Tiroid Ultrasonu Nedir? Hangi Durumlarda Yapılır?

Tiroid ultrasonu, tiroid bezinin boyutu, yapısı, bölgedeki nodüller ve kistler gibi yapısal özelliklerin değerlendirilmesi için kullanılan görüntüleme yöntemidir. Radyasyon içermez ve kişilerde herhangi bir ağrı hissine neden olmaz. Yüksek frekanslı ses dalgaları ile tiroid bezinin detaylı şekilde görüntülenmesini sağlayan bu yöntem; guatr, tiroid kanseri, tiroid iltihabı ya da hashimoto hastalığı şüphesi bulunan hastalara uygulanır.

Tiroid Ultrasonu Nedir?

Tiroid ultrasonu tiroid bezinin ve çevre dokuların anatomik yapısını, boyutlarını, doku bütünlüğünü ve olası nodül yapılarını yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak görüntüleyen bir yöntemdir. Bu işlem sırasında vücuda herhangi bir radyasyon verilmez ve tamamen ses dalgalarının dokulardan geri yansıması ile işlem gerçekleştirilir. Tiroid bezinin yapısındaki değişikliklerin incelenmesini sağlayan bu görüntüleme yöntemi, boyun bölgesindeki kitlelerin ayırt edilmesinde ve şüpheli durumların değerlendirilmesinde de yardımcıdır.

Tiroid Ultrasonu Nasıl Yapılır?

Tiroid ultrasonu, hastanın sırt üstü yatırılması ve boyun bölgesinin daha net görüntülenebilmesi için baş bölgesinin hafif bir şekilde geri yatırılması ile gerçekleştirilir. Ses dalgalarının doğru ve net bir şekilde iletilmesini sağlamak, ultrason cihazının başlığı ile cilt arasındaki hava boşluğunu ortadan kaldırmak amacıyla hastanın boyun bölgesine jel sürülür. Jel uygulamasının ardından yüksek frekanslı ses dalgaları yayan prob yani cihaz başlığı, boyun bölgesinde hareket ettirilir. Bu hareketler ile birlikte görüntüler ekrana yansır. Tiroid bezinin sağ lobu, sol lobu ve isthmus adı verilen orta birleşim kısmı bu şekilde ölçülmüş ve incelenmiş olur.

Tiroid Ultrasonu Ne Gösterir?

Tiroid ultrason; tiroid bezinin boyutunu, loblarının hacmini, kenar düzensizliklerini, iç dokusunun homojenliğini ve bez içinde gelişen nodüllerin olup olmadığını gösterir. Görüntüleme esnasında saptanan nodüllerin kistik mi, solid mi yoksa karışık yapıda mı olduğu da değerlendirilebilir. Saptanan bu nodüllerin sınır düzeni, kireçlenme içerip içermediği ve çevre lenf nodlarında herhangi bir büyüme veya yapısal bozulma olup olmadığı da tiroid ultrasonu sayesinde daha net bir şekilde incelenebilir.

Tiroid Ultrasonu Hangi Durumlarda Yapılır?

Tiroid ultrasonu; boyun bölgesinde fiziksel değişimler fark edildiğinde, laboratuvar bulgularında hormonal sapmalara rastlandığında veya kişinin yutma refleksinde bozulmalar meydana geldiğinde yapılır. Bu görüntüleme yöntemi, hastanın klinik belirtilerine bağlı olarak farklı hastalık türlerinin değerlendirilmesine yardımcı olur. Tiroid ultrason çekimine başvurulmasını gerektiren durumlar şunlardır;

• Guatr: Guatr, tiroid bezinin normalden daha büyük boyuta ulaşmasıyla görülen bir sağlık problemidir. Genellikle boyunda dışarıdan fark edilebilen bir şişlik oluşumuna rastlanır.
   
• Tiroid Bezinde Boyut Değişimleri: Boyun muayenesi sırasında şüpheli kitleler söz konusu ise tiroid bezinin boyutunda herhangi bir değişim olup olmadığının değerlendirilmesi için ultrason çekimi talep edilir.
   
• Tiroid Kanseri: Tiroid bezi içerisinde nodül varsa bu nodüllerin yapısının incelenmesi ve tiroid kanseri riskinin değerlendirilmesi için ultrason çekimine başvurulur.
   
• Hormonal Dengesizlikler ve Fonksiyonel Bozukluklar: Kan alımı ile hormon testinin gerçekleştirilmesi halinde kişide hipotiroidi ya da hipertiroidi ortaya çıkabilir.
   
