Trombektomi Nedir? Neden Yapılır?

Trombektomi, atardamar veya toplardamardaki kan pıhtılarında uygulanır. Bu işlemde bacaklar, kollar ve beyin gibi hayati organların kan akılını geri kazandırır. Trombektomi, zamanında müdahale ile yapıldığında ölüm veya kalıcı sakatlık riski büyük ölçüde azalabilir.

Trombektomi nedir?

Trombektomi, kan damarları olan atardamar veya toplardamarda oluşan kan pıhtısını çıkarmak için yapılan bir ameliyattır. Bu kan pıhtısına trombüs adı verilir, uzuvlara ve/veya organlara giden kan akışını keserek hayati bir tehlike durumu oluşturabiir. Kan pıhtılarının en sık görüldüğü yerler bacaklar, kollar, bağırsaklar, beyin, akciğerler ve kalptir.

Trombektomi tüm hayati organların kan akışının sağlanmasına yardımcı olmak için yapılır. Atardamar veya toplardamarda oluşan trombüs adı verilen kan pıhtılarını giderir. Cerrahi bir yöntem olan bu işlem ile yaşamı tehtit eden komplikasyonların oluşmasını önlemek mümkündür. Bazı durumlarda bu komplikasyonların oluşmasını engellemek için erken müdahale yapılmalı birkaç saat içerisinde hastanın trombektomi ameliyatına alınması gerekir.

Trombektomi Neden Yapılır?

Trombektomi, hastanın atardamar veya toplardamarında oluşan kan pıhtılarının kan sulandırıcı ya da trombolitik tedavilerle tedavi edilemediği durumlarda yapılır. Pıhtının vücudun hayati organlara ve uzuvlara giden kan akışını engelleyerek hastayı ciddi risklere sokuyorsa hızlıca uygulanmalıdır. Kan pıhtısının oluşturduğu hayati riskler:

• Ölüm
• Kalıcı doku hasarı
• Kalıcı organ hasarları
• Emboli

Trombektomi Hangi Durumlarda Yapılmamalıdır?

Trombektomi cerrahi bir işlemdir ve hastanın ciddi riskler yaşamadan kan pıhtılarının çözülebilir olduğunda farklı yöntemlerle tedavi edilebilir olduğu durumlarda uygulanmaması tercih edilir.  Ayrıca kişide yaşanan bazı rahatsızlıklar bu cerrahi işlem için engel oluşturabilir. Trombektomi ameliyatının yapılmadığı durumlar şöyledir:

• İlaç yöntemi ile tedavi edilebilen kan pıhtılarında
• Ulaşılması zor yerlerde olan kan pıhtılarında,
• Çok küçük kan damarlarında oluşan kan pıhtılarında
• Kişinin yaşadığı önceden var olan bir kan bozukluğu
• Beyin kanaması
• Tedavi edilemeyen çok yüksek tansiyon hastalarında
• 30 günden fazla süre mevcut kronik kan pıhtılarında

Trombektomi Hangi Hastalıkların Tedavisinde Kullanılır?

Trombektomi işlemi, kan damarlarından atardamar ve toplardamarın tıkanarak organlara kan akışını kesmesine bağlı oluşan hastalıkların tedavilerinde kullanılır. Trombektomi işlemi hayati risk durumlarını engellemek için en hızlı şekilde uygulanmaya başlanmalıdır. Trombektominin uygulandığı risk oluşturan hastalıklar şöyledir:

• Kalp krizi
• Felç
• Akciğer embolisi: Kalbin sağ kanadından çıkarak akciğere giden damarların tıkanması
• Derin Ven Trombozu: Vücutta derin vende (toplardamarda) meydana gelen pıhtının bir kısmının kopup kanda dolaşarak, akciğerdeki kan akışını tıkaması
• Akut Ekstremite İskemisi : uzuv kaybı ve ölüm riski oluşturabilen uzuvlara giden kan akışının aniden kesilmesi durumu
• Renal Arter Stenozu : Böbreklere kan taşıyan bir veya birden fazla arter damarda daralma
• Akut Mezenterik İskemi: İnce bağırsağa giden kan akışının ani olarak kesilmesi

Trombektomi Yöntemleri Nelerdir?

