Hemodiyaliz Nedir? Kimlere Uygulanır?

Hemodiyaliz, böbrek fonksiyonları yetersiz olan hastaların kanındaki atıkların ve fazla sıvı birikiminin özel bir filtre (diyalizör) desteğiyle temizlenmesini sağlayan bir temizleme yöntemidir. Böbreklerin yeterince çalışamaması halinde vücuda giren sıvılar ve atıklar atılamaz ve birikim süreci başlar. Vücutta bu yapıların birikmesi halinde ise kişide kronik böbrek yetmezliği ya da hipertansiyon gibi farklı sağlık problemleri görülmeye başlayabilir.

Hemodiyaliz Nasıl Çalışır?

Hemodiyaliz, böbreklerde sorun meydana gelmesi halinde makine ile vücutta biriken fazla sıvının ve atıkların temizlenmesini sağlar. Böbrek fonksiyonlarının yetersiz çalışması bu atıkların kana karışmasına sebep olur ve kanın temizlenebilmesi için dışarıdan müdahale gerekir. Hemodiyaliz, bu işlemin gerçekleştirilmesi için başvurulan bir tedavi ve temizleme yöntemidir.

Kanın makine ile temizlenmesi süreci

Diyaliz işleminin gerçekleştirilebilmesi için öncelikle hastalara damar yolu açılır ve açılan damar yolu yardımı ile kan makineye aktarılır. Makine içerisinde sürekli olarak dolaşım gerçekleştiren kan, böylelikle filtrelenmiş olur. Makinenin temizlemiş olduğu kan ise yine damar yolu aracılığı ile kişiye aktarılır. Kan alma, filtreleme ve tekrar aktarma işlemi birkaç kez tekrarlanarak seans gerçekleştirilir.

Diyalizör (yapay böbrek) nedir?

Diyalizör, diyaliz makinesinin çalışma sistemindeki en önemli yapılardan birisidir ve yapay böbrek görevi görür. Hastanın böbreklerinin yeterli miktarda çalışamaması ve fonksiyon problemleri, kana atık karışmasına ve kanın temizlenememesine neden olur. Makinede yer alan diyalizör, böbreğin gerçekleştiremediği bu işlemin gerçekleşmesini sağlar.

Atık maddeler ve fazla sıvı nasıl atılır?

Böbrekte fonksiyon bozukluklarının ortaya çıkması halinde kanda; keratin, üre ve farklı toksin maddeler birikmeye başlar. Hemodiyaliz işleminde kişiden alınan kan, diyalizörden geçerek diyalizat sıvısına aktarılır. Fazla sıvılarda aynı şekilde vücuttan çekilerek işlem gerçekleştirilir.

Hemodiyaliz Neden Yapılır?

Hemodiyaliz, böbrek yetmezliği problemi olan hastalarda kana karışan toksinleri ve biriken fazla sıvıyı temizlemek amacıyla uygulanan bir yöntemdir. Böbreklerin yetersiz çalışması aynı zamanda vücudun elektrolit dengesinde de bazı sorunlara yol açar. Elektrolit dengesinin sağlanabilmesi için de kişilere hemodiyaliz tedavisi uygulanır.

Böbrek yetmezliğinde tedavi süreci

Böbrek yetmezliği problemi olan kişilerde hemodiyaliz yönteminin gerçekleştirilmesi gereklidir. Akut böbrek yetmezliğinde genellikle kısa süreli tedavi desteği sağlanır. Böylelikle hastanın iyileşmesi hedeflenir. Fakat kronik böbrek yetmezliği yaşayan kişilerin ömür boyu hemodiyaliz tedavisi görmesi gerekebilir.

Vücutta toksin ve sıvı birikimi

Vücutta toksin birikimi gibi problemler ortaya çıktığında bu toksinler zaman içerisinde kana karışır. Böbreklerin yetersiz çalışması halinde ise kanın temizlenme aşamasında bazı sorunlar görülür. Sıvı birikiminde de böbrekler, idrar yolu ile fazla sıvıyı atamayabilir. Hem biriken toksinlerin vücuttan arındırılabilmesi hem de fazla sıvının temizlenmesi için hemodiyaliz yöntemine başvurulabilir.

