Terapötik Endoskopi Nedir? Terapötik Endoskopi Uygulamaları

Terapötik endoskopi, sindirim sistemi organlarındaki hastalıkların organ içerisinden kesisiz ve ameliyatsız biçimde tedavi edilmesini sağlayan ileri tıbbi yöntemdir. Geleneksel tanısal endoskopinin ötesine geçen bu uygulama; kanama kontrolü, polip ve tümörlerin çıkarılması ile darlıkların genişletilmesi gibi doğrudan tedavi edici girişimleri kapsar. Vücutta herhangi bir cerrahi kesi oluşturmadan uygulandığı için hasta konforunu artırır ve iyileşme süresini belirgin şekilde kısaltır. Modern gastroenteroloji pratiğinde cerrahiye alternatif olarak sıklıkla tercih edilen güvenli ve etkili bir yaklaşımdır.

Terapötik Endoskopi Nedir?

Terapötik endoskopi, sindirim kanalı organlarında tespit edilen patolojilerin esnek bir kamera ve mikro-cerrahi aletler yardımıyla ameliyatsız olarak tedavi edilmesidir. İşlem sırasında yemek borusu, mide ve bağırsak gibi organların iç yüzeyine doğrudan erişilerek tedavi edici müdahaleler gerçekleştirilir. Kelime anlamı tedavi edici olan bu yöntem, sadece hastalık tanısı koymakla kalmayıp mevcut rahatsızlığı aynı seansta ortadan kaldırmayı hedefler. Gelişmiş tıp teknolojisi sayesinde hastaların açık ameliyat ihtiyacını ve hastanede yatış sürelerini minimuma indirir.

Terapötik Endoskopi ve Tanısal Endoskopi Arasındaki Farklar

Terapötik endoskopi saptanan rahatsızlığı doğrudan tedavi etmeyi amaçlarken, tanısal endoskopi sadece iç organları görüntüleme ve inceleme amacıyla uygulanır. Tanısal süreçte hastalıkların nedeni araştırılır ve gerekli durumlarda biyopsi örnekleri alınır. İnceleme esnasında müdahale gerektiren bir polip veya kanama tespit edildiğinde, uzman hekim aynı seansta tedavi edici ekipmanları devreye sokar. Bu noktada prosedür, görüntüleme aşamasından çıkarak bir terapötik endoskopi işlemi haline dönüşür.

Terapötik Endoskopi Uygulamaları Nelerdir?

Terapötik endoskopi uygulamaları, gastrointestinal sistemde ortaya çıkan kanama, tümör, polip ve darlık gibi sorunları ameliyatsız çözmek için geliştirilmiş özel müdahale teknikleridir. Hastalığın türüne, boyutuna ve organ içerisindeki konumuna göre seçilen bu yöntemler, doku bütünlüğünü koruyarak hedefe yönelik tedavi sunar.

Sindirim sistemi sağlığında yaygın olarak başvurulan terapötik endoskopi uygulamaları şunlardır:

Endoskopik polipektomi ve mukozal rezeksiyon (EMR / ESD)

Endoskopik polipektomi, mide ve bağırsak yüzeyinde gelişen potansiyel kanser riski taşıyan poliplerin kement benzeri özel tellerle kesilerek çıkarılmasıdır. Daha büyük veya derin mukozal lezyonlarda ise Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR) veya Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD) teknikleri uygulanır. Bu yöntemlerle kanser öncülü dokular, organın dış yapısına zarar verilmeden tamamen temizlenir.

Gastrointestinal kanama kontrolü (Hemostaz)

Hemostaz uygulamaları, peptik ülser veya varis kaynaklı acil sindirim sistemi kanamalarının endoskopik olarak saniyeler içinde durdurulmasıdır. Terapötik endoskopi işlemleri kapsamında kullanılan klipsleme, ısı ile dağlama veya ilaç enjeksiyonu gibi teknikler sayesinde kanayan damarlar başarıyla kapatılır.

Darlıkların genişletilmesi ve stent uygulamaları

Dilatasyon ve stentleme, yemek borusu veya bağırsaklarda meydana gelen tıkanıklık ve daralmaların balon yardımıyla açılması veya tüp yerleştirilerek genişletilmesidir. Çeşitli hastalıklara veya tümörlere bağlı gelişen darlıklar bu yolla açılarak hastanın normal beslenme fonksiyonuna dönmesi sağlanır.

Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP)

ERCP, safra yolları ve pankreas kanalındaki taş, çamur ve tıkanıklıkların ameliyatsız olarak çıkarılmasını sağlayan ileri düzey bir endoskopik prosedürdür. Özel endoskoplar yardımıyla safra kanalına ulaşılır, taşlar kırılır veya kanalın açık kalması için stent yerleştirilir.

Yabancı cisim çıkarılması

Yabancı cisim çıkarılması, yanlışlıkla yutulan ve sindirim borusuna saplanan nesnelerin özel tutucu aletler yardımıyla dışarı alınmasıdır. Ağız yoluyla girilerek gerçekleştirilen bu işlem, organ yaralanması veya delinmesi riskini ortadan kaldırır.

Beslenme tüpü yerleştirilmesi (PEG)

PEG (Perkütan Endoskopik Gastrostomi), ağızdan beslenemeyen hastaların doğrudan mide duvarından beslenebilmesi için endoskopik kılavuzlukla beslenme kateteri takılmasıdır. Yutma güçlüğü çeken veya nörolojik rahatsızlığı bulunan bireylerde uzun süreli beslenme desteği sağlar.

Terapötik Endoskopi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Terapötik endoskopi, yemek borusundan kalın bağırsağa kadar uzanan sindirim kanalındaki hem iyi huylu hem de erken evre kötü huylu rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır. Geleneksel ameliyatlara kıyasla çok daha düşük risk taşıması nedeniyle gastroenterolojide öncelikli tedavi seçeneğidir.

Bu yöntemle sıklıkla tedavi edilen durumlar şunlardır:

• Mide ve Bağırsak Polipleri: Kanser riski taşıyan dokuların vücuttan uzaklaştırılması.
   
• Aktif Gastrointestinal Kanamalar: Ülser veya damar çatlamasına bağlı kanamaların mühürlenmesi.
   
• Yemek Borusu Varisleri: Siroz hastalarında görülen kanamalı varis damarlarının bantla bağlanması.
   
• Erken Evre Mide ve Özofagus Kanserleri: Yüzeysel tümörlerin organ çıkarılmadan kazınması.
   
• Akalazya Hastalığı: Yemek borusu alt kasındaki sıkışmanın gevşetilmesi.
   
• Safra Kanalı Taşları ve Tıkanıklıkları: ERCP yöntemi ile kanalların temizlenmesi.

Terapötik Endoskopi Avantajları Nelerdir?

Terapötik endoskopi faydaları, hastaların vücudunda hiçbir cerrahi kesi yapılmadan doğrudan organ içerisinden tedavi imkanı sunmasında yatar. Bu durum cerrahi strese bağlı komplikasyonları azaltırken hastanın günlük hayatına dönme süresini hızlandırır.

Terapötik endoskopi faydaları/avantajları şunlardır;

• Kesisiz Müdahale: Vücut yüzeyinde yara izi veya dikiş oluşmaz, enfeksiyon riski oldukça düşüktür.
   
• Hızlı İyileşme: Hastalar genellikle aynı gün veya bir günlük takibin ardından evlerine taburcu edilir.
   
• Minimum Ağrı: Ameliyat kesisi olmadığından işlem sonrası ağrı ve rahatsızlık hissi minimal seviyededir.
   
• Düşük Anestezi Riski: Genel anestezi yerine çoğunlukla hafif sedasyon altında güvenle uygulanır.
   
• Yüksek Hassasiyet: Yüksek çözünürlüklü kameralar sayesinde lezyonlar milimetrik doğrulukla temizlenir.

Terapötik Endoskopi Öncesi Hazırlık Süreci

Terapötik endoskopi öncesi hazırlık, organ yüzeylerinin net görünmesi ve müdahalenin güvenle tamamlanması için organların tamamen temizlenmesi sürecidir. İşlem başarısını doğrudan etkileyen bu aşama, hastanın genel durumuna göre planlanır.

Hazırlık sürecinde izlenen adımlar şunlardır;

• Açlık ve Diyet: Mide müdahalelerinden önce en az 6-8 saatlik tam açlık gerekir. Kolon uygulamalarında ise işlemden 1-2 gün önce özel sıvı diyeti ve bağırsak temizleyici solüsyonlar kullanılır.
   
• İlaç Düzenlemesi: Kanama riskini önlemek amacıyla kan sulandırıcı ilaçların kullanımı doktor gözetiminde kesilir veya yeniden düzenlenir.
   
• Medikal Değerlendirme: Hastanın kronik rahatsızlıkları, alerji öyküsü ve geçirdiği operasyonlar detaylıca analiz edilir.

Terapötik Endoskopi İşlemi Nasıl Uygulanır?