Trombektomi ameliyatının iki önemli kategorisi bulunmaktadır. Bunlar cerrahi açık trombektomi, perkütan minimak invaziv trombektomidir.

Cerrahi (açık) Trombektomi

Cerrahi işlem olarak kullanılan trombektomi, cerrah tarafından tıkalı damara ulaşmak için bir kesi yaparak damarı açar ve balon kullanarak kan pıhtısını çıkarır ve ardından kan damarını onarabilir.

Perkütan (minimal invaziv) Trombektomi

Mekanik trombektomi sırasında, cerrahın kan damarının içindeki pıhtılarını yumuşatabilen veya emebilen kateterler aracılığı ile bir özel cihaz yerleştirir. Kalan bir pıhtı varsa, cerrah bölgeye lokal pıhtı çözücü ilaç enjekte edebilir. Bu tekniklerden bazıları:

• Trombolizli veya trombolizsiz kateter yönlendirmeli mekanik trombektomi
• Kateter yönlendirmeli aspirasyon trombektomisi
• Kateter yönlendirme tromboliz.

Trombektomi Nasıl Yapılır?

Trombektomi, acil durumlarda gerçekleştirilen, türüne bağlı olarak uygulamanın değiştiği bir cerrahi işlemdir. Bazı durumlarda önceden hazırlıkj yapılamayabilir ancak, trombektomi süreci önceden planlandığı durumlarda doktorlar tarafından istenebilen bazı durumlar olabilir. Bunlar:

Görünteleme testleri: Ultrason, BT taraması ve MR gibi görüntüleme testleri ameliyat planlamasına yardımcı olur. Bu testler ile tedavi edilmesi gereken kan pıhtısı ve kan damarlarının boyutunu ve yerini gösteren ayrıntılı görüntüler oluşturabilir.

Tütün ürünlerinden uzak durulması: Tütün ürünleri, cerrahi işlemler sırasında oluşan ve sonrasında oluşabilecek komplikasyonlara neden olabilir. Trombektomi işleminden önce mümkün olan en kısa sürede doktorlar bu konuda plan oluşturma talebi yapacaktır.

Kullanılan bazı ilaçların bırakılması: Doktorlar belirli bitkisel takviyelerin, vitaminlerin, kan sulandırıcı etkisi olan ve reçetesiz satılan ilaçların kullanılması durumunun görüşmelerde bildirilmesini ve trombektomi öncesinde bırakılmasını talep edebilir.

Trombektomi işlemi uygulanan pıhtının türüne bağlı değiştiği gibi bulunduğu yeri ve boyutuna da bağlı olarak işlem süresi de değişebilir. Genellikle bir ile birkaç saat sürmesi beklenir. Belirli bir süresi yoktur. Trombektomi sırasında genel olarak:

Anestezi/ sedasyon

Koldaki bir damar yoluyla genel anestezi veya sedasyon uygulanabilir, sedasyon işlem sırasında rahatlamaya yardımcı olur.

Kesi

Cerrahi olarak gerçekleşen trombektomi işlemi için cerrah, tıkalı bir kan damarı üzerinde veya altında cilde bir kesi yapar ve kan damarını keser.

Kateterizasyon

Perkütan trombektomi ameliyatı geçiren kişilerde cerrah pıhtı üzerinde ve altında kan damarını (genel olarak kol ve bacaklarda ) delerek kan damarına tel ve kateterler yerleştirir. Görüntüleme taramalarını kullanmak için katateri ve özel cihazları kan damarından geçirir ve kan pıhtısı olan yere yönlendirerek pıhtının çıkarılmasını sağlar.

