Kolit ve Ülseratif Kolit Nedir?

Kolit ve Ülseratif Kolit Nedir?

Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroentereloji Bölümü'nden Uz. Dr. Şule Namlı Koç, kolit ve ülseratif kolit ile ilgili bilgi verdi.

Kolit Nedir?

Kolit kalın bağırsak olarak bilinen kolonu etkileyen bir hastalıktır. İltihaplanma olarak adlandırılan kolit, kalın bağırsakta tahriş ve şişmeye neden olarak buradaki iç astarda ülser denen yaralara yol açar. Kolit yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ve sürekli kontrol altında tutulması gereken bir hastalıktık.

Kolit belirtileri nelerdir?

  • Karın ağrısı veya kramp
  • Şişkinlik
  • Kansızlık
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • İshal veya kabızlık
  • Dışkıda kan
  • Ateş ve titreme
  • Kusma
  • Makatta akıntı
  • Cilt döküntüleri
  • Karaciğer fonksiyonlarında bozukluk
  • Gözde kızarıklık ve yanma hissi
  • Eklem ağrıları ve eklemlerde şişme

Kolit nedenleri nelerdir?

Kolitin birçok nedeni bulunmaktadır. Kolit çeşidine göre nedenleri de farklılık göstermektedir. Birçok kolit çeşidinin nedeni bağırsakların yani kolonun virüs, zararlı bakteri veya parazitler tarafından iltihaplanmasıdır. Campylobacter, Shigella, E. Coli, Yersinia, Salmonella kolite neden olan en yaygın bakterilerdir. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları da kolite neden olmaktadır. Kalın bağırsakta azalan kan akımı veya alerjik reaksiyonlar da kolite yol açabilir. Dünyada kolite neden olan en yaygın parazit enfeksiyonu Entamoeba Histolytica parazitidir. Enfekte su içmekle bulaşır ve kişiden kişiye rahatlıkla geçebilir.

Tüketilen besinler ve stres kolit rahatsızlığına neden olmaz ancak şikayetlerin alevlenmesini tetikleyebilir.

Kolit bulaşıcı mıdır?

Kolitin bulaşıcı olan ve olmayan çeşitleri bulunur.

  • Enterit: Bulaşıcı olan ve olmayan çeşitleri vardır
  • Proktit: Bulaşıcı olan ve olmayan çeşitleri vardır
  • Crohn hastalığı: Bulaşıcı değildir
  • Ülseratif kolit : Bulaşıcı değildir.
  • Alerjik kolit: Bulaşıcı değildir
  • Psödomembranöz kolit: Bulaşıcıdır.
  • Enfeksiyöz Kolit: Birçok tipi bulaşıcıdır ancak bulaşıcı olmayan tipleri de vardır. İskemik kolit: bulaşıcı değil
  • Mikroskobik kolit: Bulaşıcı değil

Bulaşıcı tipte kolit, kişiden kişiye yayılabilir. Bulaşıcı kolit hastalığı, genellikle temas, yoluyla kişiden kişiye geçebilmektedir. Bununla birlikte gıda, sıvı hatta kıyafetlerle bile kişiden keşiye yayılabilen kolit tipleri bulunmaktadır.

Kolit çeşitleri nelerdir?

Psödomembranöz kolit:Psödomembranöz kolit, kalın bağırsakta Clostridium Difficile bakterisinin aşırı çoğalmasından kaynaklanır. Aslında bu tür bakteriler bağırsaklarda zaten bulunmaktadır. İyi bakterilerin varlığıyla dengelendiği için bir soruna yol açmazlar. Ancak, bazı ilaçlar özellikle antibiyotiklerin kullanımı bağırsaktaki iyi bakterilerin yok olmasına veya sayılarının azalmasına neden olarak kolit oluşmasına zemin hazırlayabilir.

İskemik kolit:Kalın bağırsağın her hangi bir nedenle kan akışının kesilmesi veya azalması sonucu görülen iltihaplanmadır. İskemik kolit her yaşta gurubunda görülebilmekle birlikte genellikle 64 yaş ve üstü kişilerde daha yaygındır. Kan akışının azalması ishal, ağrı ve ateşe yol açabilir.

