Zatürre (Pnömoni) Nedir? Zatürre Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Zatürre, akciğerdeki hava keselerinin bakteri, virüs veya mantar kaynaklı iltihaplanmasıdır. Daha çok streptococcus pneumoniae bakterisinin neden olduğu zatürre akciğerdeki hava keselerinin sıvı ya da irinle dolmasına neden olur. Zatürre tedavi edilmediğinde akciğere zarar verebilen bir rahatsızlıktır. O nedenle bu şikayetler görüldüğünde teşhis konulması için bir göğüs hastalıklarına görünülmelidir.

Zatürre (Pnömoni) Nedir?

Zatürre (tıbbi adı pnömoni), bir veya her iki akciğerdeki hava keselerinin iltihaplanmasıdır. Zatürre'ye bakteriyel, viral veya mantar enfeksiyonları neden olurken, hava keseleri sıvı veya irinle dolabilir. Zatürre'de öksürük, ateş ve nefes darlığı yaygın semptomlardır.

Yeşil veya sarı balgam üreten öksürük, nefes darlığı, ateş, terleme, göğüs ağrısı, eklem ve kas ağrıları, hırıltı ve yorgunluk zatürre belirtileridir. Hem viral hem de bakteriyel olarak karşımıza çıkan zatürre bulaşıcı bir hastalıktır ve erken tedavi edilmediği takdirde ciddi sonuçlar doğurabilir.

Zatürre (Pnömoni) Çeşitleri Nelerdir?

Zatürre (Pnömoni) Neden Olur?

Zatürrenin nedeni genelde bakteri, virüs veya mantar gibi mikroorganizmalardır. Özellikle tedavi edilmeyen streptococcus pneumoniae adı verilen bakteri, influenza virüsü, rinovirüs, rsv virüsü ve mantar enfeksiyonları zatürreye dönüşebilmektedir.

Bakteri ve virüs kaynaklı meydana gelen zatürre nedenleri genel olarak şunları içerir:

• Streptococcus pneumoniae bakterisi
• Virüs ve mantar enfeksiyonları
• İnfluenza virüsü
• RSV virüsü
• Soğuk algınlığı (rinovirüs)
• Koronavirüs
• Adenovirüs
• KOAH
• Astım
• Kızamık
• Suçiçeği
• Lejyoner hastalığı
• Pnömokok hastalığı
• Diyabet
• Sigara ve alkol tüketimi
• Bağışıklık sisteminin düşük olması

Bu hastalıklara sahip kişilerin kesin olarak zatürreye yakalanacağı kanısına varılamaz. Zatürre öksürük, yüksek ateş, titreme ve nefes darlığı gibi belirtiler ile kendini gösterir. Meydana gelen belirtiler ışığında doktor kontrolünde birtakım testlerle birlikte zatürre tanısı konulur.

Zatürre (Pnömoni) Belirtileri Nelerdir?

Akciğerde enfeksiyon sonucu gelişen zatürrenin yaygın belirtileri, bitkinlik, ateş, nefes darlığı, şiddetli öksürük, balgam, burundan sarı-yeşil mukus gelmesi, hızlı nefes alıp verme ve göğüs ağrısıdır.

Pnömoni hastalığı olarak da bilinen zatürre belirtileri şunlardır:

• Yeşil veya sarı balgam üreten şiddetli öksürük
• Nefes darlığı
• Nefes alıp verirken hırıltı
• Göğüs ağrısı
• Ateş
• Terleme
• Kas ve eklem ağrıları
• Göğüs ve sırt ağrısı
• Halsizlik
• İştahta azalma
• Baş ağrısı
• Bulantı ve kusma

Zatürre Teşhisi Nasıl Yapılır?

Zatürre olan hastalarda ortak görülen belirtiler, yeşil veya sarı balgam üreten şiddetli kronik öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, hırıltı, kas ve eklem ağrıları ve ateştir. Bu şikayetler sonrasında doktor fiziksel muayene yapacaktır, steteskop yardımıyla ciğerleri dinleyen doktor zatürreden şüphelenirse akciğer görüntülemesini isteyerek zatürre hastalığını teşhis edebilir. Zatürre teşhisinde faydalanılan yöntemler şunlardır:

Kan testleri

Kan testleri bir enfeksiyonun varlığını doğrulamak ve enfeksiyona neden olan organizmanın türünü belirlemeye çalışmak için kullanılır. Ancak kesin tanımlama her zaman mümkün değildir.

