Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Nedir? Ne İşe Yarar?

Elektrofizyolojik çalışma (EPS), kalpteki elektriksel aktivitelerin detaylı olarak incelenmesini sağlayan ve aritmi bozukluğu gibi problemler söz konusu ise hastalara teşhis konulması mümkün hale getiren işlemlerdir. Kısaca EPS olarak adlandırılır. Kalp kateterleri ve bilgisayarlı görüntüleme yöntemlerine başvurarak elektrofizyolojik çalışmalar gerçekleştirilir.

Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Nedir?

Elektrofizyolojik çalışma, kalp atışlarının ve kalp ritminin düzenlenmesini sağlayan elektriksel aktivitelerin incelenebilmesinde rol alan işlemleri kapsar. Elektriksel sinyallerin kalp içerisindeki yayılımı ve bu yayılımın nasıl ilerlediğinin gözlemlenmesine imkan sunar. Elektriksel hareketlerin hangi bölgelerde yavaşladığı ve anormal bir problem olup olmadığı bu şekilde teşhis edilebilir. Özellikle kalp ritim bozukluklarının teşhis edilebilmesi için bu yönteme başvurulur. 

İşlem genellikle kasık bölgesindeki toplardamarlardan gerçekleştirilir. Bölgeden giriş yapılarak kateterler kalbe doğru iletilir. Kateterlerin uç kısmında yer alan elektrotlar ile gerekli kontroller yapılır. Farklı bölgelerden işlem yapılması da mümkündür.

Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Ne İşe Yarar? 

EPS, kalpteki ritim bozukluklarının ve bu bozukluğun kaynağının teşhis edilmesini sağlar. Ritim bozukluğunun nedeni de yine bu çalışma sayesinde ortaya çıkar. Aynı zamanda ritim bozukluğunun kalbin hangi noktasında meydana geldiği de belirlenir. Elektrofizyolojik çalışma, bu tür kalp problemlerinde tanı konulmasını sağlar.

Elektrofizyolojik Çalışma Hangi Durumlarda Yapılır? 

Kalpte meydana gelen problemlerin teşhis edilemediği durumlarda bu yönteme başvurulur. İlk olarak holter takılarak kontroller sağlanır ve EKG çekimi gerçekleştirilir. Fakat kişinin kalbindeki problemin ne olduğuna dair bu yöntemler ile net bir tanı konulamadığında EPS yöntemine başvurulur. 

Nedeni açıklanamayan ve teşhis konulamamış kalp çarpıntısı gibi problemlerin nedeni, bu işlem sayesinde belirlenebilir. Böylelikle hastalara kesin tanı konulması mümkün hale gelir ve tedavi sürecine başlanır. Elektrofizyolojik çalışmaya başvurulan durumların şöyle sıralanması mümkündür:

Nedeni açıklanamayan çarpıntı şikayetleri

Kişinin kalbinde çarpıntı hissinin meydana geldiği bazı durumlar söz konusudur. Bu durumlar genellikle aritmi bozukluğu ya da taşikardi ile ilişkilendirilir. Fakat yapılan kontroller sonrasında hastalara herhangi bir teşhis konulamamış ise EPS yöntemine başvurulur. Böylelikle kalbin çalışma sisteminde bir sorun olup olmadığı daha detaylı şekilde incelenir.

Senkop (bayılma) atakları

Hastalarda ani bayılma atakları ortaya çıkabilir. Bu ataklar genellikle kısa sürelidir fakat sık gerçekleşir. Kalbin elektriksel işlevinde yaşanan problemlerin bu duruma neden olma ihtimali söz konusudur. Kişide meydana gelen bayılma (senkop) ataklarının, kalbin elektriksel işleyişi ile alakalı olup olmadığının anlaşılabilmesi adına elektrofizyolojik çalışmalar gerçekleştirilir.

Şüpheli veya tanımlanamayan aritmiler

Bazı kişilerin kalp ritminde şüpheli durumlar görülebilir. Fakat bu durumun teşhisinde holter takıldığında kesin sonuç ortaya çıkmaması gibi sorunların meydana gelme ihtimali söz konusudur. Bu gibi şüpheli durumlarda kesin sonuç elde edilebilmesi için EPS ile hastanın kalp ritmi kontrol edilir ve aritmi bozukluğu olup olmadığı belirlenir.

Elektrofizyolojik Çalışma Nasıl Yapılır? 

