CPAP Cihazı Nedir? Neden Kullanılır?

CPAP ( sürekli pozitif hava basıncı) cihazı, uyku apnesi için kullanılan en yaygın tedavi yöntemlerinden biridir. Uyurken hava yolunun açık tutulması, ihtiyaç olan oksijenin alınmasını sağlar. CPAP cihazları uyku kalitesini önemli ve ciddi ölçüde artırabilir. Kalp hastalığı veya felç dahil olmak üzere çeşitli sağlık sorunları riskini azaltabilir.

CPAP Cihazı Nedir?

CPAP (sürekli pozitif hava basıncı) cihazı, uyku apnesinin tedavisine yardımcı olan, uyurken hava yollarının açık kalmasını sağlamak için ağız ve burundan sürekli hava veren bir cihazdır.

CPAP cihazının içeriği şunları içerebilir;

• Burun ya da hem burun hem ağız bölgesini kapatan maske
• Maskenin yüze oturması için kayışlar
• Maske ve makine bağlantısı için bir boru sistemi
• Tüp içerisine hava akışını sağlayan motor sistemi
• Burun ve ağız bölgesinde hava temizleyen bir hava filtresi

Bazı CPAP cihazları, ısıtmalı nemlendiriciler ya da ayarlanabilir başka basınç özelliklerine sahiptir. Pozitif hava yolu basıncı (PAP) cihazlarından sadece biri olan CPAP cihazı en yaygın kullanılanıdır. Diğer benzer diğer cihazlar şu şekildedir:

• Otomatik CPAP: bu cihazda hava yollarının açık tutulması için çeşitli basınçlar kullanılır.
• Çift seviyeli PAP: bu cihazlar genellikle iki farklı basınç kullanır; nefes alırken (inhalasyon) daha yüksek bir basınç, nefes verirken (ekshalasyon) daha düşük bir basınç
• Otomatik çift seviyeli PAP: bu cihazlar, inhalasyon ve ekshalasyon basınçlarını kendi kendine düzenler,
• Adaptif servoventilasyon (ASV): ASV, belirli tipte bir merkezi uyku apnesi olan kişiler içindir. ASV nefesi izlerken, nefesin daha dengeli hale gelmesi için basınçları ayarlayabilir. Gerektiği zamanlarlar solunum da verebilir.

CPAP Cihazı Neden Kullanılır?

CPAP cihazları genellikle uyku apnesini tedavi etmek için kullanılır. Hava yolları daralır veya tamamen kapanacak kadar gevşer ise uyku esnasında nefes alma durumu kısa süre de olsa durabilir. Bu durma durumu bir kere yada birden daha fazla defa meydana gelebilir. Oksijen eksikliğine yol açan, tedavi edilemeyen uyku apnesi, aşağıdaki hastalıklara yakalanma riskini artırır.

• Yüksek tansiyon
• Kalp Hastalığı
• Felç
• Tip 2 Diyabet
• Bilişsel Bozukluk

Tedavi edilemeyen uyku apnesi durumları, araç kullanımı esnasında oluşabilecek kaza risklerini de barındırır. Uyku apnesi dışında solunum problemleri yaşayan kişilerde de önerilen CPAP cihazları için yaş kriteri bulunmamaktadır. Erken doğmuş, akciğerleri gelişmemiş olan bronkopulmoner displazi olmuş yenidoğan yoğun bakım ünitesindeki prematüre bebekler için de kullanılır.

CPAP Cihazı Ne İşe Yaramaktadır?

CPAP cihazı, oda içerisindeki havayı alır ve filtreleyip basınçlandırır. Ardından bir tüp aracılığı ile maskeye iletir ve sürekli hava akışını sağlayarak hava yolunun açılmasını sağlar. Nefesi düzenler ve genel uyku kalitesini iyileştirir.

Uyku apnesi tedavisinin işe yaraması için genellikle cihazın tedavi süresinde düzenli olarak her uykuda kullanılması gerekmektedir. Bu durum evde, seyahat ederken ya da gün içerisindeki uykular da dahildir. Maske ve tüp tedavi süreci boyunca her gün temizlenmeli ve uzun süreli bir tedavi planı varsa maske ve tüp değiştirme için gerekli prosedürler uygulanmalıdır.

CPAP Cihazlarının Türleri

CPAP cihazı kullanılan maske türüne göre değişiklik gösterir. Kullanıcı için uygun olan maske türü kişinin konfor seviyesine, solunum alışkanlıklarına, uyku apnesinin türüne bağlıdır. CPAP maske türleri:

• Burun maskesi: Sadece burnu kapatır ve doktorlar tarafından genellikle çok fazla hareket ederek uyuyan kişilere önerilir.
• Burun yastıklı maske: Burun yastıklı maskelerde burnu tamamen kapatmak yerine sadece burun deliklerinin kapatılması sağlanır. Bu seçenek burun deliklerine uyan uçlara sahiptir. Burun yastıklı maske kullanan kişiler gözlüklerini rahatlıkla takabilirler.
• Tam maske: Üçgen maske şeklindedir. Burun ve ağzı tam olarak kapatır ve uyku sırasında ağızdan nefes alınması durumunda en iyi seçenek olarak önerilir. Doktorlar özellikle burun tıkanıklığı olan kişilere önerir.
• Hibrit maske: Ağız üzerine oturan, burun köprüsünü kapatmadan burun deliklerini kapatan uçlara ya da burun yastıklarına sahip olan yüz maskesidir.