Göğüs röntgeni

Göğüs röntgeni, doktorunuzun zatürreyi teşhis etmesine ve enfeksiyonun kapsamını ve yerini belirlemesine yardımcı olur. Ancak zatürreye ne tür bir mikrobun neden olduğunu tam olarak söylenemez.

Nabız oksimetresi

Nabız oksimetresi aracılığıyla kandaki oksijen seviyeniz ölçülür. Zatürre akciğerlerinizin kan dolaşımınıza yeterli miktarda oksijen taşımasını engelleyebilir.

Balgam testi

Derin bir öksürükten sonra akciğerlerinizden bir sıvı örneği (balgam) alınır ve enfeksiyonun nedenini belirlemeye yardımcı olmak için analiz edilir.

Arteriyel kan gazı testi

Sağlayıcınız, akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını anlamak için kanınızdaki oksijen seviyelerini ölçmek için bileğinizden, kolunuzdan veya kasıklarınızdan kan örneği alır.

Bronkoskopi

Bazı durumlarda doktorunuz akciğerlerinizin içine bakmak için bronkoskop adı verilen ince, ışıklı bir tüp kullanabilir. Ayrıca laboratuvarda test edilmek üzere doku veya sıvı örnekleri de alabilirler.

65 yaşın üzerindeyseniz, hastanedeyseniz veya ciddi semptomlarınız ya da sağlık sorunlarınız varsa doktorunuz ek testler isteyebilir.

Bunlar şunları içerebilir:

BT taraması

Zatürreniz beklendiği kadar kısa sürede geçmiyorsa doktorunuz akciğerlerinizin daha ayrıntılı bir görüntüsünü elde etmek için göğüs BT taraması önerebilir.

Plevral sıvı kültürü

Enfeksiyonun tipini belirlemeye yardımcı olmak için plevral bölgeden kaburgalarınızın arasına bir iğne konularak sıvı örneği alınır ve analiz edilir.

Zatürre Tedavisi Nasıl Yapılır?

Zatürre tedavisi için öncelikle altında yatanın tam olarak belirlenmesi gerekir. Nedenin belirlenmesinin ardından doktor hastanın durumuna bağlı olarak bazı tedavi yöntemleri önerir.

Zatürrenin tedavi yöntemleri şöyle özetlenebilir:

Antibiyotikler

Antibiyotikler bakteriyel pnömoniyi tedavi eder. Bir virüsü tedavi edemezler ancak virüsle aynı zamanda bakteriyel bir enfeksiyonunuz varsa, doktor tarafından antibiyotik reçete edilir.

Antifungal ilaçlar

Antifungaller mantar enfeksiyonunun neden olduğu zatürreyi tedavi etmek için önerilir.

Antiviral ilaçlar

Viral pnömoni genellikle ilaçla tedavi edilmez ve kendi kendine geçebilir. Doktor tarafından, hasta kalma sürenizi ve virüsten hastalanma sürenizi azaltmak için antiviral ilaçlar önerilir.

Oksijen tedavisi

Yeterli oksijen alamıyorsanız, doktorunuz burnunuzdaki bir tüp veya yüzünüze takacağınız bir maske aracılığıyla size ekstra oksijen verebilir.

IV sıvıları

Doğrudan damarınıza (IV) verilen sıvılar dehidrasyonu tedavi eder veya önler.

Sıvıların boşaltılması

Akciğerleriniz ile göğüs duvarı arasında çok fazla sıvı varsa (plevral efüzyon), Doktor tarafından bu sıvı boşaltılabilir. Bu işlem bir kateter veya ameliyatla yapılır.

Zatürre Nasıl Geçer?

Zatürreye iyi gelmesi için doktorun kararıyla antibiyotikler, antiviral ilaçlar, sıvı ve elektrolit desteği, ağrı kesici ve ateş düşürücüler, beslenme takviyesi uygulanır. Bunlarla birlikte yatak istirahati yapılmalıdır. Zatürrenin tedavisine ayaktan tedavi uygulanabileceği gibi hastane yatışı, yoğun bakım ve mekanik solunum desteği de gerekebilir. Bunlara kişinin sağlık durumuna göre doktor karar verecektir.