Elektrolit dengesinin sağlanması

Vücuttaki potasyum, sodyum ve kalsiyum gibi elektrolitlerin dengesinin sağlanabilmesi için böbreklerin sağlıklı bir şekilde işleyişine devam etmesi gereklidir. Fakat böbrekte ortaya çıkabilecek problemlere bağlı olarak elektrolit dengesinde bozulmalar görülür. Elektrolit dengesinin tekrar sağlanabilmesi için hemodiyaliz gerçekleştirilir.

Hemodiyaliz Kimlere Uygulanır?

Hemodiyaliz, genellikle akut ya da kronik böbrek yetmezliği yaşayan kişilere uygulanır. Böbreklerin işlevini yerine getiremediği diğer böbrek hastalıkları için de bu tedavi yönteminin uygulanması mümkündür. Böbrek nakli bekleyen hastalarda da nakil sürecine kadar hemodiyaliz tedavisinin uygulandığı bilinir.

Kronik böbrek yetmezliği hastaları

Kronik böbrek yetmezliği, kişinin böbreklerinin çalışamaması ve bu duruma bağlı olarak vücutta fazla su ya da toksin birikiminin görülmesidir. Durumun kronik hale gelmesi, bu toksinlerin kana karışmasına ve kişinin uzun süreli tedavi görmesine neden olur. Kronik böbrek yetmezliğinde meydana gelen hasar kalıcıdır. Bu nedenle de hastaların ömür boyu hemodiyaliz tedavisi görmesi gereklidir.

Akut böbrek yetmezliği durumları

Akut böbrek yetmezliğinde böbrek fonksiyonlarında ani problemler görülür ve bu durum genellikle geçici olarak bilinir. Fonksiyon bozukluğu geçici olsa da bu süreçte kişinin sağlığının korunabilmesi ve toksinlerin kandan arındırılması için hemodiyaliz tedavisine başlanması gerekir. Böbrek fonksiyonlarının tekrar sağlıklı bir şekilde çalışmaya başlaması halinde tedavi sonlandırılabilir.

Böbrek nakli bekleyen hastalar

Böbrek nakli işlemi genellikle kronik böbrek yetmezliği yaşayan hastalar için gereklidir. Bu süreçte hemodiyaliz tedavisine başlanır ve böbrek nakli gerçekleşene kadar tedavi devam eder. Böbrek nakli sonrasında ise kişinin vücudunun böbreğe alışma sürecinde tedavinin devam ettirilme ihtimali vardır.

Hemodiyaliz Nasıl Yapılır?

Hemodiyaliz, kişiye damar yolu açılarak kanın cihaza aktarılması ve cihazda temizlenerek tekrar vücuda iletilmesi şeklinde gerçekleştirilen bir uygulamadır. Tedavi genellikle haftada 5 kez ve ortalama olarak 4 saatlik seanslar şeklindedir. Bu işlem esnasında hemodiyaliz cihazı basınç uygulayarak vücutta biriken fazla sıvının temizlenmesine de yardımcı olur. 

Hemodiyaliz kateteri ve damar yolu

Tedavi gerçekleştirirken hastanın damar yapısının incelenmesi gereklidir. Kanın makine içerisinde dolaşımının ve filtrelenmesinin gerçekleşmesi için damar yolu açılmalıdır. İşlem yapılırken hemodiyaliz kateteri, greft ya da fistül kullanımına başvurulur. Damar yolundan alınan kan, cihazda temizlenir ve tekrar damar yolu ile vücuda iletilir. 

Seans süresi ve sıklığı

Hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak seansların süresi ve sıklığı doktorlar tarafından belirlenir. Genellikle haftada 5 seans uygulanır ancak kişinin böbrek probleminin şiddetli olması halinde seans sayısı artırılabilir. Bazı hastalarda ise vücutta biriken toksin ve sıvının zamanla azalmasına bağlı olarak seans sayısı azaltılır. Seansların süresi 3 ile 5 saat arasında değişkenlik gösterir.

Hastanede ve evde hemodiyaliz

Hemodiyaliz işleminin uzman hekimler tarafından gerçekleştirilmesi gereklidir. Fakat bazı hastaların sürekli olarak tedaviye devam etmesi gerekebilir. Bu gibi durumlarda hastaya ya da hasta yakınlarına hemodiyaliz cihazının nasıl kullanılacağına dair eğitim verilir. Cihazların temin edilmesi ve eğitimin tamamlanması halinde evde tedaviye devam edilebilir.