  • Kalp yetmezliği
  • Diyabet
  • Kolunun kan akışına zarar veren bir ameliyat geçirenlerde
  • Radyoterapi tedavisi görenlerde
  • Damar sertliği hastaları
  • İnme geçirenler
  • Kan dolaşımını etkileyen periferik arter hastalığı
  • Yüksek ve düşük tansiyon
  • Travma
  • Sigara içen kişiler
  • Kansızlık
  • Kolon kanseri gibi altta yatan nedenler iskemik kolite neden olabilmektedir.

Spastik kolit:Spastik kolik hastalığını nedeni tam olarak bilinmemektedir. Sinirsel kolit olarak da bilinen spastik kolit genellikle duygusal ve stresli kişilerde daha fazla ortaya çıkmaktadır. Kadınlarda erkeklere oranla neredeyse 2 kat daha fazla görülen spastik kolit kişide kabızlık ve ishale yol açabilir.

Mikroskobik kolit:Çok sık görülmeyen mikroskobik kolit kolon astarının mikroskop altında incelendiğin zamanlarda belirlenebilir. Kolonoskopi ile teşhisi konulabilen mikroskobik kolitte dışkıda kan görülmez. Mikroskobik kolitin iki türü bulunmaktadır.

Lenfosittik kolit: Kolonun iç kısmında bir tür beyaz kan hücresi olan lenfositlerin birikimi söz konusudur.

Kolajenöz kolit: Bulaşıcıdır ve kolon astarın hemen altında ek bir kolajen tabakası bulunur.

Kalın bağırsakta oluşan enflamasyon ve kolajen kolondan su emilimini engelleyerek ishale yol açmaktadır. .İshalin 2 haftadan usun sürdüğü durumlarda, kilo kaybı yaşandığında ve şiddetli karın ağrılarında doktora başvurmak gerekir.

Alerjik kolit:Daha çok çocuklarda görülen alerjik kolit genellikle inek veya soya sütü alerjilerine bağlı gelişir.

  • Gaz
  • Karın ağrısı
  • Bulantı
  • İshal ve kabızlık
  • Kanlı dışkı gibi belirtileri olan çocuklarda kolonoskopi yöntemiyle teşhis konulabilmektedir.

Radyasyon kolit: Kanser tedavisinde görülen radyoterapinin yan etkisi olarak kalın bağırsakların zarar görmesi sonucu ortaya çıkar.

İnflamatuar bağırsak hastalıklarının yol açtığı kolit: İnflamatuar bağırsak hastalıkları Crohn hastalığı ve ülseratif kolittir. İki hastalığın belirtileri birbirine benzemekle birlikte farklılıkları bulunmaktadır.

Crohn hastalığı: Crohn hastalığı genellikle ince ve kalın bağırsaklarda görülmekle birlikte rahatsızlık sindirim sisteminde ağızdan makata kadar olan bölgede etkili olabilir. Neden olduğu rahatsızlık kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda yaşamı tehdit edici boyutlara ulaşabilir. Crohn hastalığında bağırsaklarda yara oluşmaz.

Crohn hastalığıyla ilgili daha detaylı bilgi almak için tıklayın

Ülseratif kolit:Bağışıklık sisteminin sağlıklı dokulara saldırması sonucu oluştuğu düşünülen ülseratif kolit, inflamatuar kalın bağırsak hastalığıdır. Ülseratif kolit kolan yani kalın bağırsağın, rektumun veya her ikisinin de iltihaplandığı zaman oluşmaktadır. Meydana gelen iltihap kalın bağırsağın iç yüzeyinde ülser yani küçük yaraların oluşmasına yol acar.

Kalın bağırsakta oluşan iltihap, bağırsak içi hareketlerin hızlanmasına neden olur ve sık sık boşalmasına yol acar. Bağırsak yüzeyindeki hücreler bu boşaltım sırasında yok olması ülser oluşumu da artırır.

Ülseratif kolit belirtileri

 Ülseratif kolit hastalığının belirtilerdeki değişkenlik hastalığın derecesine ve inflamasyonun yoğunluğuna göre değişmektedir.

