Apse Drenajı Nedir? Neden Yapılır?

Apse drenajı, vücutta genel olarak herhangi bir yerde bulunan irin birikmesi olarak tanımlanabilir. Birçok apse türü vardır ve ciltte, ağızda veya organların çevresinde oluşabilirler. Cilt apseleri kızarmış ve şiş halde görünebilir. Bakteriyel enfeksiyonlar genel olarak apselere neden olmaktadır. Tedavi süreci de cerrah ile yapılabilir.

Apse Drenajı Nedir?

Apse drenajı irin birikiminin kendi kendine vücuttan atılmasının yeterli olmadığı durumlarda yapılan cerrahi işlemdir. Apse; vücutta genellikle bakteriyel enfeksiyon ile oluşan irin dolu bir şişlik alanıdır. Doku içinde lokal şekilde birikir ve çevresindeki dokuda iltihap reaksiyonu ve ağrıya neden olmaktadır.

Apse drenajı, enfeksiyonun kontrol altına alınması, dokuların korunması ve iyileşmenin hızlanması açısından hayati öneme sahiptir. Uygun zamanda ve doğru teknikle yapılan apse drenajı, hem hastanın yaşadığı ağrı durumunun azalmasını hem de enfeksiyonun yayılımını önler. Özellikle derin yerleşimli apselerde gecikme olmadan cerrah ya da radyoloji uzmanının değerlendirme yapması gerekir.

Apse drenajıın amacı:

• İrin ve enfekte alanın boşaltılması
• Basıncın azaltılması (ağrı, gerilme gibi yan etkilerin hafifletilmesi)
• Enfeksiyonun yayılmasının önlenmesi
• Doku iyileşmesini kolaylaştırmak

Apse Drenajı Neden Yapılır?

Apse drenajı, vücutta herhangi bir bölgede biriken irinin yani iltihaplı sıvının dokulara zarar verilmeden alınması için yapılır. Bu işlem aynı zamanda enfeksiyonun yayılmasını da önleyerek uzaklaşmasını sağlar. Bir apse, vücudun bağışıklık tepkisi olarak bakterileri yok etmeye çalışırken, ölü hücrelerin ve mikroorganizmaların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu birikim, kapalı alanda kaldığında şiddetli ağrı, basınç, şişlik ve ateş gibi semptomlara yol açar.

Apse tedavisinde ilaç tedavisi tek başına yeterli değildir. Antibiyotikler, irinle dolu olan boşluk içine tam olarak nüfuz edemedikleri için apse drenajı, hem enfeksiyonun kontrol altına alınması hem de iyileşme durumunun ızlanması için uygulanır.

Apse Drenajı Türleri

Apse drenajı klinik duruma ve apsenin yeri ve büyüklüğüne göre erişilebilirliğine uygun çeşitli tekniklerle yapılabilmektedir.

Cerrahi insizyon ve drenaj

En yaygın yöntemdir ve lokal anestezi altında apse bölgesine küçük bir kesi atılır ve irin boşatılır. Tuzlu su solüsyonu ile yıkanır ve bazen içeriye bir kateter ya da dren yerleştirilir. Bazı durumlarda apse çok derin gözlemlenebilir veya büyük olabilir. Bu gibi durumlarda işlem genel anestezi ile yapılabilir.

Perkütan drenaj

Bilgisayarlı tomografi (BT), ultrasonografi ya da floroskopi rehberliğinde ince bir iğne veya kateterin apse içine yerleştirilmesi ile irinin sürekli dışarı doğru alınmasıdır. İçerideki boşluk zamanla kapanana kadar bu drenaj sürdürülür. Bu yöntem geleneksel cerrahiye göre daha az invaziv bir seçenektir.

Açık drenaj

Cerrahi keşiden bir penrose dren gibi esnek bir tüp yerleştirilir ve bu irin ve sıvıların açıkça boşalmasını sağlar. Penrose dren açık drenaj sınıfına girer. Jackson-Pratt tipi vakumlu tüpler bu cerrahiden sonra kullanılır. Bu sistemlerin tümü sıvıyı dışarı yönlendirir ve enfeksiyon riskini azaltabilir.

Apse Drenajı Uygulanan Durumlar

Apse drenajı, yüzeysel ya da derin dokularda oluşan ve pek çok farklı apse türünde kullanılır. Ancak er apsede yöntem farklı uygulanır.

• Deri (Cilt) Apseleri

Genel olarak sivilce, kıl kökü iltihabı (folikülit) ya da küçük travmalar sonrası gelişir. Kızarık, şiş ya da dokunma ile ağrılı hale gelen bir şişlik görülür. Bu küçük apseler kendiliğinden boşalarak geçebildiği gibi büyüyen veya ateş yapan bazı bölgelere sahiptir. Bu durumlarda cerrahi drenaj gerekir.