Terapötik endoskopi işlemi, hastanın sedasyon ile uyutulmasının ardından esnek endoskop cihazıyla organ içerisine girilerek hedeflenen dokuya tedavi uygulanması şeklinde gerçekleştirilir. Steril endoskopi ünitelerinde uzman hekimler tarafından yürütülür.

Uygulama adımları şu şekildedir;

• Sedasyon ve Erişim: Hastaya rahatlatıcı ilaçlar verildikten sonra ucunda kamera bulunan esnek boru ağız veya anüs yoluyla organa ilerletilir.
   
• Görüntüleme ve Müdahale: İncelenen alan karbondioksit gazı ile hafifçe şişirilerek netleştirilir. Cihazın içindeki kanaldan geçirilen mikro-aletlerle tedavi uygulanır.
   
• Kontrol ve Tamamlama: İşlem yapılan bölge kanama riski açısından son kez kontrol edildikten sonra cihaz yavaşça çıkarılır.

Terapötik Endoskopi Sonrası İyileşme Süreci

Terapötik endoskopi sonrası iyileşme, müdahalenin niteliğine bağlı olarak oldukça hızlı geçen ve hastanın kısa sürede derlenmesini sağlayan bir evredir. Hasta işlem bittikten sonra anestezi etkisi geçene kadar dinlenme odasında gözlemlenir.

Bu süreçte dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Beslemeye Geçiş: Genellikle işlemden 1-2 saat sonra ılık ve yumuşak gıdalarla beslenmeye başlanabilir.
   
• İstirahat: Sedasyon alındığı için ilk 24 saat araç kullanılmamalı ve dikkat gerektiren işlerden uzak durulmalıdır.
   
• Geçici Şişkinlik: İşlem sırasında verilen havaya bağlı oluşan hafif gaz ve kramplar kısa sürede kendiliğinden kaybolur.

Terapötik Endoskopinin Riskleri ve Komplikasyonları

Terapötik endoskopinin riskleri, invaziv bir tıbbi müdahale olması nedeniyle nadiren de olsa kanama, doku delinmesi veya anestezi reaksiyonları şeklinde ortaya çıkabilir. Deneyimli uzmanlar tarafından yapıldığında bu komplikasyonların görülme oranı oldukça düşüktür.

Olası riskler şunlardır:

• Perforasyon (Delinme): Organ duvarında küçük bir yırtık oluşması durumudur; işlem anında endoskopik klipslerle kapatılabilir.
   
• Kanama: Doku çıkarılan bölgelerde hafif kanamalar yaşanabilir ve aynı seansta mühürlenir.
   
• Sedasyon Reaksiyonları: Anestezi ilaçlarına bağlı gelişebilecek geçici solunum veya tansiyon dalgalanmalarıdır.

İşlem sonrasında şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş veya ağızdan kan gelmesi gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Terapötik Endoskopi için Hangi Bölüm ve Doktora Gidilir?

Terapötik endoskopi işlemleri için hastanelerin Gastroenteroloji bölümüne başvurulmalı ve alanında uzman bir Gastroenteroloji Uzmanı (Gastroenterolog) hekime muayene olunmalıdır. Yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsaklar ile safra yolları ve pankreas hastalıklarının ameliyatsız endoskopik yöntemlerle tedavisi doğrudan bu branşın uzmanlık alanına girer.

Terapötik Endoskopi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Terapötik endoskopi ağrılı bir işlem midir?

Terapötik endoskopi, sedasyon (derin uyku) altında yapıldığı için hasta işlem sırasında hiçbir şekilde ağrı, sızı veya bulantı hissetmez.

Terapötik endoskopi ne kadar sürer?

Uygulanacak müdahalenin türüne göre değişkenlik göstermekle birlikte işlemler genellikle 20 ile 60 dakika arasında tamamlanır.

Terapötik endoskopi sonrasında hastanede yatmak gerekir mi?

Genellikle günübirlik bir prosedürdür ve hastalar birkaç saatlik takibin ardından aynı gün taburcu edilir.

Terapötik endoskopi öncesi kan sulandırıcı ilaçlar kesilmeli midir?

Olası kanama risklerini önlemek için kan sulandırıcı ilaçların doktor kontrolünde işlemden birkaç gün önce kesilmesi gerekmektedir. Fakat en doğru yönlendirme için doktorunuza danışarak hareket etmelisiniz.

İşlemden ne kadar süre sonra yemek yenilebilir?

Sedasyonun etkisi geçip yutma refleksi geri geldikten yaklaşık 2 saat sonra hafif ve ılık gıdalar tüketilebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."