Hemodiyaliz ile Periton Diyalizi Arasındaki Fark Nedir?

Periton diyalizi işleminde kişinin karın zarından işlem yapılırken hemodiyaliz işleminde ise makine, damar yolu aracılığı ile hastaya bağlanır. Periton diyalizi işleminde karın zarı içerisinden sıvı verilir ve bu işlem evde uygulanabilir. Ancak enfeksiyon riski hemodiyaliz tedavisine kıyasla daha yüksek olarak kabul edilir. Aynı zamanda hemodiyaliz belirli seanslarda gerçekleşirken periton diyalizi ise sürekli uygulanmalıdır.

Uygulama yöntemi ve süre farkı

Hemodiyaliz genellikle hastane ortamında uygulanması gereken bir tedavi yöntemidir ancak nadiren de olsa evde uygulanabilir. Periton diyaliz işlemi ise ev ortamında gerçekleştirilir. Hemodiyaliz işlemi haftada birkaç gün uygulanması gereken bir tedavi türüdür. Periton diyalizinin ise her gün düzenli olarak gerçekleştirilmesi gereklidir.

Avantaj ve dezavantajlar

Hemodiyaliz tedavisinde temizleme işlemi daha kısa sürede gerçekleşir, periton diyalizinde ise temizlenme süresi daha uzundur. Hemodiyaliz işleminde komplikasyonların görülme riski minimum seviyede değerlendirilir. Fakat periton diyalizi işleminde karın zarından sıvı verildiği için enfeksiyon riski yüksek olarak bilinir. 

Hemodiyaliz Tedavisinin Faydaları ve Riskleri Nelerdir?

Hemodiyaliz tedavisi özellikle kronik böbrek yetmezliği problemi yaşayan hastaların yaşamını sürdürebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Kanda biriken zararlı maddelerin temizlenmesini sağlayarak hastanın yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olur. İşlem esnasında ise kişilerde tansiyon düşmesi ya da mide bulantısı gibi belirtiler gözlemlenebilir.

Yaşam kalitesine etkisi

Hemodiyaliz tedavisi, kişinin yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olur. Böbreklerin işlevini tam olarak yerine getirememesi, farklı sağlık problemlerine de neden olabilir. Böbrek yetmezliğine bağlı olarak kişilerde oluşan komplikasyonlar, bu tedavi yöntemi ile hafifletilir. Özellikle mide bulantısı, ödem oluşumu, nefes darlığı ve halsizlik gibi problemler zaman içerisinde hafifleyebilir.

Olası yan etkiler ve komplikasyonlar

Hemodiyaliz tedavisinde kişilerde genellikle tansiyon düşmesi, baş dönmesi ve mide bulantısı gibi belirtiler görülebilir. Kişi tedavi esnasında yorgunluk hissedebilir ya da kas krampları yaşanabilir. Uzun dönem tedavilerde ise damar yolu problemleri ve enfeksiyon yaşanma riski vardır.

Diyaliz Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Diyaliz hastalığı söz konusu olduğunda hastalarda bazı belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Özellikle halsizlik ve iştah kaybı bu süreçte en sık rastlanan belirtiler arasında yer alır. Bazı hastalarda ise uyku problemleri ve konsantrasyon sorunları ortaya çıkabilir.

Diyaliz hastalığı belirtileri şunlardır;

• Halsizlik
• Çabuk yorulma
• Ödem oluşumu
• İştah kaybı
• Nefes darlığı
• Uyku problemleri
• Baş dönmesi
• İdrar sıklığında azalma
• Dikkat eksikliği ve konsantrasyon sorunları

Halsizlik, bulantı ve iştah kaybı

Diyaliz hastalığında kişinin kanında üre ve toksin madde birikimi meydana gelir. Bu durum ise halsizlik ve yorgunluk gibi belirtilere neden olur. Aynı zamanda mide bulantısı da bu süreçte görülebilecek belirtiler arasında yer alır. Mide bulantısı ilerleyen süreçlerde iştah kaybına yol açar ve kişilerde ani kilo kaybı yaşanabilir.

