Jinekomasti Nedir? Jinekomasti Tedavisi ve Ameliyatı

Jinekomasti, östrojen ve testosteron hormonundaki dengesizlik sonucu erkeklerde meme bezi dokusundaki artışa bağlı kadınsı meme görüntüsü oluşmasıdır. Glandüler dokuda gerçekleşen bu iyi huylu büyüme bir veya iki memede de yaşanabilir. Göğüslerin büyümesi düzensiz şekilde gerçekleşebilir. Özellikle ergenlik döneminde hormonal değişikliklerin yaşanmasıyla başlayarak zaman içerisinde büyüyebilir. Estetik ve psikolojik sorunlara yol açabilen meme büyümesi, liposuction uygulamaları ve jinekomasti gibi çeşitli cerrahi yöntemlerle kısa sürede tedavi edilebilir.

Jinekomasti Nedir?

Jinekomasti, erkek çocuklar veya erkek yetişkinlerde göğüste bulunan meme dokusunun aşırı gelişerek büyüdüğü iyi huylu erkek meme dokusu hastalığıdır. Östrojen fazlalığı nedeni ile ortaya çıkan jinekomasti, tehlikeli bir durum olmasa da meme hacmi arttığı için erkeklerde meme kanseri riskini az da olsa artırır. En çok ergenlik çağındaki çocuklarda ve yaşlı erkeklerde görülür.

Bunun yanında havuzda, denizde ya da dar kıyafet giyildiğinde estetik açıdan kötü bir görüntüye sebep olurken, diğer yandan da erkeklerde ciddi bir özgüven problemine yol açabilir. Bu nedenle erkekler genellikle jinekomasti ameliyatı yani erkeklerde meme küçültme operasyonunu tercih eder.

Operasyonu tercih etmelerinin altında yatan nedenler arasında estetik kaygıların yanı sıra, bu durumun fizyolojik ve psikososyal etkilerini daha kapsamlı anlamak önemlidir. Jinekomasti, temelde erkeklerdeki meme dokusunun aşırı büyümesi anlamına gelir ve bu büyüme, yağ dokusunun aksine gerçek glandular (bez) doku artışından kaynaklanır.

Erkek vücudunda normalde az miktarda bulunan meme bezlerinin, hormonal dengesizlikler sonucu proliferasyonu (çoğalması) bu tabloyu oluşturur. Bu durumun patofizyolojisi üç ana yaşam döneminde zirve yapar: yenidoğan dönemi (anneden geçen hormonlar nedeniyle), ergenlik dönemi (geçici hormonal dalgalanmalar nedeniyle) ve yaşlılık (testosteron seviyesindeki düşüş ve yağ dokusunda östrojen dönüşümünün artması nedeniyle). Jinekomasti genellikle bilateral olmakla birlikte, bazı vakalarda tek taraflı veya asimetrik olarak da görülebilir. Bu genişleme, erkek göğsünde belirgin bir dolgunluk, meme ucu altında lastik kıvamında bir kitle veya memede hassasiyet gibi semptomlarla kendini gösterir.

Bu tıbbi terimin ayırt edilmesi gereken en önemli nokta, yalnızca yağ birikimi sonucu oluşan ve yalnızca yağ dokusu içeren durum olan yalancı jinekomastiden farkıdır. Gerçek jinekomastide, büyümeye esas neden olan bez dokusunun varlığı teşhisin temelini oluşturur. Bu ayrım, uygulanacak tedavi yöntemini belirlediği için kritik öneme sahiptir.

Jinekomastinin nedenleri arasında kullanılan bazı ilaçlar, karaciğer veya böbrek hastalıkları, tiroid bozuklukları, testis tümörleri veya aşırı alkol tüketimi gibi altta yatan sağlık sorunları da bulunabilir. Bu nedenle, meme büyümesi şikayetiyle başvuran her erkekte, durumun doğasını ve potansiyel ikincil nedenlerini saptamak amacıyla detaylı bir endokrinolojik değerlendirme ve fiziksel muayene yapılması, estetik kaygılardan önce gelen bir tıbbi zorunluluktur. Jinekomasti sadece bir estetik kusur değil, hormonal dengenin bir yansıması ve bazı durumlarda daha ciddi bir sağlık sorununun erken belirtisi olabilen, dikkatle incelenmesi gereken bir tablodur.

