Kemik Grefti Nedir? Ne İçin Yapılır?

Kemik grefti, vücutta eksilen, zayıflayan veya hasar gören kemik dokusunu onarmak ve yeniden yapılandırmak amacıyla yapılan cerrahi bir işlemdir. Bu işlemde, hastanın kendi vücudundan, başka bir kişiden, hayvandan veya sentetik kaynaklardan elde edilen kemik dokuları (greftler) kullanılır. Temel amacı, uygulama yapılan bölgede vücudun kendi kemik üretim mekanizmasını tetikleyerek doku bütünlüğünü yeniden sağlamaktır. Özellikle diş implantında sıklıkla tercih edilen bir işlemdir. Kemik grefti uygulaması, eksikliği gidermekle birlikte, aynı zamanda vücudun doğal iyileşme mekanizmasını kullanarak bölgede canlı bir kemik köprüsü kurmayı hedefler.

Greft Nedir? Tıbbi Olarak Ne Anlama Gelir?

Greft tıbbi olarak hasar gören kemik dokularının onarılmasını sağlayan bir tedavi yöntemidir. Sağlam kemik dokusu, zayıflayan kemik dokusunun olduğu bölgeye nakledilir. Bu işlem sadece kemik dokularında uygulanmaz. Aynı zamanda damarlar ve kıkırdaklar için de uygulanabilen bir işlemdir.

Greft Ne Demek?

Greft, bir dokunun farklı bir bölgeye nakledilmesi olarak tanımlanır. Sağlam dokular, hasarlı dokuların yerine nakledilir. Böylelikle bölgedeki hasar ortadan kalkmış olur. 

Doku nakli

Kişinin kendi vücudundaki hasarlı dokuların yerine, vücudun farklı bölgelerindeki sağlam dokular nakledilir. Bu işlem, farklı kişilerden alınan dokular ile de gerçekleştirilebilir. Gerçekleştirilen nakil işlemi, hasarlı dokunun çıkarılması ve bölgeye sağlam doku yerleştirilmesi ile gerçekleşir. Yeni dokular bir süre sonra vücut tarafından kabul edilir ve süreç tamamlanır.

Otojen, allojen ve sentetik greft türleri

Kemik greftleri üç farklı türdedir. Otojen greft, hastanın kendi vücudundan doku alınarak gerçekleştirilen bir işlem türüdür. Sentetik tür ise kemik dokusunun desteklenebilmesi için laboratuvarlarda özel olarak üretilen dokular ile uygulanan bir işlemdir. Allojen, farklı bir donörden doku alınması olarak tanımlanır. 

Kemik Grefti Nedir? 

Kemik grefti, kemik dokusunda kayıpların meydana gelmesi ya da kemik dokusunun zayıflaması halinde kişiye sağlam kemik dokusu nakledilmesidir. Travmalar, implant tedavileri, kemik enfeksiyonları ya da diş kırılması nedeniyle ortaya çıkan diş kayıpları için bu yönteme başvurulabilir.

Kemik Greftleri Nelerdir?

Kemik greftleri, hasarlı kemiklerin onarılması için uygulanan tedavi yöntemlerini içerir. Bu işlemin ise farklı türleri bulunur. Allojen, otojen ve sentetik olmak üzere üç farklı türü vardır. Aynı zamanda bu işlemin nadiren uygulandığı bilinen farklı bir türü de bulunur. Kişinin yaşadığı sağlık problemine bağlı olarak hangi tür işlemin gerçekleştirileceğine doktorlar tarafından karar verilir. Kemik greftleri şöyledir:

Otojen kemik grefti (kişinin kendi kemiği)

Otojen türde kişinin kendi kemik dokusu kullanılarak işlem gerçekleştirilir. Kemik dokusu ise genellikle çene, kalça ve bacak gibi bölgelerden alınır. Bu işlemde alınan kemik dokusunun kişiye ait olması nedeni ile vücudun işlemi kabul etme olasılığı daha yüksektir. Uygulanan işlem daha hızlı bir şekilde yanıt verir.

Allogreft (donör kaynaklı greft) 

Allogreft, farklı bir kişiden yani donörden kemik dokusu alınarak hastaya nakledilmesidir. Donör, sağlık problemi olan bir kişiye doku ve organ bağışlamak isteyen kişi olarak tanımlanabilir. Kişi gönüllü olarak hasta kişilere nakil için bağışta bulunur. Bu işlemlerde vücudun kemik dokusunu kabul etmesi daha uzun sürer ve vücudun bu dokuyu kabul etmeme ihtimali de bulunur.

Ksenogreft

Ksenogreft işleminde hayvan dokularının kullanımına başvurulur. Hayvanlardan alınan dokular, hastaya nakledilir. Nakil gerçekleşmeden önce ise hayvandan alınan dokunun insan vücuduna uygun hale getirilmesi sağlanır. Nadiren uygulanan bir işlem olarak bilinir.