  • Karın ağrısı ve karından artarak gelen sesler
  • İshal
  • Ateş
  • Rektal ağrı
  • Kilo kaybı ve iştahsızlık
  • Makattan kan gelmesi
  • Eklem ağrısı ve eklem şişmesi
  • Mide bulantısı
  • Cilt sorunları
  • Ağız yaraları
  • Göz iltihabı gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir.

Atakları çok şiddetli geçiren kişilerde nefes darlığı ve düzensiz kalp atışları da yaşanabilmektedir.

Ülseratif kolit tipleri

 İnflamasyonun bölge ve derecesine göre farklı ülseratif kolit tipleri bulunmaktadır.

  • Ülseratif proktit: Rektum ile sınırlı iltihaplanmadır.
  • Proktosigmoidit; Rektum ve rektuma bitişik kolonun kısa bir bölümünün iltihaplanmasıdır
  • Sol taraflı kolit: Rektumda başlayan ve kalın bağırsağın sol kısmını içeren iltihaplanmadır.
  • Pancolitis veya evrensel kolit: Tüm kolonun iltihaplanmasıdır.
  • Fulminant kolit

Ülseratif kolit nedenleri nelerdir?

Ülseratif kolite tam olarak neyin sebep olduğu bilinmemekle birlikte bağışıklık sisteminin sağlıklı dokuları düşman olarak görmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Ülseratif kolit nedenleri arasında genetik föktörler de bulunur.Kalıtımsal bir hastalık olan ülseratif kolit bazı etnik guruplarda daha fazla görülebilmektedir. Ülseratif kolit genellikle 30 yaşından önce başlamakla birlikte her yaşta ortaya çıkabilmektedir. Çevresel faktörlerin de ülseratif kolit hastalığına neden olduğu yönünde birçok çalışma yapılmışsa da kesin veriler ortaya konulamamıştır.

Ülseratif kolit kolon kanserine neden olur mu?

Tedavi edilmeyen veya kontrol altına alınmayan ülseratif kolit kolon kanseri riskini artırmaktadır. Ülseratif kolitin neden olabileceği diğer rahatsızlıklar şunlardır;

  • Kalın bağırsak duvarını kalınlaşması
  • Kolonun delinmesi
  • Bağırsakta kanama
  • Aşırı su kaybı
  • Sepsis yani kana bakteri ve toksin karışması sonucu bağışıklık sisteminin çökmesi
  • Nadiren de olsa karaciğer rahatsızlıkları
  • Pıhtılaşma riski
  • Omurilik kemikleri arasında eklem iltihabı

Ülseratif kolit teşhisi nasıl yapılır?

Doktor muayenesinden sonra ülseratif kolit teşhisi için farklı test ve tetkikler yapılabilmektedir. 

  • Kan ve dışkı testi: Kansızlık varlığı, yeterli alyuvar olup olmadığı, kanda enfeksiyon olup olmadığı, dışkıda beyaz kan hücresi varlığı basit testlerle belirlenebilir.
  • Endoskopi ve kolonoskopi: mide, yemek borusu, ince bağırsak ve kalın bağırsak incelenir. İşlem sırasında parça alınarak detaylı inceleme yapılabilir.
  • Esnek sigmoidoskopi: Kalın bağırsağın son kısmı olan rektum ince, esnek ve ışıklı bir tüp ile incelenir.
  • Bilgisayarlı tomografi(BT) ve Manyetik Rezonans (MR)

Röntgen ülseratif kolit teşhisinde az kullanılan bir görüntüleme yöntemidir ancak özel durumlarda röntgen çekilebilir. Röntgen tetkiki yapılmadan önce baryumlu lavman yapılarak bağırsakların daha net görülmesi sağlanmaktadır.

Kolit tedavisi

Kolit tedavisi hastalığın nedeni ve tipine göre farklılık göstermektedir.

Psödomembranöz kolit tedavisi

Kullanılan ilaçların neden olduğu Psödomembranöz kolit tedavisinde neden olan ilacın kesilmesi birinci adımdır. Psödomembranöz kolit tedavisine başladığınızda, belirtiler ve semptomlar birkaç gün içinde iyileşmeye başlayabilir. Şikayetlerin devam ettiği durumlarda rahatsızlığa neden olan Clostridium Difficile bakterisine karşı antibiyotik kullanılabilir. Tekrarlayan Psödomembranöz kolit durumlarında farklı ilaçlar ve cerrahi müdahale gündeme gelmektedir. Psödomembranöz kolitin tekrarlamaması için beslenme tarzı önemlidir.