Yalancı Jinekomasti Nedir?

Yalancı jinekomasti, erkeklerin vücudunda aşırı yağ birikiminden kaynaklı olarak ortaya çıkan meme büyümesidir. Jinekomasti hormonal nedenlerden dolayı gelişirken yalancı jinekomastide yağ birikmesi ön plandadır. Yalancı jinekomastide memelerin küçülmesi için düzenli göğüs egzersizleri yeterli olabilir. Bunun yanında düşük östrojen diyeti de yalancı jinekomastinin düzelmesinde etkili olur.

Yalancı jinekomasti, tıp literatüründe psödojinekomasti (Pseudogynecomastia) olarak adlandırılır ve klinik tablo olarak gerçek jinekomastiyi taklit eden bir durumdur. Bu durumun temeli patogenezi, meme dokusundaki glandüler elementlerin büyümesi değil, tamamen subkutanöz (cilt altı) yağ dokusunun bölgesel olarak aşırı birikimidir. Dolayısıyla, psödojinekomastide memeyi muayene eden bir hekim, meme başı çevresinde gerçek meme bezi dokusuna ait olan ve elle hissedilebilen sert, lastik kıvamlı kitleyi bulamaz; aksine, bu bölge yumuşak ve yayvan bir yağlı kitle içerir. Bu ayrım, tanısal süreçte hem fiziksel muayene ile hem de gerekirse ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleriyle kolayca teyit edilebilir.

Yalancı jinekomasti, çoğunlukla genel obezite ile doğrudan ilişkilidir ve erkek vücudunun yağ depolama eğiliminin arttığı durumlarda belirginleşir. Fazla yağ dokusu, sadece estetik bir sorun yaratmakla kalmaz, aynı zamanda vücuttaki östrojen üretimini de artırabilir. Ancak bu östrojen artışı, çoğunlukla gerçek glandular büyümeye neden olacak düzeyde değildir. Ana sorun lokalize yağ birikiminin kendisidir. Bu nedenle, yalancı jinekomastinin tedavisi, hormonal dengeyi düzeltmekten ziyade, esas olarak vücut kompozisyonunu değiştirmeye odaklanır.

Düzenli egzersizler, özellikle büyük kas gruplarını hedef alan kardiyo ve direnç antrenmanları ile kombine edilmiş kalori kısıtlaması içeren bir diyet programı, birincil tedavi yaklaşımıdır. Yaşam tarzı değişikliklerine dirençli lokalize yağ birikimlerinde ise, kalıcı çözüm için liposuction (yağ emme) cerrahi prosedürü en etkili yöntem olarak öne çıkar. Bu işlem, bez dokusunu çıkarmadığı için gerçek jinekomasti ameliyatından farklı bir yaklaşım sunar ve sadece bölgesel incelme sağlar.

Jinekomasti Belirtileri Nelerdir? Nasıl Anlaşılır?

Jinekomasti, göğüste belirgin olarak ortaya çıkan meme dokusunun büyümesinin yanında hassas göğüsler, göğüste ağrı ya da akıntı şeklindeki belirtilerle de görülür.

Jinekomastinin en yaygın görülen belirtileri şöyle sıralanır:

• Göğüslerde meme dokusunun şişmesi
• Göğüslerde ağrı ve hassasiyet
• Anormal görüntü ve iki meme arasında büyüklük farkı
• Giysilere temas edildiğinde hassas göğüs uçları
• Meme ucunda akıntı
• Koltuk altı lenf düğümlerinde şiş yapının bulunması

Jinekomasti Neden Olur?

Jinekomasti, kadınlık hormonu (östrojen) ve erkeklik hormonu (testosteron) seviyelerindeki değişiklikler nedeniyle ortaya çıkar. Karaciğer veya akciğer kanseri, karaciğer sirozu, aşırı aktif tiroid, hipofiz bezi sorunları, adrenal bezler veya testis kanseri gibi hormon sorunlarda jinekomastiye neden olabilir. Bu hormonlar, özellikle ergenliğe girilme döneminde yükseldiği için jinekomasti de bilhassa ergenlik döneminde görülür.