Pıhtı giderme

Açık trombektomi esnasında, pıhtı çıkarmak için bir balon kateter kullanılır. Mekanik trombektomi esnasında ise pıhtı parçalamak ve eritmek veya kateter benzeri bir vakumla pıhtının emilmesi için özel cihazlardan destek alır.

Kapatma

Trombektemi işleminden sonra kan damarı cerrah tarafından onarılır. Perkütan trombektomide doktor tel ve kateteri damardan çıkarır ve atardamardaki deliği kapatmak için basınç uygular veya kapatma cihazı kullanır.

Trombektomi Riskleri Nelerdir?

Trombektomi işleminde bazı riskler vardır bu riskler kişinin verdiği reaksiyonlar, yaşanan komplikasyonlar ya da sorunun tekrar etmesi gibi nedenlerdir. Trombektomi riskleri arasında:

• Kanama
• Enfeksiyon
• Anestezi reaksiyonu
• Kan pıhtısını tekrar etmesi
• Damar hasarı veya damar stenozu (daralması)
• Hematomlar (şiddetli morarmalar)
• Akciğer embolisi (pıhtının yerinden koparak akciğere gitmesi)

Trombektomi Sonrası Komplikasyonlar Nelerdir?

Trombektomi işlemi sonrası bazı komplikasyonlar yaşanabilir. Bunlar ciddi sağlık sorunlarına ve hızlıca müdahale edilmesi gereken durumlar olabilmektedir. Trombektomi sonrasında kişinin kendinde aşağıdaki belirtileri görmesi durumunda derhal doktor ile iletişime geçmesi hayati önem taşır. Bu komplikasyonlar:

• Kanama
• Ateş
• Göğüste ağrı
• Kafa karışıklığı
• Yönelim bozukluğu
• Kol ve bacaklarda ağrı, şişlik veya uyuşma
• Kesi bölgesinden irin veya akıntı gelmesi
• Nefes darlığı (dispne)

Trombektomi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Trombektomi geçiren kişilerde durum nasıldır?

Trombektomi sonrası genel sağlık durumu ve kan pıhtısının yeri gibi birçok faktöre bağlı olarak sağ kalım oranı değişmektedir.

Trombektomi iyileşme süreci nasıldır?

Trombektomi sonrası iyileşme süresi, uygulanan işlemin türü ve çeşitli faktörlere bağlı değişir. Birçok hasta başka pıhtı oluşumunu önlemek için kan sulandırıcı ilaçlardan destek alabilir. Doktorların bir diğer önerisi ise bacaklarda pıhtı oluşumunu önlemek amaçlı kompresyon çorabı giyilmesi olabilir.

Trombektomi faydaları nelerdir?

Trombektomi işlemi ciddi sakatlıklar, uzuv kayıpları veya ölüm riski gibi ciddi durumların oluşmasını azaltabilir. Bu işlem kan akışının mümkün olan en kısa sürede geri kazandırılmasını,  hasar oluşumu ve bedendeki işlev kaybını sınırlamayı hedefler.

Trombektomi sonrası ne yaşanabilir?

Trombektomi sonrası, anestezi veya sedasyon durumundan çıkan hastanın hayati fonksiyonları uzman sağlık ekibi tarafından izlenir. Hastaların bazıları aynı gün taburcu edilirken, pıhtının konumu ve yapılan ameliyatın büyüklüğüne göre kan sulandırıcı kullanımına bağlı bir ya da birkaç gün hastanede kalabilir.

Trombektomi yaygın bir işlem midir?

Evet, trombektomi yaygın bir işlemdir ancak trombektomi sıklığı kan pıhtısının yeri ve boyutuna bağlı karar verilmesi nedeniyle değişkendir.

Tüm kan pıhtıları trombektomi gerektir mi?

Tüm kan pıhtılarında trombektomi müdahalesi gerekmez. Bazı kan pıhtıları kan sulandırıcı ilaçlar antikoagülan yöntemler ve trombolitik gibi işlemlerle tedavi edilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."