• Perianal (Makata Yakın) Apseler

Anal bölgedeki bezlerin tıkanması sonucu oluşur. Bu apseler sıklıkla rektal fistül gibi komplikasyonlara yol açabileceği için drenaj işlemi acil olarak yapılmalıdır. İşlem genellikle lokal ya da genel anestezi altında uygulanır.

• Diş Apseleri

Diş kökü enfeksiyonu sonucu diş etinde irin toplanması ile oluşur. Apse drenajı diş hekimi tarafından yapılır, gerekirse kanal tedavisi veya diş çekimi uygulaması yapılır.

• Karın ve Organ Apseleri

Apandisit, safra kesesi enfeksiyonu ya da cerrahi sonrası gerçekleşebilen apselerdir. Bu durumlarda peruktan drenaj ( BT taraması ya da ultrason rehberliğinde tüp yerleştirilmesi ) tercih edilir.

• Meme Apseleri

Emzirme döneminde veya kronik mastit sonrası oluşur. İlerlediği durumlarda ultrason eşliğinde drenaj yapılır ve antibiyotik tedavii ile desteklenir.

Drenaj İşlemi Öncesi ve Sonrası

Hazırlık Aşaması

• Cerrahi drenaj yapılacak bölge antiseptik solüsyonlarla temizlenir.
•  Anestezi uygulanır.
• Ortam ve aletler sterilize edilir.
• Bazı durumlar için işlem öncesi kan pıhtılaşma durumları değerlendirilir.

Drenaj işlemi

• Yapılan kesi ile irin boşaltılır
• Kavite steril tuzlu su ile yıkanır.
• İçeriye dren ya da tüp yerleştirilebilir.
• Tüp bağlantıları, sızıntı kontrolü ve drenaj akışı gözlemlenir.

Bakım

• Drenaj miktarı, rengi ve kıvamı düzenli olarak değerlendirilir.
• Drenaj yapılan irinin rengi koyu ya da kötü kokulu hale gelirse, enfeksiyon komplikasyonuna işaret edebilir.
• Drenaj tüpü tıkanabilir ve gerekirse bu drenaj tüpü hekim onayı ve hekim gözetiminde yıkanır.
• Dren alanındaki deri hijyenine dikkat edilmelidir.
• Hastanın günlük drenaj kontrolü, pansuman değişimi ve yara bakımı açısından bilgilendirilmesi gerekir. Burda yaranın açık olup olmaması önemlidir. Hijyen koşulları korunmalıdır.
• Apse drenaj işleminden sonra genel olarak 1-2 gün içerisinde drenaj akışı azalabilir ve tam iyileşme durumu genellikle 1-2 hafta içerisinde gerçekleşmektedir.

Apse Drenajı Yaptırmanın Faydaları

Apse drenajı sadece mevcutta olan iltihabın/irinin temizlenmesi ile kalmaz; aynı zamanda vücutta yeni enfeksiyon oluşma riskini de azaltmakta faydalıdır. Erken dönemde yapılan drenaj işlemi şunları sağlar:

• Ağrıyı azaltmak: İrin boşalması gerçekleştikçe dokular üzerindeki basınç azalır, ağrı hissi hafifler.
• Ateş düşürür: Enfekte olan bölgenin temizlenmesi sistemik ateşin gerilemesini sağlar.
• Yayılımı önler: Drenaj yapılmadığında bakteriler kan dolaşımına karışabilir. Bu durum da sepsis gibi ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.
• Yara bölgesinin iyileşmesini hızlandırır: Boşaltılan alan temiz kaldığı sürece vücut yeni ve sağlıklı dokular üretmeye başlar.
• Tekrarlama riskini azaltır: Dren yerleştirilmesi ile birlikte apsenin yeniden dolması engellenir.

Apse Drenajı Komplikasyon ve Riskleri

Apse drenajı, cerrahi işlemleri gibi bazı riskleri taşımaktadır. Bunlar arasında;

• Kanama
• Drenaj bölgesinde yeni enfeksiyon gelişimi
• Dren tüpünün yerinden çıkması
• Çevre dokulara zarar verilmesi
• Apsenin tamamen boşaltılamaması
• Sistemik enfeksiyon (Sepsis) riski oluşması (tedavi geciktiği durumlarda)

Apse Drenajı İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Apse drenajı sonrası pansuman nasıl yapılır?

Apse drenajı işlemi sonrasında doktor tarafından yönlendirme yapılacaktır. Bu süreçte belirtilen dışında bir işlem yapılmamalı ve hijyen koşullarına dikkat edilmelidir.

Apse drenaji ağrılı bir işlem midir?

Apse drenajı, apsenin durumuna ve yerine bağlı lokal ya da genel anestezi ile yapılır. Bu nedenle ağrı ya da acı hissedilmez. Anestezi etkisi azaldıkça hissedilen ağrı durumu günlük yaşamı etkileyen türde değildir. Yine de bu durum apse türüne ve kişinin ağrı eşiğine de bağlı olabilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."