Jinekomastinin en yaygın görülen nedenleri şöyle sıralanır:

• 65 yaş üstü kişilerde testosteron hormonunun düşmesi
• Ergenlik dönemindeki hormonal değişiklikler
• Östrojen seviyesine bağlı olarak vücut yağ oranının yüksek olması

Bunun yanında tümör, hipertiroidizm, böbrek yetmezliği, Klinefelter sendromu ve hipofiz bezi gibi hastalıklar da jinekomasti nedenleri arasında sayılır.

Jinekomasti Nasıl Geçer?

Jinekomasti teşhisinin konulmasının ardından, düzeltmek için  doktor kişiye jinekomasti ameliyatı önerebilir. Jinekomasti ameliyatı, erkeklerde meydana gelen fazla meme dokusunun ve yağın kalıcı olarak alınmasını ve düzeltilmesini içeren bir ameliyat türüdür.

Bunun yanında uzman doktor jinekomasti tedavisi için kişinin altta yatan sağlık durumunu inceler. Hipertiroidizm veya yetersiz beslenme gibi durumlar görüldüğünde ise tedavi sürecine başlar. Böylelikle jinekomastinin neden olduğu semptomlar yok edilebilir.

Jinekomasti Ameliyatı (Erkeklerde Meme Küçültme Ameliyatı) Nedir?

Jinekomasti ameliyatı ya da erkeklerde meme küçültme ameliyatı, meme bölgesinde aşırı yağ birikmesinden kaynaklı olarak görülen meme büyümesini tedavi etmek için uygulanan, vakum yöntemiyle yağların vücuttan çıkarılması içeren ameliyat çeşididir. Jinekomasti genellikle östrojen ve testosteron hormonlarında meydana gelen dengesizlik nedeniyle gelişir. Bu dengesizliğe nedeni ne olursa olsun, erkeklerde aşırı meme dokusu genellikle bir fiziksel görünüm açısından özgüven eksikliğiyle ilişkilendirilir.

Jinekomasti Ameliyatı (Erkeklerde Meme Küçültme Ameliyatı) Kimlere Uygulanır?

Jinekomasti ameliyatı, erkeklerde kadın tipi meme büyümesi görülen kişilere uygulanır. Son zamanlarda hormonlu gıdaların yanı sıra tarım ilaçları gibi etkenler sebebiyle gençlerde jinekomastiye daha sık rastlanır. Bunun dışında nadiren kortizon, steroid kullanımı, aşırı alkol tüketimi ya da karaciğer hastalıkları gibi nedenler söz konusu olabilmektedir.

Erkeklerde memenin fazla büyümesini ifade eden jinekomasti, kimi zaman ağrıya kimi zaman da ciddi psikolojik rahatsızlıklara yol açabilir. Nedeni çoğu zaman tam olarak bilinmemekle birlikte; jinekomasti genellikle östrojen-androjen oranında bozulma gibi altta yatan hormonal bir dengesizlik sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu durum hayatın belli dönemlerinde görülebilmekte ya da bazı hastalıklar da jinekomastiye yol açabilmektedir.

Böbrek üstü bezi ile karaciğer hastalıkları, hipofiz tümörleri, tiroit rahatsızlıkları ile böbrek yetmezliği, bu tabloya neden olabilmektedir. Böbrek üstü bezleri, hipofiz ve testis tümörleri ile akciğer kanseri hastalıklarında da görülebilmektedir. Öte yandan bazı ilaçlar ve uyuşturucu maddeler de jinekomastinin ortaya çıkışında etkili olabilmektedir. Bu problemeri yaşayan ve doktor kontrolüyle uygun görülen her erkek, meme küçültme ameliyatı olabilmektedir.

Jinekomasti Ameliyatı (Erkeklerde Meme Küçültme Ameliyatı) Nasıl Uygulanır?

Öncelikle doğru teşhis ve uygun hastaların belirlenmesi jinekomasti ameliyatının gerçekleştirilmesi için çok önemlidir. Bu sorunun tanısında fiziki muayene tek başına yeterli olabilmektedir; fakat yeni oluşan olgularda, meme ağrısı veya hassasiyet halinde karaciğer, böbrek ve tiroid fonksiyon testleri, hormon seviyesi için birtakım kan tetkikleri, mamografi veya ultrasonografik inceleme gerekir.