• Lenf Nodlarının Değerlendirilmesi: Tiroid bezinin çevresindeki lenf bezlerinin durumunun değerlendirilmesi gereklidir. Özellikle nodül teşhis edilen hastalarda lenf nodlarının düzenli olarak incelenmesi oldukça önemlidir.

En Sık Hangi Durumlarda Doktor Tiroid Ultrasonu İster?

• Fiziksel Muayenede Şüpheli Kitle Varlığı: Boyun bölgesinde yapılan elle muayenede sertlik, şişlik veya nodül tespit edilmesi.
   
• Anormal Tiroid Kan Testi Sonuçları: Kan tahlillerinde TSH ve serbest tiroid hormonu seviyelerinin (T3/T4) referans aralıklarının dışında çıkması.
   
• Genetik Yatkınlık ve Aile Öyküsü: Aile geçmişinde tiroid hastalıkları veya tiroid kanseri öyküsü bulunması sebebiyle erken tanı konulmak istenmesi.
   
• Diğer Görüntülemelerde Tespit Edilen Şüpheli Bulgular: Başka bir rahatsızlık için çekilen boyun tomografisi (BT) veya MR sonucunda tiroid bezinde rastlantısal bir şüphe görülmesi.
   
• Nedeni Açıklanamayan Boğaz ve Boyun Şikayetleri: Nedeni belirlenemeyen yutkunma güçlüğü, boğazda takılma hissi veya kalıcı ses kısıklığı yaşanması.
   
• Mevcut Nodüllerin Periyodik Takibi: Tanısı daha önceden konulmuş tiroid nodüllerinin büyüme hızının ve yapısal karakterinin düzenli aralıklarla izlenmesi.

Tiroid Ultrasonu ile Tiroid Sintigrafisi Arasındaki Fark Nedir?

Tiroid ultrasonu; tiroidin sadece fiziksel ve anatomik yapısını gösteren radyasyonsuz bir yöntemdir, sintigrafi ise tiroid bezinin çalışma fonksiyonunu ve iyot tutma kapasitesini gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Tiroid ultrasonu, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak nodüllerin boyutunu, sınırlarını ve iç yapısını gösterir. Tiroid sintigrafisi ise hastaya çok düşük dozda radyoaktif bir madde verilerek nodüllerin türünün değerlendirilmesini sağlar.

Tiroid Ultrasonu Ne Kadar Sürer?

Tiroid ultrasonu, genellikle 10 ile 15 dakika gibi kısa bir süre içerisinde tamamlanan konforlu bir işlemdir. Fakat kişinin tiroid bezinde çok sayıda nodül varsa ve bu nodüllerin her birinin boyutlarının, sınırlarının ve kanlanma durumunun tek tek değerlendirilmesi gerekli ise bu süre 20 ila 25 dakikaya kadar uzayabilir. 

Tiroid Ultrasonu ile Hangi Hastalıklar Değerlendirilebilir?

Tiroid ultrasonu, boyun bölgesindeki endokrin dokuların akut veya kronik yapısal bozukluklarının ayırt edilmesinde yardımcıdır ve birçok tiroid kaynaklı patolojinin ayırıcı tanısının gerçekleştirilmesini sağlar. Özellikle tiroid bezinin simetrik ya da asimetrik olarak normalden büyük olmasıyla görülen guatr hastalığı, iyi huylu veya kötü huylu tiroid nodülleri ve hashimoto hastalığı bu görüntüleme yöntemi ile değerlendirilebilir.

Aynı zamanda nodüllerin sınır düzensizliği, mikro kalsifikasyonlar ve yüksek kanlanma gibi kanser şüphesi uyandıran yapısal kriterler, enfeksiyonlarına bağlı olarak gelişen inflamatuar tiroidit süreçleri, adenomlar veya boyundaki lenf nodları da tiroid ultrasonu ile değerlendirilebilen durumlar arasında yer alır.

Gebelikte Tiroid Ultrasonu Yapılabilir mi?

Gebelikte tiroid ultrasonu yapılması mümkündür. İşlemin anne ve bebek sağlığına herhangi bir zararı yoktur. Bu işlemde radyasyon yerine ses dalgaları kullanıldığı için gebeliğin ilk haftalarından itibaren uygulanması mümkündür. Gebelik döneminde meydana gelen hormonal değişimler, tiroid bezinin çalışmasını ve boyutlarını etkileyebileceği için tiroid ultrasonu çekimi gerekli olabilir.

Tiroid Ultrasonu için Hangi Bölüme ve Doktora Başvurulmalıdır?

Tiroid ultrasonu için öncelikle kişilerin muayene olması ve doktorun bu çekimi talep etmesi gereklidir. Tiroid ve tiroid hastalıkları şüphesi olan kişilerin ilk muayene için endokrinoloji ya da genel cerrahi bölümünden randevu alması gereklidir. Ultrason çekimi ise radyoloji alanında gerçekleştirilir.