Sentetik kemik greftleri

Sentetik türde ise laboratuvar ortamında kemik dokuları üretilir. Üretilen bu dokular, insan vücuduna uygun hale getirilerek nakil işlemi gerçekleştirilir. Üretimde uygulanan materyaller, kemik dokusunun büyümesine katkı sağlar ve kemik dokularını güçlendirir.

Kemik Grefti Hangi Alanlarda Kullanılır?

Kemik grefti, ortopedi ve diş hekimliği alanında sıklıkla kullanılır. Kullanım alanları bu kadar ile sınırlı değildir. El cerrahisi alanında ve mikro cerrahi alanında da bu tedavi yöntemine sıklıkla başvurulduğu bilinir. Kemik greftinin kullanım alanları şunlardır:

Ortopedide kemik grefti

Kemik hasarının olduğu bölgeler için ortopedi alanında da bu tedavi yöntemine başvurulur. Özellikle büyük kemiklerde meydana gelen hasarların onarılması için nakil işlemi gerekli olabilir. Büyük kemiklerin hasar alması, kemik dokusunun iyileşmesini zorlaştırır. Dokunun iyileşme ihtimalinin düşük olması halinde ortopedi alanında greft işlemi uygulanır. 

Diş hekimliğinde kemik grefti

Greft işleminin en yaygın uygulandığı alan diş hekimliği olarak bilinir. Diş kaybı yaşayan kişilerin tedavisinin gerçekleştirilebilmesi için çene kemiğinin işleme uygun olması gereklidir. Çenede kemik dokusu kaybı söz konusu ise öncelikle doku kaybının giderilmesi daha sonrasında diş tedavisine başlanması gerekir. 

Travma ve kırık tedavileri 

Travmalara ve kırıklara bağlı olarak kişilerin kemik dokusunda azalmalar görülebilir. Genellikle büyük kemik türlerinin kırılması halinde dokuların kendiliğinden iyileşmesi oldukça zordur. Bu gibi durumlarda greft işlemi ile kemik dokularının güçlenmesi sağlanır.

Omurga cerrahisi

Omurga cerrahisinde greft uygulaması, omurga kemiklerinin kaynama sürecinin desteklenmesi için uygulanır. Böylelikle hem kemikler daha hızlı bir şekilde kaynar hem de omurga kemiklerinin arasında yeni kemik oluşması sağlanmış olur. Uygulanan bu işlem, omurganın bütünlüğünün korunmasına yardımcı olur.

Diş Greft Nedir?

Diş grefti, genellikle çenede meydana gelen kemik dokusu kaybının tedavi edilebilmesi için uygulanır. Özellikle diş kaybı nedeni ile çene kemiklerinde doku kaybı meydana gelir. Bu gibi durumlarda diş tedavi edilmeden önce greft işlemi uygulanması gerekir. 

İmplant öncesi kemik grefti

Diş tedavilerinde özellikle implant tedavisinde, işlemden önce kemik grefti yapılır. İşlem için çene kemiğinin sağlam bir yapıda olması gerekir. Çene kemiği sağlam olmadığı takdirde implant tedavisi gerçekleştirilemez ve uygulansa dahi tekrar diş kaybı görülür. İmplant, diş kaybı olan bölgeye tekrar diş yapılabilmesini sağlayan ve çene kemiğine yerleştirilen yapay diş köküdür.

Sinüs lifting işlemi

Sinüs lifting, genellikle üst çene bölgesine uygulanır. Kemik yüksekliğinin artırılmasını hedefleyen bir işlemdir. Üst bölgedeki çene kemiğinin yeteri kadar yüksek olmaması halinde, kemiğin yükseltilmesi ile tedavi gerçekleştirilir. Bu işlem özellikle arka tarafta kalan dişlerin olduğu bölge için tercih edilir.

Çene kemiği kaybında greft uygulaması

Diş kaybı yaşanması halinde kişinin diş tedavisi olmaması, ilerleyen süreçte diş olmayan bölgede kemik erimesine neden olur. Çene kemiğinin tekrar güçlendirilebilmesi için ise greft işlemi uygulanır. Böylelikle kemik dokusu eski haline getirilir.

Kemik Grefti Nasıl Yapılır?

Kemik grefti işlemi, kemik dokusunun eksik olduğu bölgelere uygulanır. İşlem genellikle lokal anestezi ile gerçekleştirilir. İşlemin yapılacağı bölgeye bağlı olarak hastalara genel anestezi uygulanması da mümkündür. Kemik greft işleminde süreç şöyledir:

Operasyon öncesi değerlendirme

İşlem yapılmadan öncesinde kişinin kemik yapısının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekir. Aynı zamanda hastanın genel sağlık durumunun da değerlendirilmesi gerekir. İşlem yapılabilmesi için ise anestezi uzmanlarından onay alınmalıdır. 