Cerrahi ile fazla büyümüş meme dokusunun alınarak, göğse normal bir görünüm kazandırılması amaçlanır. Jinekomasti uzmanı tarafından yapılan muayene ve tetkiklerin ardından jinekomastinin durumu ve evresine göre ameliyatın yöntemi ile tekniği belirlenir.

• Jinekomasti düzeltilmesi cerrahi olarak ya da liposuction ile yapılır.
• Genelde az ve orta seviyeli sarkıklıklar liposuction işleminden fayda görür.
• Yaklaşık yarım cm’lik küçük kesiler yapılır.
• Kanül ya da iğne benzeri cihazlarla içerideki yağ alınır.
• Ancak meme başının altındaki doku belli bir ölçünün üzerindeyse ya da ileri derece sarkıklık varsa cerrahi yapmak gerekebilir.
• Memenin altından 1-1.5 cm’lik bir kesi yapılır.
• Kesiden içerideki meme dokusu alınır.
• Meme dokusu çok büyükse meme başı etrafından deri çıkartarak tüm meme dokusu da alınabilir.

Eğer meme içindeki yağ dokusu fazlaysa, genellikle liposuction işlemi yeterli olabilmektedir. Bu operasyonlarda az iz bırakması ve iyileşme süresinin kısa olması nedeniyle lazer liposuction daha çok tercih edilir.  Lazer liposuction ile yapılan işlemlerde, yağ alımının ardından lazerle cilt tabanı ısıtılarak deride sıkılaşma etkisi yaratması sağlanmaktadır.

Meme dokusunun yağ dokusuna göre ön planda olduğu durumlarda ise liposuciton tek başına yeterli gelmemektedir. Bu gibi durumlarda liposuctiona ek olarak meme başından küçük boyutta yarım dairelik bir kesi açılarak, meme dokusunun çıkarılması sağlanır. Bu şekildeki karma operasyonlarda da ameliyat izi çok az olmaktadır.

Bazı jinekomasti vakalarında ise hem deri fazlalığı çok belirgin olur, hem de bu kişilerin meme boyutları neredeyse kadın memesine yakın büyüklükte olabilmektedir. Bu gibi durumlarda açık ameliyat uygulanılması gerekmektedir. Operasyonun sonucunda ise kadınlardaki meme küçültme ameliyatında olduğu gibi lolipop ya da ters T şeklinde iz kalabilmektedir.

Jinekomasti Ameliyatı Avantajları Nelerdir?

Bu işlem ile birlikte rahatsız edici meme görünümü de ortadan kalkar. Daha estetik göğüs hatları ortaya çıkar ve altta çalıştırılan göğüs kasları belirgin hale gelir. Jinekomasti nedeniyle özgüven kaybı yaşamış olan erkekler bu operasyon sonrasında kendilerini çok daha iyi hissederler. Bu durum iş ve sosyal yaşamlarına da olumlu yansımalar yapmaktadır. 

Jinekomasti cerrahisi, sunduğu faydalar ile sadece fiziksel bir dönüşüm değil, aynı zamanda kapsamlı bir psikososyal iyileşme sağlar. Estetik açıdan bakıldığında, meme büyüklüğünün ve sarkıklığının giderilmesiyle birlikte göğüs bölgesi maskülen ve atletik bir kontur kazanır. Fazla olan glandüler (bez) doku veya yağ dokusu çıkarıldığı için, göğüs kafesinin doğal yapısı belirginleşir, böylece kişinin vücut oranları dengelenir. Bu da, dar giysiler giyme veya plaj/havuz gibi sosyal ortamlara girme konusunda yaşanan sosyal anksiyeteyi tamamen ortadan kaldırır.

Operasyonun en önemli kazanımlarından biri, psikolojik refahın geri kazanılmasıdır. Jinekomasti, özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde ciddi bir özgüven eksikliği kaynağı olabilir. Bireylerin postürlerini bozacak şekilde öne eğik durmalarına veya sürekli olarak bol giysilerle kendilerini gizlemeye çalışmalarına yol açabilir.

