer alan kılcal damar ağının detaylı bir şekilde görüntülenmesini sağlayan yöntemdir. İşlemde genellikle kol damarından özel bir tıbbi boya maddesi enjekte edilir ve bu boya oldukça kısa bir süre içinde göz içi damarlarına ulaşır. Boyanın damar sisteminden geçişi sırasında, özel kameralar yardımıyla damar yapısı, damar tıkanıklıkları veya sızıntılar incelenir. Boya alerjisi veya böbrek yetmezliği olan hastalarda ise ilaçsız göz anjiyosu yöntemine başvurulur. Bu yöntem sayesinde hastanın damar yapısı hiçbir kimyasal madde kullanılmadan tamamen ışık dalgalarıyla taranabilmektedir.

Göz Anjiyosu Hangi Durumlarda Yapılır?

Göz anjiyosu, retinanın derin dokularında hasar tespit edildiğinde bu hasarın ne olduğunun belirlenebilmesi ve hastalara kesin tanı konulabilmesi için uygulanır. Özellikle diyabet veya yüksek tansiyona bağlı gelişen gizli damar hasarlarının belirlenmesi için göz anjiyosu yapılması gerekli olabilir. Göz arkasındaki kılcal damarlardan dışarıya sıvı ya da kan sızıp sızmadığını, dokunun oksijensiz kalıp kalmadığını, göz enfeksiyonu riskini değerlendirmek veya yeni damar oluşumlarının varlığını saptamak amacıyla da boyalı ya da boyasız olarak anjiyo işlemi gerçekleştirilir. Aynı zamanda, ani görme kayıplarının nedeninin belirlenebilmesi için de bu yönteme başvurulabilir. Klinik muayenede tam olarak netleştirilemeyen mikro düzeydeki sızıntılar ve yapısal bozukluklar bu tetkikle netleştirerek hastaya özel tedavi planlaması yapılır.

Göz Anjiyosu Nasıl Yapılır?

İşlem, hastanın göz bebeklerine bazı damlalar damlatılarak tamamen büyütülmesi ile gerçekleştirilir. Bu sayede gözün arka bölgesinin daha net bir şekilde görülmesi sağlanmış olur. Hasta, cihazının önüne oturur ve çenesini cihaza sabitler. Daha sonrasında ise hastanın kolu ya da eli üzerindeki bir damardan floresan adı verilen tıbbi bir boya maddesi enjekte edilir. Boya maddesi kan dolaşımı yoluyla yaklaşık olarak 10 ile 15 saniye içinde göz arkasındaki damarlara ulaşır. Cihaz mavi bir ışık kullanarak gözün yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çeker ve işlem tamamlanır. Bu aşamada hastalarda göz sulanması gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Göz bölgesinin fotoğrafları çekilirken farklı yönlere bakılması da talep edilebilir. Böylelikle retinanın tüm çevresi detaylı bir şekilde incelenebilir. 

En Sık Hangi Göz Hastalıklarında Göz Anjiyosu İstenir?

• Diyabetik Retinopati: Diyabet kaynaklı gelişen göz hastalıkları arasında en yaygın olan bu tabloda, retina damar hasarlarının tespiti için uygulanır.
   
• Sarı Nokta Hastalığı (Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu): Teşhis konulması ve tedavi sürecinin planlanması amacıyla istenir.
   
• Retina Damar Tıkanıklıkları: Özellikle Santral Retinal Ven Tıkanıklığı vakalarında ana damardaki tıkanıklık derecesini değerlendirmek için kullanılır.
   
• Göz İçi Tümörleri: Kitle tespiti ve damarlanma yapısının detaylı incelenmesini sağlar.
   
• İltihabi Retina Hastalıkları: Retina ve çevresinde gelişen iltihabi süreçlerin değerlendirilmesinde tercih edilir.

Göz Anjiyosu Öncesi Nasıl Hazırlık Yapılır?

Göz anjiyosu öncesinde hastaların hafif besinler tüketmeleri önerilir. İşlem esnasında kullanılan boya maddesi damardan verileceği için hastaların varsa kronik böbrek rahatsızlıklarını, ilaç alerjilerini veya astım gibi alerjik hastalıklarını hekime önceden bildirmesi oldukça önemlidir. Kontakt lenslerin işlem öncesinde çıkarılması ve işleme makyajsız gelinmesi önerilir. Bunların haricinde ise işlemden önce başka bir hazırlık yapılmasına gerek yoktur.

Göz Anjiyosu Ne Kadar Sürer?

Göz anjiyosu süresi, yaklaşık olarak 5 ile 10 dakikalık bir süre içerisinde gerçekleştirilir. İşlem öncesinde göz bebeklerinin büyütülebilmesi için damlalar damlatılır ve bu damlaların etki etmesi yaklaşık 20 ila 30 dakika sürer. Çekim sonrasında da hastanın genel durumunu ve boyaya karşı olası anlık reaksiyonlarını gözlemlemek amacıyla bir süre dinlendirilmesi gerekebilir. Bu nedenle işlemin toplam süresinin bir saati bulması mümkündür. Hastaların randevu alırken işlem öncesindeki ve sonrasındaki bekleme sürelerini göz önünde bulundurmaları önerilir.

Göz Anjiyosu Sonrası Süreç Nasıldır?

Göz anjiyosu sonrası dikkat edilmesi gerekenler arasında ilk sırada, enjekte edilen boya maddesinin vücuttan atılabilmesi için hastanın bol miktarda su tüketmesi gerektiği yer alır. Göz bebekleri damla nedeniyle büyümüş olduğundan, hastalar birkaç saat boyunca yakını görmekte zorlanabilir ve parlak ışıklardan rahatsız olabilirler. Bu nedenle işlem sonrasında güneş gözlüğü kullanımına başvurulabilir.