Cerrahi uygulama süreci

Anestezi uzmanlarının onay vermesi halinde cerrahi sürece başlanır. İşlemin yapılacağı bölgeye bağlı olarak gerekli hazırlıklar gerçekleştirilir. Diş bölgesine işlem yapılacak ise anestezi uygulanır ve diş eti açılarak çene kemiğine ulaşılır. Farklı bir bölgeye işlem yapılacak ise yine anestezi verilerek bölge açılır ve kemiğe ulaşılır. Bölgede hasarlı dokular varsa bu dokular alınır. Enfeksiyon söz konusu ise enfeksiyonun temizlenmesi gereklidir. İşlem yapılacak alan temizlendikten sonra ise greft materyali, doku kaybının olduğu bölgeye yerleştirilir. Materyal yerleştirildikten sonra bölgeye dikiş atılır ve işlem yapılan bölgeye pansuman yapılır.

Anestezi türleri 

Greft işlemi lokal ya da genel anestezi ile gerçekleştirilir. Küçük alanlarda işlem yapılacak ise lokal anestezi uygulanır. Özellikle diş hekimleri tarafından çene kemiğine işlem yapılacak ise lokal anestezi kullanımı uygundur. Fakat omurgaya ya da kol ve bacak gibi geniş alanlara müdahale edilecek ise genel anestezi uygulanmalıdır.

Kemik Grefti Kaç Günde İyileşir?

Kemik grefti, ortalama olarak 4 ile 6 ay arasında iyileşir. Fakat bu iyileşme süresinin uzaması ve kısalması da mümkündür. Kişinin genel sağlık durumu, bu süreci direkt olarak etkiler. Aynı zamanda işlem sonrasında dikkat edilmesi gereken noktaları ihmal etmek, sürecin uzamasına yol açar. İyileşme süreci şöyle ilerler:

İlk iyileşme süreci

İlk iyileşme süreci yaklaşık olarak 1 - 2 hafta içerisinde gerçekleşir. İşlem yapılan bölgede hafif ağrılar meydana gelir. Bölgede hassasiyet ve şişlik oluşumu görülür. 2 haftalık süreç içerisinde ise bu belirtiler ortadan kalkmaya başlar.

Kemik kaynama süresi

İşlemden sonra greft materyalinin vücutla kaynaşması gerekir ve bu süre 3 ile 6 ay arasında değişkenlik gösterir. Kişinin kendi vücudundan nakil yapılması halinde kısa sürede kaynama gerçekleşir. Fakat donörden nakil gerçekleşmiş ise ya da yapay doku nakledilmiş ise vücudun bunu kabul etme süresi uzayabilir.

İyileşmeyi etkileyen faktörler

Hastanın genel sağlık durumu, yaşı ve yaşanan kemik kaybının boyutu iyileşme sürecini direkt olarak etkileyen faktörler arasında yer alır. İlerleyen yaştaki hastaların iyileşme süreci, genç ve orta yaşlı kişilere kıyasla daha uzundur. Aynı zamanda kişinin farklı sağlık problemlerinin bulunması da iyileşmeyi etkiler. Tedavi sonrasında sağlıksız beslenmek, hareketsizlik, az su tüketimi ve sigara tüketimi de bu faktörler arasında yer alır.

Greft ve Flep Arasındaki Fark Nedir?

Greft ve flep, hasarlı dokuların onarılmasını sağlayan farklı tedavi yöntemleridir. Bu işlemlerde sağlam dokular, hasarlı dokuların olduğu bölgeye taşınır. Fakat bu süreçte dokuların taşınma şekli farklılık gösterir. Aynı zamanda damar dokularında da bazı farklar söz konusudur. Greft flep farkı şöyle açıklanabilir:

Greft

Greft işleminde kendi damar yapısı bulunmayan dokular, hasarlı bölgelere nakledilir. Doku, nakledilen bölgede yeniden kan dolaşımı oluşturur. Bunun nedeni ise alınan dokunun bölgeden tamamen ayrılarak yeni bir bölgeye taşınmasıdır.

Flep

Flepte dokular olduğu yerden tamamen ayrılmaz. Dokunun kan dolaşımının korunması sağlanır. Böylelikle taşındığı bölgede tekrar kan dolaşımı oluşturmasına gerek kalmaz. Doku, bağlı olduğu damar yapıları ile birlikte taşınır. Özellikle büyük dokularda kayıp yaşandığında bu yönteme başvurulur.