Başarılı bir cerrahi müdahale sonrası elde edilen düz ve doğal göğüs görünümü, bireylerin kendi vücut imgeleriyle barışmasını sağlar, bu da dolaylı olarak sosyal ilişkilerde daha aktif ve rahat olmaya ve genel yaşam kalitesinde önemli bir artışa yardımcı olur. Ayrıca, memede ele gelen kitle hassasiyeti gibi fiziksel rahatsızlıklar da giderilmiş olur.

Jinekomasti Korsesi Neden Kullanılır?

Jinekomasti ameliyatı sonrasında kullanılan özel kompresyon korsesi, iyileşme sürecinin başarısı ve elde edilen estetik sonucun kalıcılığı için kritik bir öneme sahiptir. Bu medikal giysi, cerrahi müdahalenin ardından göğüs bölgesine sürekli ve dengeli bir basınç uygulamak üzere tasarlanmıştır.

Jinekomasti korsesinin temel kullanım amaçları şunlardır:

• Ödem ve Şişliği Kontrol Altına Almak: Ameliyat sonrası doku içinde biriken kan ve sıvı, şişliğe neden olur. Korse, uyguladığı sürekli baskı sayesinde bu sıvı birikimini en aza indirir ve vücudun fazla sıvıyı daha hızlı emmesine yardımcı olur. Bu hem hastanın konforunu artırır hem de iyileşme süresini kısaltır.
   
• Cilt Adaptasyonunu Desteklemek: Fazla meme dokusu çıkarıldıktan sonra, göğüs üzerindeki cilt bir miktar gevşer. Kompresyon korsesi, cildin altındaki yeni konturlara sıkıca yapışmasını ve adapte olmasını sağlar. Bu sayede cilt sarkması ve düzensiz yüzey görünümü riski azaltılarak, ameliyatla hedeflenen düz ve sıkı göğüs hatlarının oluşumu desteklenir.
   
• İç Doku İyileşmesini ve Şekillenmesini Sağlamak: Ameliyat edilen bölgedeki iç dokuların doğru şekilde birleşmesine ve iyileşmesine yardımcı olur. Korsenin sağladığı stabilizasyon, hareket sırasında dokuların zorlanmasını engeller ve iyileşme sürecindeki hassas dokuları korur.

Genellikle cerrahiyi takip eden 2 ila 6 hafta boyunca düzenli olarak kullanılması tavsiye edilen bu korse, operasyonun ayrılmaz bir parçasıdır. Korsenin kullanım süresi ve diğer tüm detaylarf ile ilgili en doğru bilgiyi doktorunuz size verecektir.

Jinekomasti Ameliyatı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Jinekomasti ameliyatı acıtır mı?

Jinekomasti ameliyatları genel anestezi altında yapılır ve hasta herhangi bir ağrı ya da acı hissetmez. Ortalama bir saat süren ameliyatın sonrasında hastalar ya aynı gün ya da bir gün sonra taburcu edilmektedir. Liposuction ya da küçük kesiyle yapılan operasyonlarda genellikle dren takılmazken, açık ameliyatlarda takılır. Ameliyat sonrasında hafif düzeyde yaşanan ağrılar ise ağrı kesicilerle ortadan kaldırılırken, beşinci günün sonunda hastanın banyo yapmasına müsaade edilmektedir.

Kişide jinekomasti olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Erkeklerde kadın tipi bir meme büyümesi görülmesi kilo alımına bağlı olabilir. Ancak kilo verilse bile bu görünümden kurtulmak mümkün olmayabilir. Bu durumda kişi doktora başvurmalı, çeşitli muayene ve tetkiklerle jinekomasti konusunda kesin tanı konulmalıdır.

Jinekomasti kendi kendine geçer mi?

Ergenlikte görülen jinekomasti, genellikle geçici olmaktadır ve hastaların yaklaşık yüzde 90’ında üç yıl içinde kendiliğinden düzelme görülmektedir. Bu şartlarda düzenli takip yeterli gelebilmektedir. Erişkinlikte ise öncelikle altta yatan sebep varsa bunun düzeltilmesi gerekir. Bir neden olmadığında ya da mevcut sorun giderilmesine rağmen hastanın durumunda düzelme görülmezse, cerrahi tedavi planlanmaktadır.

Jinekomasti ameliyatı için kimler aday olabilir?

Mevcut sarkıklıkları fazla olan ya da meme dokusu çok büyük olan tüm erkekler aday olarak gösterilebilir.