Tiroid Ultrasonu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Tiroid ultrasonu ağrılı bir işlem midir?

Hayır, tiroid ultrasonu tamamen ağrısız ve acısız bir işlemdir. İşlem esnasında sadece cihaz boyun bölgesinde gezdirilirken hafif bir baskı hissedilebilir. Kişi, işleme geldiğinde boyun tutulması ya da boyun ağrısı gibi sağlık problemleri söz konusu ise işlemde de ağrı devam edebilir.

Tiroid ultrasonunda nodül çıkarsa bu kanser anlamına gelir mi?

Hayır, tiroid ultrasonunda nodül saptanması direkt olarak kanser olduğunuz anlamına gelmez. Tiroid nodüllerinin yaklaşık olarak %90 ila %95'i iyi huylu olarak saptanır. Fakat kötü huylu nodüllerin kanser riski söz konusudur. Bu nedenle düzenli olarak doktor kontrollerine gidilmeli ve tiroid ultrasonu ile takip gerçekleştirilmelidir.

Tiroid ultrasonu ile guatr anlaşılır mı?

Evet, tiroid ultrasonu ile tiroid bezinin tüm boyutları ve hacmi ölçülebildiği için guatr hastalığının teşhis edilmesi mümkün hale gelir. Ayrıca guatrın nodüllü (multinodüler guatr) mü yoksa nodülsüz (diffüz guatr) mü olduğu da netleşir.

Tiroid ultrasonu ile tiroidin az ya da çok çalıştığı anlaşılır mı?

Hayır, tiroid ultrasonu sadece tiroid bezinin fiziksel yapısını ve şeklini gösterir, hormon üretme kapasitesinin ölçülmesini sağlamaz. Tiroidin az ya da çok çalıştığını kesin olarak anlamak için kan tahlili yaptırılması ve T3, T4 ve TSH gibi hormon değerlerinin kontrol edilmesi gereklidir.

Tiroid ultrasonu sonrası biyopsi neden istenebilir?

Ultrason incelemesinde nodülde sınır düzensizliği, mikro kalsifikasyonlar veya kanlanma artışı gibi şüpheli durumlara rastlanması halinde biyopsi istenebilir. Aynı zamanda nodülün iyi ya da kötü huylu olduğunun tespit edilebilmesi için de biyopsi gerekli olabilir. 

Tiroid ultrasonu ne kadar sürer?

Tiroid ultrasonu yaklaşık 10 ile 15 dakikalık bir süreç içerisinde gerçekleşir. Fakat kişide birden fazla nodül varsa ya da daha detaylı inceleme gerektiren durumlar söz konusu ise bu sürenin 20 dakikayı geçme ihtimali vardır.

Gebelikte tiroid ultrasonu yapılabilir mi?

Evet, gebelik sürecindeki kişilerin tiroid ultrasonu çektirmesi mümkündür. Özellikle hamilelik döneminde hormonal değişimler meydana gelir ve bu süreçte tiroid hormonlarında da değişimler gözlemlenebilir. Bu nedenle gebelik sürecindeki kadınların tiroid bezinin kontrol edilebilmesi için ultrason çekimi gerekli olabilir.

Çocuklarda tiroid ultrasonu güvenli midir?

Evet, çocuklarda tiroid ultrasonu uygulaması tamamen güvenli bir yöntem olarak kabul edilir. Radyasyon riski barındırmaması nedeniyle çocuk hastaların tiroid bezi gelişiminin değerlendirilebilmesi için bu görüntüleme yöntemine başvurulması mümkündür.

Tiroid ultrasonu sonuçları hemen çıkar mı?

Tiroid ultrason sonuçları genellikle 1 ile 3 gün içerisinde çıkar. Genellikle ultrason görüntüleri işlem bittikten hemen sonra rapor haline getirilir. Fakat öncelikle radyoloji uzmanının sonuçları incelemesi ve ardından kişinin muayene olduğu hekime iletmesi gereklidir. Bu nedenle hastaların sonuçlar için birkaç gün sonra tekrar doktora başvurması gerekli olabilir.

Tiroid ultrasonu kaç ayda bir tekrarlanır?

Tiroid ultrasonunun tekrarlanma sıklığı, hastadaki nodüllerin büyüklüğüne ve yapısal risk faktörlerine göre genellikle 6 ila 12 ayda bir tekrarlanır. Herhangi bir şüpheli duruma rastlanmaması halinde ise senede bir kez ultrason çekimi talep edilebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."