Epley Manevrası

Epley manevrası, en sık bilinen kanalit yeniden konumlandırma prosedürü (CRP), semptomları hafifletmek için kulağın yarım daire kanalında sıkışan kristalleri çıkarmak için genellikle BPPV’nin tetiklediği vertigolarda kullanılır. Doğru konuma taşımayı amaçlayan, tıbbi olarak ilk basamak tedavi olarak kabul edilen bir prosedürdür. Vertigo tedavisinde en sık kullanılan egzersizler arasında yer alır ve kişi evde de manevrayı uygulamaya devam ederek tedavisini tamamlayabilir.

Epley Manevrası Nedir?

Epley manevrası, iç kulakta dengenin sağlanmasından sorumlu yarım daire kanallarında yer değiştiren otokonilerin (kalsiyum kristallerinin) tekrar utrikül adı verilen bölgeye yönlendirilmesini amaçlayan, iyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) durumunu tedavi eden bir yeniden pozisyonlama tedavisidir.

Bu manevra, tıbbi literatürde kanalit yeniden konumlandırma prosedürü olarak da adlandırılır. Kanalit yeniden konumlandırma manevrası amacı; baş dönmesi ve mide bulantısı semptomlarına neden olan kulak kristallerinin yeninden konumlandırılmaya çalışılmasıdır. Klinik ortamda yapıldığı gibi evde de yapılabilir.

Manevra sırasında yapılan kontrollü baş ve gövde hareketleri, kristallerin kanal içindeki akışı bozup baş dönmesine neden olmasını engeller. Yüksek başarı sonuçlarına hızlı şekilde ulaşan tedavi sayesinde ilaç kullanımı gerekmez.

Epley Manevrası Nasıl Çalışır?

BPPV’de kristaller şu mekanizmaya bağlı olarak baş dönmesi oluşturur:

• Posterior yarım daire kanalına kaçan kristaller, baş hareketiyle birlikte sıvının yanlış akmasına neden olur.
• Beyne gönderilen denge sinyalleri bozulur.
• Baş çevirmek, yatakta dönmek veya yukarı bakmak gibi hareketlerle ani vertigo atakları oluşur.

Epley manevrası, kristallerin:

• Yanlış kanaldan çıkarılmasını
• Yerçekimiyle doğru bölgeye taşınmasını
• Bu sayede baş dönmesinin kontrol altına alınmasını

sağlar. Bu yöntem, güncel klinik uygulamalarda en etkili tedavi seçeneklerinden biri kabul edilir.

Epley Manevrası Kimlere Uygulanır?

Epley manevrası, genellikle belirli baş hareketlerinin vertigoyu tetiklediği durumlarda, BBPV’li birçok hasta için kullanılır.

Aşağıdaki durumlardaki kişiler için uygundur:

• Doktor tarafından BPPV tanısı doğrulanmış kişiler
• Baş pozisyonu değişince kısa süreli vertigo baş dönmesi yaşayanlar
• Yatarken, doğrulurken veya ani baş hareketlerinde artan baş dönmesi yaşayanlar
• Dix-Hallpike testiyle nistagmus tespit edilmiş kişiler

Ancak şu kişilerde dikkatli olunmalıdır:

• Servikal omurga problemleri
• Boyun fıtığı
• Yakın zamanda geçirilmiş boyun ameliyatı
• Kalp-damar hastalığı
• Retina problemleri

Epley Manevrası Nasıl Yapılır?

Hangi taraf etkilenmişse hareketler ayna şeklinde uygulanır. Evde uygulanması için doktor tarafından verilen yönlendirmeler bulunur. Bu yönlendirmeler ile hasta tedavisini klinik ortam dışında evde de tamamlayabilir. Bu süre tamamen hastanın durumuna bağlı gelişir.

Başlangıç Pozisyonu

• Düz bir yatağa oturulur
• Baş 45 derece sağ ya da sola tarafa çevirilir

Hızlı Şekilde Sırtüstü Uzanma

• Baş pozisyonunu koruyarak hızlıca sırt üstü yatılır.
• Baş hafifçe geride, yatak kenarından aşağıda olabilir.
• 30–60 saniye bu pozisyonda kalınır.

Başı Karşı Yöne Çevirme

• Baş yavaşça sola doğru 45 derece döndürülür.
• 30–60 saniye beklenir

Yan Tarafa Dönüş

• Sol ya da sağ tarafa doğru vücut ile birlikte yan yatılır.
• Burun aşağı bakacak şekilde konumlanılır.
• Yine 30–60 saniye beklenir.

Yavaşca Oturma

• Yavaş hareketlerle oturur pozisyona gelinir.

Manevra sırasında baş dönmesi artabilir; bu, kristallerin hareket ettiğinin göstergesidir. Tekrarlayabilen bir durum olduğu için bazı kişilerde ilerleyen dönemlerde yeniden uygulanması gerekebilir.