Jinekomasti ameliyatı için gerekli olan kriterler nelerdir?

Meme başı sarkıklığının belli bir ölçünün altına inmesi bir kriterdir. Hacim olarak 50-100 cc arası olması gereken meme dokusunun 200-300 cc’lere ulaşması jinekomasti estetiği için yeterli bir kriterdir.

Jinekomasti ameliyatı (Erkeklerde meme küçültme ameliyatı) için yaş sınırı var mı?

Yasal olarak 18 yaş sınırı bulunmaktadır. Herhangi bir üst yaş sınırı bulunmamaktadır.

Jinekomasti ameliyatı öncesi neler yapılmalı?

Jinekomasti ileri derece değilse spor veya diyet ile fayda görülebilir. Bu nedenle hastalar öncelikle egzersize ve diyete yönlendirilir. Hastaların ameliyat öncesi gıda takviyeleri ve kanı sulandırabilecek kırmızı meyvelerden kaçınması önerilir. Sigara, yara iyileşmesini bozan bir faktördür. Sigara kullanımının ameliyattan 1 hafta önce bırakılması ve ameliyat sonrası 1 haftaya kadar içilmemesi başarıyı artıracaktır.

Jinekomasti ameliyatı sonrasında nelere dikkat edilmelidir?

Cerrahi sonrası hasta aynı gün ya da ertesinde taburcu edilmektedir. Çoğu hastada iyileşme süreci yaşam kalitesini etkilemediği gibi, ağrı da yaşanmamaktadır. Jinekomastinin büyüklüğüne göre hasta kısa bir süre sonra normal yaşamına dönebilmektedir. Jinekomasti, beslenme planlamasının da çok iyi yapılmasını gerektiren bir rahatsızlıktır. Bu nedenle erkekler jinekomasti uygulamasının öncesi ve sonrasında fazla kilo alımından kaçınmalı, gerektiği takdirde beslenme ve diyet uzmanı kontrolünde ideal kilolarını korumalıdır. 

Jinekomasti ameliyatı sonrasında korse takılmalı mı?

Jinekomasti operasyonunun ardından hastaların 2-6 hafta süresince jinekomasti korsesi olarak da anılan korse takması gerekmektedir. Kesin sonuç 6- 12 ay arasında alınır. Ameliyat sonrasında ise çok ciddi bir kilo değişimi olmadığı sürece operasyonun sonucu kalıcı olurken, meme ucunda da herhangi bir his kaybı oluşmamaktadır.

Jinekomasti ameliyatı egzersiz düzenine ne zaman dönülebilir?

İlk hafta mümkün olduğunca dinlenilmeli ve üst beden hareketleri aza indirgenmelidir. Ağırlık kaldırma, yorucu işler ve güç gerektiren egzersizlerin ertelenmesi, dolaşımı artırmak için yürüyüş yapılması ve mümkün olduğunca araba kullanmamaya çalışılması gerekmektedir. Birinci aydan sonra bazı ağır aktivite ve egzersizleri yapmak mümkün olmaktadır.

Jinekomasti ameliyatı sonrası meme büyümesi tekrar eder mi?

Tedavi sonrası jinekomastinin tekrarlaması beklenmez. Ancak hastaların kilo alması halinde yağ dokusu oluşabilir. Bu nedenle kilo kontrolü önemlidir.

Erkeklerde meme küçültme ameliyatı dezavantajları nelerdir?

Bu işlem, nihayetinde cerrahi bir operasyondur. Az da olsa kanama, morarma gibi riskleri olabilir. Çok fazla meme dokusu alınırsa meme başı altında çökmeler olabilir. Bu nedenle operasyonun uzman doktorlar tarafından tam donanımlı ve güvenilir merkezlerde yaptırılması önemlidir.

Jinekomasti ameliyatı güvenli midir?

Kas üzeri ameliyatı eğer düzgün seviyede yapılırsa ve kas altına inilmezse güvenli bir operasyondur. Kasın altına inildiğinde ise düşük de olsa pektoral kasa, göğüs kafesine, kemiklere ya da akciğere zarar verme ihtimali vardır. Bu nedenle donanımlı merkezlerde uzman kişiler tarafından yapılması önemlidir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."