Ödem ve nefes darlığı

Böbreklerin vücutta biriken fazla sıvıyı atamaması, vücudun bazı bölgelerinde ödem oluşmasına neden olur. Özellikle el, ayak, bacak ve kol bölgelerinde ödem kaynaklı şişlikler meydana gelebilir. Akciğerlerde sıvı birikimine bağlı olarak ise nefes darlığı gibi bazı belirtiler bu süreçte görülebilir.

Uyku problemleri ve konsantrasyon sorunları

Kanda toksin birikimi ilerleyen süreçlerde sinir sitemini etkilemeye başlar ve bu duruma bağlı olarak hastalarda gece sık uyanma gibi belirtiler görülür. Aynı zamanda kişiler, gün içerisinde daha fazla uyuma isteği hissetmeye başlayabilir. Yine sinir sisteminin bu süreçten etkilenmesine bağlı olarak konsantrasyon sorunları ve dikkat problemleri görülür.

HDF Diyaliz (Hemodiafiltrasyon) Nedir?

HDF diyaliz, hemodiafiltrasoyon diyaliz tedavisi olarak da adlandırılır ve böbrek yetmezliği tedavisinde kullanılan gelişmiş bir diyaliz yöntemidir. İşlem esnasında hem küçük boyutlardaki hem de büyük boyutlardaki toksinlerin kandan temizlenmesi mümkün hale gelir. Klasik hemodiyaliz yöntemine kıyasla daha etkilidir.

Hemodiyaliz Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Hemodiyaliz seansı sonrasında hastalarda tansiyon düşmesi görülebileceği için aniden ayağa kalkmamaya dikkat edilmesi önerilir. Damar yolu açıldığı için işlem yapılan bölgenin hijyenine dikkat edilmelidir ve enfeksiyon belirtileri oluşursa bu durum mutlaka doktora bildirilmelidir. Bunun haricinde ise tuz ve sıvı tüketimine dikkat edilmesi gerekir. Sıvı ve tuz tüketim miktarının ne kadar olması gerektiği, doktorlar tarafından hastalara bildirilir.

Hemodiyaliz ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Hemodiyaliz haftada kaç kez yapılır?

Hemodiyaliz işlemi genellikle haftada 3 kere uygulanır. Seanslar ise 3 ile 5 saat arasında tamamlanır. Hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak ise seans sıklığının artırılması ya da azaltılması gerekli olabilir. Bu süreçte idrar sıklığı ve diğer sağlık problemleri göz önüne alınır.

Hemodiyaliz kalıcı tedavi midir?

Hemodiyaliz, kalıcı bir tedavi yöntemi değildir. Özellikle kronik böbrek yetmezliği gibi problemlere bağlı olarak tedavinin ömür boyu devam etmesi gerekli olabilir. Akut böbrek yetmezliğinde ise kısa süreli olarak hemodiyaliz uygulanarak tedavinin kalıcı sonuçlar vermesi mümkündür.

Evde hemodiyaliz mümkün mü?

Evet, bazı hastaların evde hemodiyaliz tedavisini gerçekleştirmesi mümkün olabilir. Fakat bu durum, her hasta için geçerli değildir. Özellikle böbrek yetmezliği olan kişilerin hastane ortamında tedaviye devam etmesi gerekir. Evde hemodiyaliz uygulamasının gerçekleştirilebilmesi için ise hasta ya da yakınları, diyaliz tanımı hakkında bilgi sahibi olarak bu tedavi yöntemine dair özel bir eğitim almalı ve uygun cihazlar tedarik edilmelidir.

Hemodiyaliz için hangi doktora gidilir?

Hemodiyaliz tedavisinin gerçekleştirilebilmesi için hastalar, nefroloji uzmanlarına başvurmalıdır. Böbreklerde herhangi bir problem olup olmadığı ve hastanın tedavi sürecinin planlanması, nefroloji uzmanları tarafından gerçekleştirilir.

Hemodiyaliz için hangi bölüme gidilir?

Hemodiyaliz işlemi için nefroloji ya da diyaliz bölümüne gidilmesi gereklidir. İlk aşamada nefroloji bölümünden randevu alınması mümkündür. Gerekli durumlarda nefroloji alanındaki uzman hekimler, hastanın farklı bölüme sevkini gerçekleştirebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."