Epley Manevrası Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Epley manevrası sonrasında semptomların geçmesi ile birlikte devam edilmesine gerek yoktur. Ancak semptomların yeniden oluşmasını önlemek için doktorlar belirli bir süre bazı pozisyonlardan kaçınılması gerektiğini önermektedir. Epley manevrası gerektiren BBPV kaynaklı vertigoyu tedavi eder ancak bu durum yeniden sıklıkla tekrarlayabilir.

Semptomların geçmesine rağmen Epley manevrası tedavisinden sonra dikkat edilmesi gereken ve kaçınılması gereken noktalar şunlardır:

• Birkaç saat boyunca ani baş hareketlerinden kaçınılmalıdır.
• Uyurken başı hafifçe yüksekte tutmak bazı kişilerde fayda sağlayabilir.
• Gün içinde manevrayı tekrar etmek gerekebilir (uzman önerisiyle).
• Manevra sonrası birkaç dakika süren mide bulantısı veya dengesizlik normaldir.

Epley Manevrasının Olası Yan Etkileri

Epley manevrası, BBPV’li çoğu kişide vertigo semptomlarını tedavi eden ve az risk taşıyan vertigo egzersizidir. Ancak boyun , sırt yaralanmaları, damar hastalığı olan kişilerde doktor onaylı ilerlemelidir. Epley manevrası sonrasında görülen etkiler kişiden kişiye ve sağlık durumuna bağlı olarak değişse de genellikle aşağıdaki belirtiler görülür. Ciddi yan etkiler son derece nadirdir.

Genellikle görülen hafif ve geçici belirtiler şunlardır:

• Kısa süreli vertigo
• Bulantı
• Kusma
• Hafif baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Geçici dengesizlik hissi

Epley Manevrası İşe Yaramazsa Ne Olur?

Bazı durumlarda Epley manevrası sonrası semptomlar tekrar edebilir. Bu farklı kalsiyum kristallerinin yarım daire kanalına kaçmasından veya epley manevrasının tedavi ettiği BPPV’den kaynaklı vertigoya farklı bir hastalığın yol açması olabilir. Bu noktada özellikle baş dönmesi tekrarlarsa Epley manevrasını tekrar denemek işe yarayabilir Eğer, Epley manevrasının işe yaramadığı durum ile karşılaşılıyorsa, doktor ile iletişime geçilmelidir. Genellikle bu durumda:

• Semont manevrası
• Brandt-Daroff egzersizleri
• Alternatif kanalit konumlandırma teknikleri

uygulanabilir.

Epley Manevrası ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Epley manevrası ne kadar sürede etkisini gösterir?

Çoğu kişi ilk uygulamadan sonra rahatlama hisseder. Tam düzelme 24 saat ile birkaç gün arasında değişebilir.

Epley manevrası her gün yapılabilir mi?

Uzman önerisi varsa günde en fazla 3 kez uygulanabilir. Ancak fazla tekrar, baş dönmesini artırabilir.

Epley manevrası herkeste işe yarar mı?

Posterior kanal BPPV için en etkili yöntemdir. Ancak kristaller yatay kanalda ise farklı manevralar gerekir.

Boyun problemi olanlar Epley manevrası yapabilir mi?

Boyun fıtığı veya ciddi boyun hareket kısıtlılığı varsa doktora danışılmalıdır.

Hamilelikte güvenli mi?

Genelde güvenli kabul edilir ancak pozisyon değişiklikleri rahatsızlık verebileceğinden hamilelik döneminde epley manevrası için doktor kontrolü önerilir.

Manevra sonrası neden baş dönmesi artıyor?

Kristallerin hareket etmesi geçici vertigo oluşturabilir. Bu durum Epley manevrası ile iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır.

Evde Epley manevrası yapılır mı?

Evet. Doktorlar tedavi süreci ile ilgili detaylı bilgiyi iletirken evde yapılacak ve dikkat edilmesi gereken durumlarla ilgili de bilgi verecektir. Doktorun yönlendirmesine uyulduğu taktirde süreci evde devam ettirmek olağan bir durumdur.

Epley manevrasına neden ihtiyacım olabilir?

BPPV belirtileri varsa ve doktor tarafından sürecin evde de devam etmesi gerekebilir. Baş dönmesi belirli hareketlerle ortaya çıkabilir ve bir dakikaya kadar sürebilir. Bu belirtiler zaman zaman daha sık görülür. Vertigo hastalığına neden olan BPPV’nin tedavi edilmesi ilerlememesi için önemlidir. Bu sürecin yönetilmesi için epley manevrasına ihtiyaç duyulabilir.

Hangi kulağıma Epley takılması gerektiğini nasıl anlarım?

Teşhisin bir parçası olarak, doktorlar, Dix-Hallpike testi uygular. Bu test, baş dönmesine hangi kulağın neden olduğunu gösterir. Bu sayede Epley manevrasının sürecinin sağlıklı devam edebilmesi için önemlidir. Epley manevrasının egzersizi boyunca her hareket için başın hangi yöne çevirilmesi gerektiğini anlamaya yardımcı olacaktır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."