Elektrofizyolojik çalışmalar, hastane ortamında ve steril bir şekilde gerçekleştirilir. Kasık bölgesinde hassas toplardamarlar yer alır. İşlemin yapılabilmesi için genellikle bu bölgeden kateter yerleştirilir. Nadiren de olsa boyun bölgesinden kateter yerleştirilmesi de mümkündür. Hangi bölgeden işlem yapılacağı, kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak alanında uzman hekimlerce kararlaştırılır. Köprücük kemiğinin alt kısmından da kateter yerleştirilebilir. Katater yerleştirildikten sonra ise toplardamarlar aracılığı ile kalbe ulaşım sağlanır ve işlem gerçekleştirilir. EPS adımları şöyle bilinir:

Kateterlerin kalbe yerleştirilmesi

Elektrofizyolojik çalışmaların yapılabilmesi için kalbe sterilize edilmiş kateterler yerleştirilir. Bu kateterler, esnek bir yapıya sahiptir ve uçlarında elektrot yer alır. Kateterlerin kalbe ulaşması ile birlikte kalp kapakçığı ve odacıklar detaylı bir şekilde incelenir. Kalpte herhangi bir problem söz konusu olup olmadığı kontrol edilir. Kalpte problem teşhis edilmiş ise problemin hangi noktada meydana geldiği de bu kateterler sayesinde ortaya çıkar.

Elektriksel uyarı ve kayıt süreci

Kateterlerin kalp içerisine yerleştirilmesi sonrasında kayıt süreci başlar. Kateterlerin ucundaki elektrotlar, kalpteki elektriksel hareketlerin algılanmasını sağlar. Bazı cihazlar yardımı ile de bu elektriksel uyarılar kayıt altına alınır. Gerekli olması halinde kalp, elektrotlar tarafından uyarılır.

İşlem sırasında ritim analizi

İşlem gerçekleşirken kalbin ritmi detaylı bir şekilde analiz edilir. Elektriksel iletimde herhangi bir gecikme ya da aksaklık olup olmadığı bu süreçte anlaşılır. Kalpte ritim problemi söz konusu ise aritmi tedavisi için hazırlık sürecine başlanması mümkün hale gelir.

Elektrofizyolojik Çalışmanın Avantajları Nelerdir? 

Elektrofizyolojik çalışmalar, ritim bozukluklarının değerlendirilmesini sağlar. Klasik kontrol yöntemlerinin yeterli olmadığı durumlarda EPS ile kişilere kesin tanı konulma imkanı daha yüksektir. Özellikle ani bir şekilde başlayan ve aniden ortadan kalkan aritmi problemlerinin temel nedeni, bu çalışmalar ile ortaya çıkar.

Kişilerde kalp hastalıkları belirtileri ortaya çıktığında da yine bu yönteme başvurulması mümkündür. Böylelikle erken tanı imkanı ile hastaların tedavi sürecine başlanır. 

Elektrofizyolojik Çalışmanın Riskleri Var mıdır? 

EPS çalışmaları genellikle güvenli ve avantajlıdır. Fakat bazı durumlarda risklerin ortaya çıkma ihtimali söz konusudur. Riskler hem işlem esnasında hem de işlemden sonra ortaya çıkabilir. Kateter yerleştirmek için giriş yapılan bölgede morarmalar meydana gelebilir. Aynı zamanda bölgede kanama olabilir ya da ağrı hissi görülebilir. Bu durumlara genellikle nadir rastlanır. En nadir görülen durumlar arasında ise kalpte geçici ritim bozukluğu, kalp duvarında hasar oluşumu ve kalp zarında iltihaplanma yer alır.

Elektrofizyolojik Çalışma Kimler için Uygundur? 

Elektrofizyolojik çalışma, kalp ritminde problem olduğu şüphesi bulunan kişiler için uygundur. Bunun haricinde ise kalbinde problem olan ama teşhis konulamayan hastalar için de uygun bir işlem olduğu bilinir. Sık tekrarlayan kalp çarpıntılarının kişinin günlük yaşantısını etkilemesi halinde bu çalışmalara başvurulabilir. Gerekli durumlarda ise aritmi tedavisi gerçekleştirilir ve kişinin yaşam kalitesinin artış göstermesi sağlanır.

Elektrofizyolojik Çalışma Kimler için Uygun Değildir?

EPS işlemi her hasta için uygun değildir. İşlem gerçekleştirmeden önce kişinin genel sağlık durumunun değerlendirilmesi gerekir. Enfeksiyon hastalıkları söz konusu ise bu işlemin uygulanmaması önerilir. Kanında pıhtılaşma olan kişiler için de uygun bir işlem olmadığı bilinir. Hamilelik sürecindeki kadınlar için ise bu işlemin ekstra dikkatli bir şekilde uygulanması gerekir.

Elektrofizyolojik Çalışma Sonrası Süreç Nasıl İşler?

Elektrofizyolojik çalışma sonrasında kişilerin bir süre gözlem altında kalması önerilir. İşlem yapılan bölgede herhangi bir problem olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonrasında ise kişiler, kısa bir süre içerisinde günlük yaşantısına tekrar dönebilir. EPS sonrası süreç şöyledir:

İşlem sonrası gözlem süresi

İşlem tamamlandıktan sonra hastalar müşahede altında tutulur. Kalpte işlem sonrasında herhangi bir problem olup olmadığı düzenli aralıklar ile kontrol edilir. Bu süreçte kasık bölgesinde kanama olup olmadığı da gözlemlenir. Herhangi bir problem söz konusu değilse kişiler taburcu edilir.