  • Bol sıvı tüketmek,
  • Kahve, çay, kolalı içecekler ve alkolden uzak durun
  • Yumuşak, kolay sindirimli yiyecekler seçin.
  • Gün içindeki öğün sayısını çoğaltın
  • Baharatlı, yağlı veya kızartılmış tahriş edici gıdalardan kaçının

İskemik kolit tedavisi

İskemik kolit tedavisi yaşanan rahatsızlığın şiddetine bağlıdır. İskemik kolit ataklarının bir çoğu geçicidir ve genellikle kendiliğinden düzelmektedir.

  • Sıvı diyeti, yakın gözlem ve antibiyotiklerle hafif geçirilen iskemik kolit atakları ayakta tedavi edilebilir.
  • Bağırsaklara kan akışını sağlamak amacıyla damar açıcı ilaçlar kullanılabilir.
  • Kan pıhtılaşması olan hastalarda pıhtı çözücü ilaç kullanılabilir
  • Tedaviden istenilen başarının elde edilmemesi cerrahi müdahaleyi zorunlu kılabilir.
  • Kalp yetmezliği veya alta yatan başka bir rahatsızlık varsa öncelikle bunun tedavi edilmesi gerekir.
  • Kan damarlarını daraltabilen migren, hormon ve bazı kalp ilaçları kesilebilir
  • Kolonun delindiği, bağırsakta tıkanıklığın yaşandığı veya bağırsakta ölü dokunun olduğu durumlarda cerrahi yönteme başvurulmaktadır.

Spastik kolit tedavisi

Strese bağlı olarak geliştiği düşünülen spastik kolit tedavisinde kalın bağırsakta iltihap görülmediği için antibiyotik kullanılmaz. Genellikle kabızlık ve ishal giderici ilaçların kullanıldığı spastik kolit tedavisinde hastalara, stresle mücadele yolları tavsiye edilir.

Mikroskobik kolit tedavisi

Mikroskobik kolitin tedavisi diğer kolit çeşitlerine göre daha kolaydır. Genellikle kendiliğinden düzelebilmektedir. Çok nadir hastada uzun süreli tedavi gerekmektedir. Tedavide genellikle diyet ve ishali hafifletmeye yönelik ilaçlar kullanılır.

Radyasyon kolit tedavisi

Radyoterapinin yan etkisi olarak ortaya çıkan radyasyon kolit, radyoterapi tedavisinin bitmesiyle birlikte kendiliğinden ortadan kalkar.

Ülseratif Kolit Tedavisi

Ülseratif kolit kronik bir hastalıktır. Ülseratif koliti tedavisi genellikle ilaç, diyet ve cerrahi yöntemi kapsamaktadır.

Ülseratif kolit ilaç tedavisi

İltihap ve şişkinliği azaltmak için antibiyotik, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar, biyolojik olarak adlandırılan ilaçlar kullanılabilir. İshal, kanama ve karın ağrısı gibi durumlarda farklı ilaçlar kullanılabilir. Şikayetlere yönelik ilaçlar kullanılırken rahatsızlığın alevlenme sıklığını azaltmaya yönelik ilaçlar da kullanılabilmektedir.

Ülseratif kolit cerrahi tedavisi

İlaç tedavisinden fayda görmeyen ve şikayetleri çok şiddetli olan hastalara cerrahi yöntem tavsiye edilmektedir. Ülseratif kolitin cerrahi tedavisinde kalın bağırsak tamamın çıkartılmaktadır.

Ülseratif kolit diyeti

Tüketilen besinler ülseratif kolit hastalığına neden olmazlar ancak yaşanan şikayetleri azaltıp çoğalmasında etkindirler. Ülseratif kolit hastası bir kişi şikayetleri azaltmaya yönelik diyetlerini zaman zaman değiştirebilir. Ülseratif kolit hastalarında ishal ve kanama şikayetleri su kaydı, elektrolit dengesizliği ve yeterli beslenememe sorunlarına yol açabilir. Şikayetler dengeli beslenme şansını ortadan kaldırdığında gıda takviyelerinin alınması gündeme gelebilir. Alınacak takviyenin muhakkak doktora danışılması gerekir.