Cerrahi kullanım alanlarındaki farklılıklar 

Greft, küçük ve orta büyüklükteki doku nakillerinde tercih edilen bir tedavi yöntemidir. Flep ise büyük kemiklerdeki doku kayıplarında uygulanır. Greft; çene kemiği, cilt ve kemik tedavilerinde tercih edilir. Flep ise ortopedi uygulamaları, plastik cerrahi ve rekonstrüktif cerrahi alanlarında kullanılır.

Kemik Grefti Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir? 

Diş için kemik grefti uygulaması gerçekleşmiş ise beslenme düzenine dikkat edilmelidir. Daha yumuşak besinlerin tüketilmesi gerekir. Aynı zamanda soğuk ve sıcak tüketiminden kaçınılmalıdır. İşlemden sonra bir süre sigara tüketilmemesi gerekir. Ağız hijyenine dikkat edilmelidir. Dişler düzenli olarak fırçalanmalı, diş ipi kullanılmalı ve gargara ile ağız içerisi temizlenmelidir. 

Farklı bölgelere işlem yapıldığında ise kişinin bir süre istirahat etmesi gereklidir. Ağır eşyaların kaldırılmaması, bölgeye baskı uygulanmaması ve yoğun tempolu egzersizlerin yapılmaması önerilir. Doktorlar tarafından reçete edilen ilaçların ise düzenli olarak kullanılması gereklidir.

Kemik Grefti Riskleri ve Olası Komplikasyonlar Nelerdir?

Greft, cerrahi işlem türleri arasında yer aldığı için enfeksiyon riski söz konusudur. Cerrahi işlemlerin steril ortamlarda ve uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmesi bu nedenle önemlidir. İşlem sonrası bölgesel ağrılar görülebilir ve şişlikler oluşabilir. Bölgede sinir hasarı meydana gelme riski söz konusudur. Aynı zamanda işlem sonrasında bölgede kısa süreli kanamalar meydana gelebilir. Bu risklere ve olası komplikasyonlara nadiren rastlanır. 

Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalıdır? 

İşlem sonrasında şiddetlenen ağrı hissi söz konusu ise doktora başvurulmalıdır. Şişliklerin uzun süre inmemesi ve giderek şişmesi, bölgede enfeksiyon olduğunun işareti olabilir. Kişilerde uyuşma hissi, yüksek ateş ve his kaybı olduğunda doktor kontrolü gerekir. Operasyon sonrasında kanamanın geçmemesi ve şiddetlenmesi halinde, acil müdahale gerekli olabilir.

Kemik Grefti ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Kemik grefti kalıcı mıdır? 

Evet, kemik grefti kalıcıdır. Bölgeye uygun olan materyal seçimi sağlandığında, vücut bir süre sonra bu materyali kendi parçası olarak kabul etmeye başlar. Böylelikle işlemde kalıcı sonuçlar elde edilir.

Greft işlemi ağrılı mıdır? 

Hayır, greft ağrılı bir işlem değildir. Kişiye işlem uygulanmadan önce genellikle lokal anestezi uygulanır. Gerekli durumlarda ise genel anestezi uygulanması mümkündür. Kişi, anestezi etkisinde işlem yapıldığı için ağrı hissedilmez. Fakat işlemden sonra hafif bir ağrı hissi meydana gelebilir. 

Diş implantı için greft şart mı? 

Evet, genellikle diş implantı için greft şarttır. İmplant işleminin gerçekleştirilebilmesi için kişinin çene kemiğinin kalınlığı önemlidir. 

Kemik grefti başarısız olursa ne olur? 

Kemik greftinin başarısız olması halinde işlemin tekrarlanması gerekli olabilir. Bu duruma genellikle nadiren rastlanır. Kişinin bakım sürecini aksatması nedeni ile ya da enfeksiyona bağlı olarak greftin başarısız olma ihtimali söz konusudur. Başarısız olduğu takdirde doktor değerlendirilmesi gerekir. Değerlendirme sonrasında işlem tekrar uygulanır. Kişinin yaşadığı problem için uygulanabilecek farklı bir tedavi yöntemi varsa tedavi planlaması tekrar yapılabilir.

Greft sonrası şişlik normal midir? 

Evet, greft sonrası şişlik oluşumu genellikle normal bir durum olarak kabul edilir. Fakat şişliğin uzun süre boyunca inmemesi ve ağrı yapması normal olmayabilir. Özellikle şişlik giderek büyümeye devam ediyorsa işlemi gerçekleştiren uzman hekimlere danışılması gereklidir.

Sigara iyileşmeyi etkiler mi?

Evet, greft işlemi sonrasında sigara tüketilmesi halinde iyileşme süreci uzar. Sigara tüketimi, işlemin başarısız olmasına dahi neden olabilen bir etkendir. Bu nedenle de işlemden sonra bir süre boyunca sigara tüketiminden kaçınılması gerekir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."