Bu karar aşamasında enfeksiyonun şiddeti, hastanın yaşı ve eşlik eden kronik hastalıklar temel belirleyicidir. İyileşme sürecinin hızlanması için doktorun reçete ettiği ilaçların doz ve saatlerine titizlikle uyulması, özellikle bakteriyel zatürrelerde antibiyotiklerin belirtiler azalsa dahi yarım bırakılmaması gerekir. Vücudun enfeksiyonla mücadelesini desteklemek adına bol sıvı tüketimi, akciğerlerdeki sekresyonun (balgamın) yumuşamasını sağlayarak nefes alışverişini rahatlatır.

Süreç boyunca odanın nem dengesinin korunması ve düzenli havalandırılması, solunum yollarındaki tahrişi azaltan önemli unsurlardır. Ayrıca iyileşme evresinde akciğer kapasitesini desteklemek adına doktor önerisiyle basit nefes egzersizleri yapılabilir. Tam iyileşme sağlanan kadar fiziksel aktivitelerin kısıtlanması ve bağışıklığı destekleyici, protein ve vitamin yönünden zengin bir beslenme planının uygulanması, hastalığın nüksetmesini engellemek ve vücudun eski direncine kavuşmasını sağlamak açısından kritiktir.

Zatürre (Pnömoni) Nasıl Önlenir?

Zatürre, ciddi sonuçlar doğurabilen bir tablo olsa da, alınacak basit ancak etkili önlemlerle bu hastalıktan korunmak büyük oranda mümkündür. Bağışıklık sistemini desteklemek ve risk faktörlerini minimize etmek, korunmanın temelini oluşturur. Zatürre riskini azaltmak için dikkat edilmesi gerekenler aşağıdaki gibidir:

• Aşılanma İhmal Edilmemeli: Zatürreden korunmanın en güçlü yolu uzmanlar tarafından önerilen aşılardır. Özellikle çocuklarda, 65 yaş üstü yetişkinlerde ve KOAH, diyabet, kalp hastalıkları vb. kronik hastalığı olan bireylerde zatürre ve grip aşılarının yapılması büyük önem taşır. Grip, sıklıkla zatürreye zemin hazırladığı için mevsimsel grip aşıları da dolaylı bir koruma sağlar.
   
• Hijyen Kurallarına Uyum: Eller, gün içinde virüs ve bakterilerin en çok barındığı alanlardır. Elleri sık sık bol su ve sabunla yıkamak, mikroorganizmaların vücuda girmesini engeller. Özellikle toplu taşıma kullanımı veya kalabalık ortamlardan sonra el hijyenine ekstra özen gösterilmelidir.
   
• Sigara ve Tütün Ürünlerinden Uzak Durulmalı: Sigara, akciğerlerin doğal savunma mekanizmasını bozarak enfeksiyonlara karşı savunmasız bırakır. Tütün kullanımı sadece içen kişiyi değil, pasif içiciliğe maruz kalan çocukları ve yaşlıları da zatürre riskine açık hale getirir.
   
• Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Yaşam Biçimi: Vücut direncinin yüksek olması, enfeksiyonla mücadelede kilit rol oynar. Dengeli beslenme, mevsimine uygun sebze ve meyve tüketimi, yeterli uyku ve düzenli fiziksel aktivite bağışıklık sistemini zinde tutar.
   
• Kronik Hastalıkların Kontrolü: Diyabet, astım veya kalp yetmezliği gibi mevcut hastalıkların doktor kontrolünde ve stabil seyretmesi önemlidir. Bu hastalıkların alevlenmesi, vücut direncinin düşmesine ve zatürre riskinin artmasına neden olabilir.
   
• Kapalı Alanların Havalandırılması: Özellikle kış aylarında uzun süre kapalı ve havasız kalan ortamlar, mikropların yayılması için ideal zeminlerdir. Yaşanan ve çalışılan ortamların düzenli olarak havalandırılması, havada asılı kalan patojenlerin yoğunluğunu azaltır.

Bu önlemler, sadece bireysel sağlığı korumakla kalmaz, aynı zamanda toplum genelinde enfeksiyon zincirinin kırılmasına da yardımcı olur.