Her hasta için aynı diyet uygulanması sorunlara yol açabilir. Yaşanan şikayetlere göre her hasta kendine uygun diyeti uygulamalıdır. Yapılan tetkik ve takiplerin ardından hastaya uygun diyet şekli belirlenmelidir.

  • Yüksek kalorili bir diyet: Ülseratif kolit hastalarının birçoğu yetersiz beslenme sonucu kilo kaybı yaşamaktadır. Yüksek kalorili bir diyet bu sorunları önleyebilir.
  • Laktoz içermeyen bir diyet: Ülseratif koliti olan kişilerde laktoz intoleransı da olabilir.
  • Düşük yağlı bir diyet: Ülseratif kolit, yağ emilimini engelleyebilir. Yağlı yiyeceklerin tüketilmesi şikayetlerin artmasına neden olabilir.
  • Düşük lifli bir diyet: Bağırsak hareketlerinin ve karında yaşanan krampların azalmasına yardımcı olabilir.
  • Düşük tuzlu diyet: Hastaların su tutulumunu azaltmaya yardımcı olmak için kortikosteroid tedavisine girdiğinde kullanılır.
  • Glutensiz diyet: Ülseratif kolit hastaları da glütene karşı duyarlı olabilir.

Ülseratif kolit şikayetlerini artıran besinler nelerdir?

Tüketilen besinler ülseratif kolite neden olmasa da yaşanan şikayetleri artırabilir. Şikayetleri artıran besinleri bilmek şikayetlerin yaşanma sıklığını azaltabilir. Genel anlamda ülseratif kolit şikayetlerini artıran besinler şunlardır; 

  • Alkol, bağırsağı harekete geçirerek ishale zemin hazırlayabilir.
  • Kahve, çay, çikolata ve enerji içeceklerinde bulunan kafeinden uzak durulmalıdır.
  • Soda ve bira dahil karbonatlı içecekler
  • Laktoz intoleransı da olan hastalarda ülseratif kolite benzer belirtilere neden olabileceğinden süt ürünlerinden kaçınılmalıdır.
  • Kuru fasulye, bezelye ve baklagillerin hepsi lif bakımından yüksektir ve bağırsak hareketleri, karın krampları ve gazı artırabilir.
  • Kurutulmuş meyveler, meyveler, ülseratif kolit şikayetlerini artırabilir.
  • Kükürt veya sülfat içeren gıdalar fazla gaz üretimine neden olabilir. Sülfat, bira, şarap, bazı meyve suları, süt, yumurta, peynir, hurma, kuru elma ve kayısı, badem, buğday makarnası, ekmek, yer fıstığı, turpgiller, kuru üzüm, kuru erik, kırmızı et gibi birçok gıdada bulunabilir.
  • Tam tahıllar dahil olmak üzere yüksek lifli gıdalar
  • Özellikle yağlı etler, ülseratif kolit semptomlarını tetikleyebilir.
  • Fındık, fıstık ezmesi, tahin gibi gıdalar kramp, şişkinlik ve ishale neden olabilir.
  • Patlamış mısır, ince bağırsak tarafından tamamen sindirilemediği için bağırsa hareketlerini hızlandırabilir.
  • Sarımsak ülseratif kolit şikayetlerini artırabilir.
  • Şekersiz sakız ve şekerlemeler, elma, armut, şeftali ve kuru erik bazı meyve ve meyve suları.
  • Çikolata sindirim sistemini tahriş edebilir
  • Brokoli, kereviz, lahana, soğan ve Brüksel lahanası gibi sert sebzeler sindirilmesi zor olabilir.
  • Kavun ve karpuz ülseratif kolit şikayetlerini artırabilir.
  • Ülseratif kolitli birçok hasta mısır ve mantarları sindiremeyebilir.
  • Rafine şeker bağırsak içine daha fazla su çekebilir ve ishale neden olabilir.
  • Baharatlı yiyecekler, sıcak soslar ve biber pek çok insanda ishale neden olabilir
  • Glütene duyarlılık, gluten kişilerde ülseratif kolite benzer belirtiler yaşatabilir.