Denge problemleri ve görme alanında problemler ortaya çıkabileceği için araç kullanımından kaçınılmalıdır ve mümkünse işleme refakatçi ile gelinmelidir. Kullanılan kontrast maddenin yapısından dolayı, işlem sonrasındaki 24 ile 48 saat boyunca idrar renginde değişimler gözlemlenebilir. Kronik göz kuruluğu olan hastalar, gözlerinde hafif bir batma hissedebilirler. İşlem sonrasında cilt üzerinde de bazı değişimler gözlemlenebilir. Kişinin cilt tonu sarımsı bir renkte görülebilir ve bu durum, bol su tüketimi ile zamanla ortadan kalkar. 

Göz Anjiyosunun Olası Yan Etkileri ve Riskleri Nelerdir?

Göz anjiyosu, genellikle güvenli bir tanı yöntemi olarak değerlendirilse de bazı riskler barındırır. Göz anjiyosu yan etkileri arasında geçici rahatsızlık hissi, ani sıcaklık artışı, ciltte kaşıntı ve boyanın enjekte edildiği damar yolunda hafif sızı yer alır. Bu süreçte bazı hastalarda hafif baş ağrısı da gözlenebilir. Çok daha nadir görülen ciddi göz anjiyosu riskleri ise boya maddesine karşı gelişebilecek şiddetli alerjik reaksiyonlar ve solunum güçlüğüdür.

Bunların haricinde göz anjiyosu riskleri şunlardır;

• Mide Bulantısı: Damardan enjekte edilen floresan boyanın kan dolaşımına karışması esnasında mide bulantısı  gibi bazı belirtiler ortaya çıkabilir.
   
• Baş Dönmesi: İşlemin tamamlanmasının ardından aniden ayağa kalkılmasına bağlı olarak ya da ilacın tansiyon değişimlerine neden olması ile birlikte hafif bir baş dönmesi yaşanabilir.
   
• Kusma: Bulantı hissinin yoğunluğuna bağlı olarak nadiren de olsa hastalarda öğürme refleksi tetiklenebilir ve kusma gerçekleşir. Bu durum boyanın içeriğindeki kontrast maddelere karşı vücudun gösterdiği bir tepkidir.

Göz Anjiyosu için Hangi Bölüme ve Doktora Başvurulmalıdır?

Göz anjiyosu yaptırmak için hastanelerin göz hastalıkları bölümünden randevu alınması gereklidir. Bu alanda genel muayene gerçekleştirilir ve sonrasında gerekli görürlerse göz anjiyosu yapılır. Özellikle diyabet, sarı nokta hastalığı gibi kronik süreçlerin takibinde anjiyo talep edilir.

Göz Anjiyosu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Göz anjiyosu ağrılı bir işlem midir?

Hayır, göz anjiyosu esnasında hastalarda herhangi bir ağrı ya da acı hissi yaşanmaz. İşlem sırasında hastaya damar yolu açılırken kol ya da el bölgesine hafif bir acı hissedilebilir. Çekim aşamasında kameradan gelen ışıklar, gözde hafif bir sulanmaya neden olur ancak bu durum göz ağrısı gibi belirtilere yol açmaz.

Göz anjiyosu sonrası bulanık görme ne kadar sürer?

Göz anjiyosu sonrasında gelişen bulanık görme hissi, ortalama olarak 4 ile 6 saat arasında azalarak tamamen ortadan kalkar. Bu durum genellikle işlem öncesinde göz bebeğini büyütmek amacıyla damlatılan özel tıbbi damlalar nedeniyle ortaya çıkar. Damlanın etkisi geçene kadar hastaların araç kullanmaması önerilir. Bu sürede özellikle yakını görmek zorlaşabilir ve denge kaybı gibi problemler ortaya çıkabilir. 

Göz anjiyosu sonrasında mide bulantısı normal midir?

Evet, damardan enjekte edilen floresan boya maddesine bağlı olarak işlem sırasında veya hemen sonrasında hafif bir bulantı hissinin oluşması sık rastlanan normal bir durumdur. Bu his genellikle geçicidir, birkaç dakika içinde kendiliğinden azalır. Mide bulantısının devam etmesi halinde doktora bilgi verilmelidir ve bir süre istirahat edilmelidir.

Göz anjiyosu sonuçları hemen çıkar mı?

Göz anjiyosu sırasında çekilen retina fotoğrafları direkt olarak bilgisayarlı sisteme aktarılır ancak bu görsellerin uzman hekimler tarafından detaylıca incelenmesi, sızıntı alanlarının ve damar hasarlarının raporlanması biraz zaman alabilir. Sonuçlar genellikle aynı gün içerisinde incelenir. Fakat bazı nedenlere bağlı olarak bu sürenin 3 güne kadar uzaması mümkündür.

Göz anjiyosu ile OCT arasındaki fark nedir?

Klasik göz anjiyosu damardan boya maddesi verilerek damarların kan akışını ve sızıntılarını inceler. OCT (göz tomografisi) ise tamamen radyasyonsuz ve ilaçsız bir tarama yöntemidir. OCT cihazı ışık dalgaları kullanarak retinanın mikroskobik katmanlarının incelenmesini sağlar. Anjiyo, damarlardaki dinamik sıvı akışını gösterirken OCT ise dokuların katmanlarının incelenmesini sağlar.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."