Zatürre (Pnömoni) ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Zatürre nasıl bir hastalıktır?

Zatürre, bakteri, virüs ya da mantar kaynaklı gelişen bir veya her iki akciğerdeki hava keseciklerinin irin veya sıvı ile dolduğu enfeksiyon hastalığıdır. Daha basit bir tanımla zatürre, akciğerleri etkileyen bir tür akut solunum yolu enfeksiyonudur. Alveol adı verilen hava keseciklerinin irin ya da sıvı ile dolması sonucu oksijen alımı sınırlanır. Balgamlı öksürük, ateş, titreme ve nefes alma zorluğu gibi belirtilere neden olur.

Zatürrenin nedeni nedir?

Zatürre, bir veya her iki akciğerdeki hava keselerinin, bakteriyel başta olmak üzere viral veya mantar enfeksiyonları nedeniyle iltihaplanmasıdır. Akciğerdeki dokuların sıvı ve irinle dolması sonucu, ateş, balgamlı öksürük, göğüs ve sırt ağrısı, nefes darlığı, hırıltı ve baş ağrısı gibi belirtiler yaşanır.

Zatürre nasıl anlaşılır?

Zatürre hastalarında görülen en belirgin belirtiler, balgamlı öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve iştahsızlıktır. Öksürük ile birlikte yeşil veya sarı renkte balgam gelmesi, özellikle nefes alışverişinde ve öksürürken göğüs ağrısı belirtisi yaygındır.

Zatürre hastalarında ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Uzun süre devam eden şiddetli öksürük
• Yeşil veya sarı renkte, kanlı olabilen öksürük
• Çok yorgun hissetme
• Hırıltılı ve hızlı nefes alıp-verme
• Nefes darlığı ve göğüs ağrısı
• Ateş
• Boğaz ağrısı ve baş ağrısı
• İştahsızlık
• Eklem ağrıları
• Kusma

Virüs kaynaklı viral zatürre belirtileri nelerdir?

• Kuru öksürük
• Hafif ateş
• Terleme ve titreme
• Göğüs ve sırt ağrısı
• Nefes darlığı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Bulantı ve kusma
• İştah kaybı
• Vücut ve kas ağrıları

Ateşsiz zatürre (Pnömoni) belirtileri nelerdir?

Ateş semptomu zatürrenin yaygın belirtisi olsa da, ateş olmadan da zatürre yaşanabilir. Ateşsiz zatürre de öksürük, balgam, nefes almada zorluk, göğüs ağrısı, burun akıntısı, halsizlik ve yorgunluk gibi belirtiler görülebilir. 

Ateşsiz zatürre belirtileri belirtileri genel olarak şunlardır:

• Balgamlı veya kuru öksürük
• Boğaz ağrısı
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Baş ağrısı

Gizemli yeni pnömoni virüsü nedir?

Çin'de görüldükten sonra salgın riskinin ortaya çıktığı, gizemli pnömoni adı ile anılan pnömoni virüsü, yürüyen zattüre ile de ilişkili olan mikoplazma pnömoniya bakterisinden kaynaklanan ve daha çok çocuklarda görülen teşhis edilmemiş bir pnömoni türüdür. Çocukluk zatürresi olarak da anılmaya başlanan gizemli pnömoni virüsünde boğaz ve baş ağrısı, balgamlı öksürük, nefes darlığı, aşırı yorgunluk, yüksek ateş ve akciğerde nodül gelişimi gibi belirtileri görülmektedir.

Zatürre aşısı nedir?

İki tip zatürre aşısından söz edilebilir. 5 yıl süre ile koruyucu olup B hücrelerini etkiler ancak bellek hücrelerini etkilemeyen, hafif etkili ve kas içine uygulanan polisakkarid aşı ve ömür boyu etkili olan B hücreleri, hafıza ve T hücrelerini etkileyen konjuge aşıdır. Konjuge aşıda 65 yaş üstü kişilerde, risk faktörü yüksek kişilerde bir kereye mahsus konjuge aşı ve 6 ay sonra 5 yılda bir olmak üzere polisakkarid aşı deltoid kası içine uygulanır.

Zatürre tehlikeli midir?