Doktorlar hangi seçeneğin kişinin ihtiyacına uygun olduğunu tedavi planı için görüştüğünde belirler ve uygun maske türünü kişi ile birlikte bulmaya çalışır. Bu aşamada doğru maske bulunana kadar farklı maske denemek gibi durumlar normaldir.

CPAP Cihazı Kullanımının Faydaları

Uyku apnesini tedavi eden ve düzenli kullanımda kısa ya da uzun sürede sağladığı faydalar bulunur. CPAP cihazı, kullanmanın ana faydalarından biri de uyku esnasındaki nefes duraksamalarını azaltmasıdır. Kısa vadeli faydaları:

• Gündüz saatlerinde daha az uyku hali oluşması
• Horlamanın azalması
• Ruh halinin iyileşmesi
• Uyku kalitesinin artması ile birlikte kişinin kendisini daha iyi/dinlenmiş hissetmesi

Uzun süreli faydaları ise:

• Kişinin nefes almaya bağlı olarak kan basıncında iyileşme olması
• Kalp krizi ya da felç gibi kardiyovasküler hastalıkların riskinin azalması
• Akciğerlerin yeterince hava alması ile birlikte beyin fonksiyonlarının iyileşmesi ve bilişsel işlevleri yerine getirebilmesinin kolaylaşması (hafızanın gelişmesi ve rahatlaması, düşünme yetenekleri vb.)

Cpap Cihazı Kullanımının Dezavantajları

CPAP cihazı ilk kullanımlarda kişiye zor ya da zahmetli gelebilir. Bu tür durumlarda tedaviye devam etmenin sağlık açısından önemi unutulmadan kullanımın bırakılmaması ve doktor ile devamlı iletişim halinde olmak önemli olacaktır. CPAP cihazı kullanan kişilerin ilk aşamada yaşadığı durumlar:

• İlk kullanımlarda rahatsız edici etkisi olabilir
• Klostrofobik hisler yaşanabilir
• Utanç verici bulunabilir
• Uykuya dalmak zor olabilir
• CPAP cihazının düzenli kullanımı gerektiğinden, seyahat etmek zahmetli olabilir.

Bu tür durumlar ilk aşamada neredeyse tüm kullananların ortak yaşadığı şeylerdir. Bu konuda doktordan ipuçları ve püf noktaları öğrenilebilir, cihazı kullanan kişilerle iletişim kurulabilir.

CPAP Cihazı Kullanımın Yan Etkileri

CPAP cihazı ile uygulanan tedavilerde faydalar olduğu gibi bazı yan etkiler de oluşabilmektedir. Bu yan etkiler genellikle soğuk ya da kuru hava kaynaklı olabilmektedir. Isıtma ve nemlendirme özellikli kremler kullanıması faydalı olabilir. Doğru maske kullanımı konusunda endişelenildiğinde doktor ile iletişime geçmek maske kaynaklı oluşan tahriş ya da kızarıklık gibi etkileri en aza indirebilir. CPAP cihazının yaygın yan etkileri:

• Burun tıkanıklığı
• Burun akması
• Burun kanaması
• Ağız kuruluğu
• Cilt yüzeyinde kuruluk, tahriş ya da kızarıklık

CPAP Cihazı İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

CPAP cihazları gerçekten işe yarıyor mu?

CPAP cihazlarının düzenli kullanımı uyku apnesi, solunum güçlüğü gibi sorunların tedavisinde doğrudan ve yüksek oranda etkilidir.

CPAP cihazı kullananların dikkat etmesi gereken durumlar nelerdir?

CPAP cihazı ile uygulanan tedavinin yanında ayrı olarak kilo yönetimine, tütün ve tütün ürünlerine maruziyet durumuna dikkat etmelidir.

CPAP tedavisine alternatif tedaviler var mıdır?

Evet. An yaygın kullanılan tedavi CPAP cihazlarına alternatif olarak ağız içi aparey tedavisi, pozisyonel tedavi ve ameliyat olabilir. Ağız içi apareyler, diş üzerine oturacak bir cihaz yerleştirilmesi ve çeneyi daha uygun konuma getirerek hava yolunu açmayı hedefler. Hafif ve orta derece uyku apnelerinde iyi sonuç verebilir. Pozisyonel tedaviler sırt üstü yatan kişilerde apne atakları daha sık görülür ve bu cihazlar yan ve yüzüstü yatılmasını teşvik eder. Ameliyat seçenekleri ise bazı uyku apneleri için geçerli olabilir. yumuşak dokunun çıkarılıp çenenin yeniden konumlandırılması gibi hipoglossal sinir uyarımı yapılması istenir ve implante edilebilir bir sinir uyarıcısı bulunur.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."