Ülseratif kolit şikayetlerine iyi gelen gıdalar

Ülseratif koliti tedavisinde tüketilen gıdaların etkisi atakların sıklığı ve şiddetini azaltmaya yöneliktir.

  • Somon ve ton balığı, şikayetler sırasında iltihabı azaltmaya yardımcı olabilecek omega3 yağ asitlerini içerir. Uskumru, ringa balığı, sardalya, keten tohumu yağı, keten tohumu ve ceviz de omega 3 bakımında zengindir.
  • Kızılcık, vitamin bakımından zengindir. Antioksidan etkisi de olan kızılcık iltihaplanmalara ve ishale iyi geldiği bilinmektedir.
  • Melisa çayı ülseratif kolit şikayetlerini hafifletebilir.
  • Yağsız et ve kümes hayvanları, ülseratif kolit alevlenmelerinden sonra tavsiye edilir.
  • Yumurtala
  • Soya bazlı protein vejetaryenler ve veganlarda hayvansal protein yerine kullanılabilir.
  • Genellikle yoğurt, kefir, lahana turşusu gibi probiyotikler , sindirime yardımcı olabilecek iyi bakterilerdir.
  • Avokado, iyil bir protein ve sağlıklı yağ kaynağıdır .
  • Şekersiz elma püresi yumuşaktır ve ülseratif kolit atakları sonrası iyi gelebilir.
  • Yulaf ezmesi
  • Havuç suyu A vitamini ve antioksidan bakamından zengin olduğu için tüketilebilir.
  • Muz, kiraz, şeftali ülseratif kolit hastaları tarafından rahatlıkla tüketilebilecek meyveler arasındadır.
  • Zerdeçal, ülseratif kolit şikayetlerine iyi gelmektedir. Zerdeçal baharatının içinde bulunan curcumin maddesinin ülseratif kolit hastalığına iyi geldiğine yönelik yapılan çalışmalar bulunmaktadır.

Ülseratif kolit için tavsiye edilen doğal yöntem ve bitkisel besin takviyelerini kullanmadan önce muhakkak doktora danışmak gerekir. Doğal yöntem olarak tabir edilen otlar ve takviyeler yan etkileri nedeniyle tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Ülseratif kolit hastaları için probiyotiklerin kullanımıyla ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Sindirim sisteminde bulunan yararlı bakterilerin artırılmasının hastalığa iyi gelebileceği düşünülmektedir ancak bilimsel çalışmalarda bununla ilgili somut bir kanıt bulunamamıştır.

Ülseratif kolit şikayetlerini arttıran besinleri nasıl anlarım?

Ülseratif kolit hastalarının günlük yiyecek listesi tutmasında fayda vardır. Günlük tüketilen besinlerin ardından hissedilen belirtiler bir deftere not edilmelidir. Bu yolla şikayetlerin artmasına neden olan besinlerin listesini çıkarmak mümkündür. Bu listeyi doktor ve diyetisyenle paylayarak dengeli ve yeterli beslenmeyi sağlarken şikayetleri tetikleyecek gıdalardan uzak durulabilir.

Besinler haricinde ülseratif kolit şikayetlerini neler arttırır?

Tüketilen gıdaların yanında çevresel faktörler de ülseratif şikayetlerini artırabilir. Stres, ülseratif kolite neden olmamakla birlikte yaşanan şikayetlerin artmasına zemin hazırlayabilir. Alınan bazı ilaçlar, ülseratif kolit şikayetlerinin şiddetli geçmesine yol açabilir.

Ülseratif kolit atakları ne kadar sürer?

Ülseratif kolit ataklarının yaşanmasına neyin yol açtığı tam olarak bilinmemektedir. En yaygın olarak karşılaşılan neden tedavi için alınan ilaçların aksatılması olarak karşımıza çıkmaktadır. Stres ve tüketilen gıdalar da ataklarının yaşanmasında etkili rol oynamaktadır. Ülseratif kolit atakları kişiden kişine değişmekle birlikte birkaç günden birkaç aya kadar sürebilir.

Güncellenme Tarihi: 20 Aralık 2018Yayınlanma Tarihi: 12 Aralık 2018

Benzer Sağlık Rehberleri