Pnömoni olarak bilinen zatürre hastalığı; belirtileri şiddetlenip tedavi edilmediğinde sonunda ölüme bile götürebilecek tehlikeli bir durumdur.

Zatürre kaç günde geçer?

Hastanın genel durumu iyiyse, hastalık stabil, dirençli bakteri söz konusu değil ise, 48 saattir ateş yoksa, hasta hipotansif değilse ( düşük tansiyon sorunu yoksa), solunum yetmezliği yoksa, zatürre tedavisi 5 gün yeterli olabilir. Ancak zatürre tedavisinin süresine en iyi kararı hastanın doktoru verecektir. Doktor klinik duruma göre zatürre tedavisini 3 haftaya kadar uzatabilir.

Zatürre bulaşıcı mıdır?

Pnömoni, hasta kişiden sağlıklı kişiye özellikle yakın temas yoluyla bulaşma özelliği olan bir hastalıktır. Ancak her bulaşı ciddi zatürreye dönüşmez ve daha hafif bir şekilde atlatılır.

Zatürre ağrısı nerelere vurur?

Zatürre ağrısı birincil olarak göğüs kafesi bölgesinde hissedilir. Akciğerlerdeki iltihaplanma, akciğer zarına (plevra) yakın bir konumdaysa, özellikle derin nefes alırken veya öksürürken keskin bir batma hissi oluşur. Bu ağrı sıklıkla sırt bölgesine, kürek kemiklerinin arasına veya altına yayılabilir. Bazı vakalarda, özellikle alt loblarda tutulum varsa ağrı karın bölgesine vurarak sindirim sistemi sorunlarıyla karıştırılabilir. Ender de olsa diyaframın uyarılmasına bağlı olarak omuz bölgesinde yansıyan ağrılar görülebilir.

Zatürre insandan insana bulaşır mı?

Evet, zatürreye neden olan mikroorganizmaların yani bakteri ve virüslerin büyük bir kısmı bulaşıcı özellik taşır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, kişiden kişiye doğrudan zatürre hastalığının değil, buna yol açan mikrobun bulaşmasıdır. Hasta bireylerin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında havaya yayılan damlacıklar yoluyla mikrop sağlıklı kişilere geçer. Bu damlacıklara maruz kalan birinde bazen sadece basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu gelişirken, bağışıklığı zayıf olan veya risk grubunda bulunan kişilerde tablo zatürreye dönüşebilir.

Zatürre olan kişi nelere dikkat etmeli?

Zatürre teşhisi alan bir kişinin iyileşme sürecini hızlandırmak ve komplikasyonları önlemek için şu noktalara dikkat etmesi gerekir:

• İlaç Uyumu: Doktorun verdiği antibiyotik veya antiviral ilaçlar, şikayetler geçse bile kutu bitene kadar kullanılmalıdır.
   
• İstirahat: Vücut tüm enerjisini enfeksiyonla savaşmak için kullanmalıdır; bu nedenle tam yatak istirahati yapılmalıdır.
   
• Sıvı Tüketimi: Balgamın yumuşaması ve vücuttan atılmasını kolaylaştırmak için günde en az 2-2.5 litre su içilmelidir.
   
• Sigara Yasağı: Akciğerlerin kendini onarmasını engelleyen sigara ve tütün ürünlerinden pasif içicilik de dahil tamamen uzak durulmalıdır.
   
• Hijyen ve İzolasyon: Diğer aile bireylerini korumak için maske takılmalı, odalar sık sık havalandırılmalı ve ortak eşya kullanımından kaçınılmalıdır.
   
• Beslenme: Protein ağırlıklı, vitamin ve mineralce zengin bir diyetle bağışıklık sistemi desteklenmelidir.

Zatürre soğuktan mı olur?

Özellikle kış aylarındaki soğuk havalarda bakteri ve virüsler daha fazla üreme alanı bulur. Bu durum da soğuk havalarda çok fazla zatürre vakası meydana gelmesine neden olur.

Zatürre ve bronşit aynı mı?

Bronşit, akciğerlerde bronş tüplerinin iltihabıdır. Zatürre ise akciğerlerdeki hava keselerinde (alveollerde) görülmektedir. İki hastalık birbirinden farklıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."