Günlük hayata dönüş

Gözlem süresi boyunca sorun yaşamamış olan hastaların günlük hayata dönüşü daha kolay ve hızlıdır. Birkaç gün istirahat etmek gerekli olabilir. İşlemden sonraki ilk 1-2 hafta boyunca (kasıktan işlem gerçekleştiğinde) cinsel birliktelikten kaçınılmalıdır. İlk birkaç gün ağır kaldırmaktan ve yorucu aktivitelerden de uzak durulması önerilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Kalpte aniden başlayan ve sık sık tekrarlayan çarpıntılar meydana geldiğinde kardiyoloji uzmanına başvurulması gerekir. Bunun haricinde ise ani ve kısa süreli bayılmalar söz konusuysa yine uzmana danışılmasında fayda vardır. Kardiyoloji uzmanına başvurulması gereken durumlar aşağıda sıralanmıştır.

Tekrarlayan çarpıntı atakları

Kişiye daha öncesinde kalp problemi ile alakalı herhangi bir teşhis konulmamasına rağmen tekrarlayan çarpıntı atakları görülebilir. Bu gibi durumlar aşırı kafein tüketimine bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi ciddi kalp rahatsızlıkları ile de alakalı olabilir. Tekrarlayan çarpıntı atakları söz konusu olduğunda kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Nedeni bilinmeyen bayılmalar

Nedeni bilinmeyen bayılmalar birçok farklı hastalık türü ile bağlantılı olarak ortaya çıkabilir. Fakat bu gibi durumlarda öncelikle kardiyoloji uzmanlarına danışılması gerekir. Kalpte herhangi bir problem yoksa kardiyoloji uzmanları, hastayı farklı bölümlere sevk eder.

Ani kalp ritmi değişiklikleri

Kalp ritminin aniden yavaşlaması ya da hızlanması, kalp ritim problemleri ile alakalı olarak bilinir. Bu gibi durumların meydana gelmesi halinde hastane randevusu alınarak kardiyoloji uzmanlarına muayene olunmalıdır.

EPS ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Elektrofizyolojik çalışma ile EKG arasındaki fark nedir?

EKG, kalp ritim problemlerin teşhis edilmesini sağlar. Fakat kalbin hangi kısmında problem olduğunu ve problemin kaynağını belirlemez. EPS ise kalbin hangi kısmında ne problem olduğunu belirler. Bu problemin kaynağının ne olduğu hakkında bilgi sahibi olunmasına yardımcıdır.

Elektrofizyolojik çalışma ağrılı bir işlem midir?

İşlem esnasında ve sonrasında hafif bir ağrı hissi meydana gelebilir. Fakat işlem, anestezi ile gerçekleştiği için şiddetli bir ağrı meydana gelmez. İşlem sonrasında şiddetli ağrı yaşanması halinde ise doktora bilgi verilmesi gerekir.

Elektrofizyolojik çalışma ne kadar sürer?

İşlem ortalama olarak 1 ila 2 saat bir süre içerisinde tamamlanır. Fakat bu süre bazı durumlarda değişiklik gösterebilir. Kişinin kalbinin daha detaylı incelenmesi gerekli ise süre uzayabilir.

Elektrofizyolojik çalışma sonrası hastanede kalmak gerekir mi?

İşlem sonrasında genellikle hastaların birkaç saat hastanede kalması gereklidir. Böylelikle olası bir komplikasyonun meydana gelmesi halinde acil müdahalede bulunulabilir. Kişide işlem sonrasında kanama ya da şiddetli ağrı görülmesi halinde ise bir gün hastanede yatış gerçekleştirilmesi gerekli olabilir.

Elektrofizyolojik çalışma kesin tanı sağlar mı?

Elektrofizyolojik çalışma, kesin tanı konulmasını sağlar. Genellikle tanı konulamayan hastalara bu işlem sayesinde tanı konulması mümkün hale gelir.

Elektrofizyolojik çalışma ile ablasyon aynı işlem midir?

Hayır, iki işlem birbirinden farklıdır. EPS, kişilere tanı konulabilmesi için uygulanan bir işlemdir. Ablasyon ise tedavi türü olarak değerlendirilir. EPS sonrasında kişilerin tedavisine başlanacak ise ablasyon tedavisine başvurulabilir.

Elektrofizyolojik çalışma sonrası komplikasyon riski var mıdır? 

Sık görülmese de bazı komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar; işlem yapılan bölgede morarma, kızarma ya da kanama olarak görülebilir. Bazı durumlarda hastalarda şiddetli ağrı meydana gelme ihtimali söz konusudur. Bunların haricinde ise kalpte bazı komplikasyonlar oluşabilir.

Elektrofizyolojik çalışma her aritmi hastasına yapılır mı?

Hayır, elektrofizyolojik çalışmalar her kalp ritim bozukluğu olan hastaya uygulanamaz. Kişinin klinik bulgularının uzman hekimler tarafından incelenmesi gerekir. Kalp ritmindeki problemin nedeni belirlenmiş ise EPS yöntemine başvurulmasına gerek yoktur.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."